با همکاری انجمن علمی منظر ایران
نوع مقاله: مقالات پژوهشی

اثر کاربرد کلرید سدیم بر رشد رویشی و غلظت یون‌های سدیم، پتاسیم و کلر در دانهال‌های دو رقم انبه (Mangifera indica L.)

دوره 25، شماره 1، بهار 1390

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v1390i1.9731

معصومه عباسی، عبدالرسول ذاکرین، مختار حیدری

چکیده چکیده انبه یکی از میوه‌های مهم گرمسیری ایران است و شوری یک مشکل مهم در تولید انبه در استان هرمزگان و سایر مناطق تولید انبه در ایران می‌باشد. در آزمایش حاضر اثر شوری آب آبیاری با غلظت‌های مختلف کلرید سدیم بر رشد رویشی و غلظت یون ها در انبه مورد بررسی قرار گرفت. تیمارها شامل دو رقم ( سندری و چارک) و سطح شوری آب آبیاری (5/1، 3، 5/4 و 6 دسی زیمنس بر متر) بودند. نتایج نشان داد شوری بطور معنی داری موجب کاهش وزن خشک شاخساره و ریشه و میزان آب بافت گردید ولی نسبت ریشه به شاخساره را افزایش داد. هم چنین شوری بطور معنی داری موجب افزایش غلظت سدیم و کلر در بخش هوایی و ریشه ها و کاهش غلظت پتاسیم ریشه ها گردید. هم چنین شوری نسبت پتاسیم به سدیم را در ریشه و شاخساره کاهش داد. نتایج نشان دادند رقم سندری تحمل به شوری بیشتری نسبت به رقم چارک دارد. واژه های کلیدی: انبه(Mangifera indica L.)، دانهال، شوری، رشد رویشی، غلظت یون

ارزیابی تغییرات پرولین، پروتئین کل و قندهای محلول در طی مراحل فنولوژی جوانه گل ارقام پسته

دوره 25، شماره 2، تابستان 1390

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v1390i0.9975

رضا منصوری ده شعیبی، غلامحسین داوری نژاد، حسین حکم آبادی، علی تهرانی فر

چکیده چکیده این پژوهش بمنظور ارزیابی پرولین، پروتئین کل و قندهای محلول در طی مراحل فنولوژیکی جوانه گل درختان پسته در قالب طرح کرت های خردشده با سه تکرار و بر اساس فاکتور اصلی زمان نمونه برداری (5 مرحله) و فاکتور فرعی رقم (اکبری، احمدآقایی، اوحدی وکله قوچی) در دانشگاه فردوسی مشهد و موسسه تحقیقات پسته کشور (رفسنجان) انجام گرفت. متغیرهای مورد بررسی شامل پرولین، پروتئین کل و قندهای محلول بودند که طی مراحل استراحت (زمستان)، گلدهی و پس از سرمای دیررس بهاره مورد آزمایش قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بیشترین میزان پرولین (36/27 میلی مول بر گرم وزن تر جوانه) وکمترین مقدار آن (863/7 میلی مول بر گرم وزن تر جوانه) به ترتیب در رقم احمدآقایی بعد از سرمای بهاره و مرحله تورم جوانه ها بود. بیشترین میزان پروتئین کل در ارقام اکبری (79/70 درصد) و اوحدی (25/71 درصد) در زمان بازشدن گل ها و کمترین مقدار آن در مرحله تورم جوانه ها در رقم اوحدی (39/25 درصد) مشاهده گردید. نتایج نشان داد که قندها در طی زمستان تجمع یافته و در بهار کاهش یافتند. مقدار پرولین نیز در مرحله باز شدن خوشه ها وپس از سرمای بهاره افزایش داشته و مجموع پروتئین ها از آبان تا بهمن ماه روند ثابت و پایینی داشتند، اما از اسفند تا مرحله بعد از گلدهی و پس از سرمای بهاره افزایش یافتند. واژه های کلیدی: مقاومت به سرما، سرمازدگی بهاره

تاثیر تاریخ برداشت و غلظت کلرورکلسیم بر کیفیت انبارمانی گلابی ارقام اسپادونا و کوشیا

دوره 25، شماره 3، پاییز 1390

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v1390i0.11309

شهره نیکخواه

چکیده چکیده زمان برداشت گلابی ارقام کوشیا و اسپادونا و اثر غلظت محلول کلرور کلسیم بر حفظ خصوصیات کیفی میوه در مدت انبارداری مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش به صورت آزمایش فاکتوریل 4 فاکتوری در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار به اجرا در آمد. گلابی رقم کوشیا در تاریخ‌های (2 ،9 و 15مرداد) و رقم اسپادونا در تاریخ‌های (16 ،23و 30 مرداد) برداشت گردیدند و پس از تیمار با محلول‌های کلرور کلسیم با غلظتهای متفاوت (صفر، 4 و 6 درصد) به سردخانه 1 ± 0 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی 90- 85 درصد منتقل و به مدت 6 ماه نگهداری شدند. خواص کمی و کیفی میوه (درصد مواد جامد محلول، میزان اسید قابل تیتر، نسبت رسیدگی، درصد قند ، سفتی بافت و درصد کلسیم) بلافاصله پس از برداشت و پس از 30، 60، 90، 120، 135، 150، 165و 180 روز نگهداری در سردخانه اندازه گیری گردیدند. پس از پایان زمان انبارداری ، آزمایشات حسی شامل (بو، طعم، بافت، رنگ و ظاهر عمومی) بر روی میوه انجام شد. با بررسی نتایج مشخص گردید که در رقم کوشیا نسبت به رقم اسپادونا، سفتی بافت به میزان 3/1 پوند بر اینچ مربع بیشتر بود اما صفات مواد جامد محلول و نسبت رسیدگی در رقم اسپادونا به میزان بالاتری بود. همچنین از نظر صفات بافت، رنگ، بو و ظاهر عمومی، امتیاز بالاتر به رقم اسپادونا تعلق گرفت. نتایج نشان داد رقم اسپادونا که در تاریخ 30 مرداد (140 روز پس از گلدهی، واحد حرارتی برابر 8/1986) برداشت شده و با محلول کلرور کلسیم 6 % تیمار گردیده بود، پس از 180 روز نگهداری در سردخانه دارای میزان کلسیم بیشتر بود. این تیمار حداکثر امتیاز داوران در مورد صفت ظاهر عمومی را کسب نمود و به طور کلی از نظر صفات کمی و کیفی و خصوصیات حسی نسبت به بقیه تیمارها در وضعیت مطلوب تری قرار داشت. واژه‌های کلیدی: ارقام گلابی، تاریخ برداشت، محلول های کلرور کلسیم، کلسیم میوه، ظاهر عمومی

تأثیر تنظیم کننده‌های رشد جیبرلین و بنزیل آدنین بر تولید گیاه گلدانی شیپوری رقم چایلدسیانا

دوره 25، شماره 4، زمستان 1390

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v1390i0.11599

نسرین مجیدیان، روح انگیز نادری، احمد خلیقی، مجید مجیدیان

چکیده چکیده به منظور مطالعه تأثیر دو هورمون جیبرلین و بنزیل آدنین بر روی مشخصات گیاه گلدانی شیپوری رقم گل سفید، نیساگ ها قبل از کشت در محلول جیبرلین با غلظت‌های صفر، 100 ، 200 و 500 ppm فرو برده شد و اسپری برگی گیاهان هر دو هفته یک بار تا زمان گلدهی با محلول‌های صفر، 100 ، 200 و 500 ppm بنزیل آدنین انجام شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی و با سه تکرار انجام گردید. نتایج نشان داد که اثر متقابل این دو عامل در سطح احتمال 1% بر تعداد روزها از کشت تا رویش، معنی دار می‌باشد. بالاترین تعداد روز از کشت تا رویش، در تیمار شاهد و 24 روزه اتفاق افتاد و کمترین آن هم مربوط به کاربرد همزمان محلول 500 ppm جیبرلین و 100 ppm بنزیل آدنین (12 روز) بود. همچنین اثر متقابل بین دو هورمون مورد استفاده بر میزان کلروفیل در سطح احتمال 5% معنی دار بود. بیشترین مقدار کلروفیل مربوط به کاربرد همزمان جیبرلین و بنزیل آدنین به غلظت 500 ppm و کمترین آن نیز در تیمار شاهد (آب مقطر) دیده شد. این نتایج نشان داد که اثر متقابل بین دو هورمون مورد استفاده در سطح 1% بر صفت تعداد برگ گیاه معنی دار می‌باشد. بیشترین تعداد برگی که تولید گردید، در تیمار صفر ppm جیبرلین و 500 ppm بنزیل آدنین بود. همچنین زمانی که محلول جیبرلین 500 ppm و صفر ppm بنزیل آدنین (آب مقطر) استفاده گردید، کمترین تعداد برگ تولید شد. مقایسه میانگین اثر متقابل سطوح متفاوت دو هورمون مورد استفاده بر صفت افزایش وزن نیساگ ها پس از گلدهی، نشان داد که کاربرد این هورمون ها باعث شده که افزایش کمتری در وزن نیساگ ها بعد از گلدهی اتفاق بیفتد. بنابراین با افزایش غلظت هورمون ها، افزایش وزن نیساگ ها نسبت به شاهد (آب مقطر) کاهش یافت. واژه‌های کلیدی: بنزیل آدنین، شیپوری، جیبرلین، کلروفیل، تعداد برگ

تاثیر میدان مغناطیسی ایستا بر برخی خصوصیات رشدی قارچ صدفی (Pleorotus florida)

دوره 26، شماره 1، بهار 1391

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.12880

رضا بهروزی، محمد فارسی، نسا جعفری، میثم شیخ پور آهندانی

چکیده بی شک حضور میدان های مغناطیسی در زندگی انسان امروزی پدیده ای انکار ناپذیر است. میدان های مغناطیسی از منابع پیچیده و مهم انرژی هستند که قادرند فرایندهای زیستی را تحت تاثیر قرار دهند. ارگانیسم های زنده به واسطه ی داشتن یون ها و رادیکال های آزاد از این میدان ها بسیار تاثیر می پذیرند. به منظور بررسی اثرات میدان مغناطیسی ایستا بر سرعت رشد و قطر پرگنه قارچ صدفی(Pleorotus florida) آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار اجرا شد و تاثیر دو فاکتور شدت میدان مغناطیسی در 4 سطح (0،1 ، 4 و 6 میلی تسلا) و نیز مدت زمان قرار گیری در میدان در سه سطح ( 1، 2 و 4 روز) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این آزمایش نشان داد که اعمال شدت میدان 4 میلی تسلا برای 2 روز و 1 میلی تسلا برای 2 روز به ترتیب بیشترین افزایش قطر پرگنه در قارچ صدفی را نشان داد. اعمال تیمار 6 میلی تسلا برای مدت طولانی تر- 2 و 3 روز- باعث بازدارندگی رشد پرگنه قارچ نسبت به شاهد شد. به نظر می رسد اعمال شدت مناسب میدان های مغناطیسی در مدت زمان مناسب با تاثیر بر میزان شار یون از طریق تاثیر بر غشای سلولی و ایجاد یک شار یون مثبت (معمولاً یون کلسیم) متابولیسم عادی سلول را تحت تاثیر قرار داده و باعث افزایش تقسیم سلولی و در نهایت افزایش رشد می شود.

بررسی اثر شوری و تنظیم کننده های رشد گیاهی کینتین و سایکوسل برتجمع عناصر(Na ,K ) زیتون رقم روغنی

دوره 26، شماره 2، تابستان 1391

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.14661

شیما علائی، عنایت اله تفضلی

چکیده شوری به عنوان قدیمی ترین مسأله زیست محیطی محسوب می شود و از عوامل محدود کننده رشد گیاهان و تولید محصول است. در این پژوهش وضعیت تحمل زیتون رقم روغنی به کاربرد مقادیر زیاد کلرید سدیم در آب آبیاری و توزیع عناصر سدیم و پتاسیم در گیاه با استفاده از کاربرد تنظیم کننده های رشد گیاهی کینتین و سایکوسل مورد بررسی قرار گرفت. طرح آزمایشی به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار بررسی گردید. تجمع یونهای Na , K دراندام هوائی و ریشه مشخص گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که با افزایش سطح شوری میزان تجمع سدیم (Na) افزایش و نسبت پتاسیم به سدیم (K/Na) کاهش یافت. بیشترین میزان تجمع یون سدیم در ریشه مشاهده گردید. افزایش سدیم برگ در سطح 200 میلی‌مولار شوری و اندام هوائی ( مجموع ساقه و برگ) در سطح 100 و 200 میلی‌مولار شوری تفاوت معنی‌داری باشاهد نشان داد. کاهش میزان یون پتاسیم برگ تنها در سطح 100 و 200 میلی‌مولار شوری تفاوت معنی‌داری در سطح 5% داشت. کاهش نسبت پتاسیم به سدیم برگ در سطوح 50،100و 200 میلی‌مولار شوری معنی‌دار بود. کاربرد 250 میلی گرم در لیتر سیتوکینین در سطح شوری 200 میلی مولار، میزان سدیم برگ را در سطح 5% به طور معنی‌داری افزایش داد. از طرفی کاربرد غلظت های 500 و 1000 میلی گرم در لیتر سایکوسل در سطح شوری 100 میلی مول پتاسیم بخش هوائی (ساقه وبرگ) و در سطح شوری صفر و 50 میلی‌مولار پتاسیم برگ را کاهش داد که در سطح 5% به نسبت شاهد معنی‌دار بود

ارائه یک مدل ریاضی کاربردی به منظور برآورد استحکام تنه و ضریب اطمینان درختان با تاج گنبدی در مقابل نیروی باد

دوره 26، شماره 3، پاییز 1391

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.15191

جلال برادران مطیع، محسن شاکری

چکیده یکی از راههای جلوگیری و کاهش خسارات ناشی از شکست درختان اجرای برنامه پایش وضعیت است. عیوبی نظیر پوسیدگی، پوکی و حفره در تنه درختان موجب کاهش مقاومت در برابر نیروهای وارده از تاج، نظیر باد می شود. در این مقاله با استفاده از تکنیک مدل سازی ریاضی بر پایه روش های مقاومت مصالح، پارامتر های اثرگذار در مقاومت مکانیکی تنه درختان با تاج گنبدی در مقابل باد بررسی، و مدلی کاربردی به منظورتعیین ضریب اطمینان استحکام تنه در برابر نیروهای ناشی از باد تهیه شد. در این مدل می توان با در دست داشتن برخی پارامتر های هندسی نظیر (ابعاد تاج و تنه، چگالی حجمی تاج، سطح و حجم تاج در مقابل باد، قطر مقطع و حفره، و پوسیدگی در مقطع تحت بررسی) وپارامترهای مکانیکی مانند (مدول الاستیسیته چوب، حداکثر تنش قابل تحمل، حداکثر سرعت باد در منطقه، وزن تاج و تنه) تنش کل ایجاد شده در مقطع مورد نظر را بدست آورد. با مقایسه حداکثر تنش کل در تنه با تنش قابل تحمل چوب درخت، ضریب اطمینان تنه، برای یک نمونه درخت چنار محاسبه گردید. همچنین این مدل نشان داد حداکثر تنش کل ایجاد شده در مقطع درخت تحت شرایط یکسان سرعت باد، ارتفاع درخت و چگالی تاج با تغییر قطر حفره داخلی از 40 درصد قطر تنه به صورت تابع درجه چهار با R2 99/0 به طور ناگهانی افزایش یافت.

امکان جایگزینی پیت با کمپوست مصرف شده در تولید قارچ خوراکی دکمه‌ای سفید (Agaricus bisporus)

دوره 27، شماره 1، بهار 1392، صفحه 1-9

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.20779

شیرین رضایی، امیر لکزیان، محمد فارسی، محبوبه ابوالحسنی زراعتکار، غلامحسین حق‌نیا

چکیده یکی از مراحل اساسی فرآیند پرورش قارچ خوراکی دکمه‌ای، مرحله خاکدهی است. در این مرحله، لایه‌ای از خاک پوششی مناسب بر روی کمپوست قرار می‌گیرد. مناسب‌ترین نوع خاک پوششی، خاک پیت است. یکی از مشکلات عمده بسیاری از تولیدکنندگان قارچ‌ در ایران، فقدان خاک پوششی مناسب می‌باشد. لذا ضرورت استفاده از یک ماده مناسب که به طور کلی یا جزئی جایگزین پیت شود بیش از پیش افزایش می‌یابد. در این پژوهش از روش کشت کیسه‌ای قارچ برای مطالعه امکان استفاده از کمپوست مصرف شده برای جایگزینی پیت در تولید قارچ خوراکی استفاده گردید. این تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل با فاکتورهای دو سطح کمپوست مصرف شده پاستوریزه یک‌ ساله و دو ساله (C1 و C2)، سه سطح شستشو، یک، دو و سه بار شستشو (L1، L2 و L3)، دو سطح EDTA صفر و 3/0 مولار (E1 و E2) و چهار نوع خاک پوششی شامل مخلوط کمپوست همراه خاک لوم، آزولای پوسیده همراه کمپوست، پیت همراه کمپوست به نسبت 1:1 و پیت خالص در قالب طرح کاملا تصادفی با دو تکرار در مرکز تولید قارچ دانشکده کشاورزی انجام شد. نتایج آنالیز داده‌ها نشان داد که بیشترین میانگین عملکرد بعد از پیت خالص با میزان 2/24% در مخلوط کمپوست همراه پیت به نسبت 1:1 مشاهده شد که در این تیمار میانگین عملکرد 7/11% و میانگین قطر کلاهک نیز به 1/44 میلی‌متر رسید. کمترین عملکرد و قطر کلاهک قارچ دکمه‌ای در تیمار آزولا همراه کمپوست مشاهده شد که عملکرد به 3/8% و قطر کلاهک به 37 میلی‌متر کاهش یافته بود. شستشوی کمپوست مصرف شده با محلول EDTA 3/0 مولار از نظر آماری عملکرد قارچ دکمه‌ای را به میزان 3/44 درصد و قطر کلاهک را به میزان 7/12 درصد کاهش داد.

تغییرات کربوهیدرات برگ و میوه شلیل رقم رد گلد در طول فصل رشد در شرایط آب و هوایی گرگان

دوره 28، شماره 1، بهار 1393، صفحه 1-9

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.34995

کامبیز مشایخی، حسین صادقی، وحید اکبرپور، صادق آتشی، یوسف قاسمی، سید جواد موسوی زاده

چکیده چرخش کربوهیدرات بین بخش‌های رویشی و زایشی درختان میوه از عوامل تعیین کننده عملکرد و کیفیت میوه می باشد. به طوری که در زمان‌های مختلف فصل رشد دچار تغییرات می شود. ازاین‌رو هدف از تحقیق حاضر نیز بررسی نحوه تغییر کربوهیدرات در طول یک فصل رشد بین برگ و میوه شلیل است. بدین منظور ابتدا 8 درخت شلیل رقم رد گولد بصورت تصادفی در باغ انتخاب گردید و پس از اتیکت گذاری، دو درخت دو به دو با هم ترکیب گردید تا نمونه‌برداری جهت انجام آزمایش‌ها با چهار تکرار انجام شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که بیشترین وزن تر و خشک برگ به ترتیب با 3/9 و 3/3 گرم در آخرین مرحله برداشت حاصل گردید. نسبت وزن تر به خشک برگ روند نزولی را طی می کند که می-تواند بیانگر این مطلب باشد که میزان بیوماس برگ در مراحل ابتدایی برداشت کم بوده و به تدریج افزایش می یابد. میزان کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل ab در آخرین مرحله برداشت در حداکثر مقدار خود قرار داشت. میزان قند کل برگ در مرحله دوم و سوم برداشت روندی صعودی داشت و در مرحله پایانی مجدداً روند نزولی را نشان داد . مقدار کلروفیل میوه نیز همگام با بلوغ و رسیدن میوه کاهش یافته است و آنتوسیانین میوه نیز روند صعودی را نشان داد. قند کل میوه در مرحله سوم یا همان دو هفته بعد از سخت شدن هسته نسبت به مراحل قبل کاهش یافت اما مجددا در مرحله پایانی مقدار آن افزایش یافت. تغییرات میزان ساکارز نشان می دهد که در اوائل رشد میوه مقدار آن نسبت به مراحل بعدی بیشتر است و با نزدیک شدن به مراحل پایانی مقدار آن کاهش می یابد در حالی که میزان قند کل در مرحله چهارم نسبت به مرحله سوم برداشت افزایش یافته است.

تأثیر چند پایه مختلف مرکبات بر میزان ترکیبات بیوشیمیایی پرتقال پارسون براون و مارس در جیرفت

دوره 27، شماره 1، بهار 1392، صفحه 10-17

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.20780

کامبیز مشایخی، حسین صادقی، وحید اکبرپور، صادق آتشی، سید جواد موسوی زاده، ملیحه آبشایی، زهره نظری

چکیده مرکبات دارای مواد غذایی و متابولیت های متعددی شامل انواع قندها، ویتامین C، فلاونوئید و ترکیبات فنلی با ارزش غذایی و آنتی اکسیدانی بالا هستند. عواملی مانند رقم، نوع پایه و نوع اندام در میزان این ترکیبات مؤثرند. از اینرو در تحقیق حاضر میزان ساکارز، گلوکز، قند کل، ویتامین C، فلاونوئید و فنل در گوشت میوه، آلبدو و پوست دو رقم پرتقال پارسون براون و مارس پیوند شده روی پایه های نارنج، سیترنج، کلئوپاترا و رافلمون اندازه‌گیری شد. طبق نتایج به دست آمده، بیشترین میزان ویتامین C در رقم پارسون براون روی پایه سیترنج و کلئوپاترا به دست آمد. بیشترین میزان قند کل در ارقام پارسون براون و مارس روی پایه رافلمون بدست آمد (01/0>P). همچنین بیشترین میزان گلوکز در پرتقال مارس روی پایه رافلمون ثبت شد (01/0>P). در میان پایه ها، رقم پارسون براون بر رافلمون از میزان ساکارز بالاتری برخوردار بود. کمترین مقدار گلوکز و ساکارز نیز در پرتقال پارسون براون روی پایه کلئوپاترا بدست آمد (01/0>P). بر اساس نتایج این تحقیق، بیشترین میزان فنل (84/28 میلی‌گرم در گرم) و فلاونوئید (57/22 میلی‌گرم در گرم) در پوست رقم مارس روی پایه رافلمون به دست آمد. طبق نتایج ضرایب همبستگی، بین میزان فنل با فلاونوئید همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد (01/0>P).

بررسی خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیوشیمیایی پسته دانشمندی (Daneshmandi Cv. Pistacia vera L.) در مقایسه با برخی ارقام تجاری استان خراسان

دوره 28، شماره 1، بهار 1393، صفحه 10-17

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.34996

محمدشاهین دانشمندی، مجید عزیزی، رضا فرهوش

چکیده در پژوهش حاضر، خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیوشیمیایی پسته رقم دانشمندی با سه رقم غالب استان خراسان شامل بادامی سفید، کله قوچی و اکبری مورد بررسی قرار گرفت. صفات مورد نظر شامل وزن تر و خشک میوه، وزن تر و خشک پوست سبز، وزن مغز سبز، وزن پوست استخوانی، درصد پوکی و خندانی، حجم میوه و حجم مغز سبز، درصد روغن، میزان و نوع اسیدهای چرب اشباع و غیراشباع، پلی فنل کل توکوفرول کل، عدد پراکسید و عدد اسیدی بودند. نتایج نشان داد پسته دانشمندی از نظر شاخص های مهمی مانند وزن مغز سبز، درصد خندانی و نسبت مغز سبز به میوه برتر از سایر ارقام مورد مطالعه است. رقم دانشمندی نسبت به ارقام کله قوچی, اکبری و بادامی سفید دارای بیشترین درصد روغن (82/51 درصد) و بالاترین نسبت اسیدهای چرب چند غیراشباع به اشباع بود (82/2). از نظر میزان مواد آنتی‌اکسیدانی (توکوفرول و پلی فنل کل) رقم دانشمندی نسبت به سایر ارقام در جایگاه دوم قرار گرفت و در مقابل کمترین میزان پراکسید (که باعث کاهش ارزش غذایی پسته می شود) در رقم دانشمندی بدست آمد. (702/2 میلی اکی والان گرم بر کیلوگرم روغن). همچنین میزان اسیدیته در رقم دانشمندی 49/0 میلی گرم پتاس بر گرم روغن بود که نسبت به رقم کله قوچی (627/0 میلی گرم پتاس بر گرم روغن) 27 درصد کاهش نشان داد. بر اساس نتایج این تحقیق، استنباط می‌شود پسته دانشمندی می تواند یک رقم مناسب برای تولید تجاری بوده و جایگاه صادراتی این محصول ملی را بهبود بخشد.

بررسی اثر رژیم‌های مختلف آبیاری و انواع مالچ بر خصوصیات رویشی و میزان اسانس نعنا فلفلی (Mentha piperita)

دوره 29، شماره 1، بهار 1394، صفحه 11-21

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.45070

مجید عزیزی، سهیلا شهریاری، حسین آرویی، حسین انصاری

چکیده نعنا فلفلی با نام علمی Mentha piperita L.، از جمله گیاهان دارویی و معطر با ارزش در صنایع دارویی، غذایی، آرایشی و بهداشتی است که به دلیل طیف وسیع کاربرد آن در صنایع مختلف دارویی در سطح وسیعی از مزارع کشت می شود. به منظور بررسی تأثیر رژیم های مختلف آبیاری و انواع مالچ بر شاخص‌های فیزیولوژیک و میزان اسانس گیاه دارویی نعنا فلفلی، آزمایشی در سال های 1390-1389 در مزرعة دانشکدة کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در قالب فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد که فاکتورهای آن را سه سطح آبیاری (100 ،80 و 60 درصد نیاز آبی محاسبه شده از تشت تبخیر کلاس A) و دو نوع مالچ (پلاستیک سیاه، چیپس چوب) و شاهد بدون پوشش تشکیل می-دادند. نتایج حاصل از دو چین به تفکیک به صورت آزمایش فاکتوریل بر مبنای بلوک‌های کامل تصادفی و داده های حاصل از یک سال به صورت اسپلیت پلات در زمان آنالیز شده است. نتایج حاصل از دو چین نشان داد که نعنا فلفلی در چین اول نسبت به چین دوم از رشد بهتری برخوردار بود. به طوری که این گیاه بیش‌ترین میزان وزن خشک بوته، درصد و عملکرد اسانس را در چین اول تولید نمود، اما بالاترین وزن خشک (12/44 گرم)، بالاترین میزان اسانس (835/2 درصد حجمی به وزنی) و هم‌چنین بالاترین عملکرد اسانس (7/116 لیتر در هکتار) با تیمار اثر متقابل مالچ چیپس چوب به همراه سطح سوم آبیاری در چین دوم حاصل شد. نتایج نشان داد نعنا فلفلی با تیمار مالچ چیپس چوب به همراه سطح سوم آبیاری بیش‌ترین عملکرد ماده خشک و عملکرد اسانس را در واحد سطح تولید نمود.

اثر ریز نمونه و سطوح هورمونی بر باززایی مستقیم در رقم محلی خاتونی خربزه

دوره 32، شماره 1، بهار 1397، صفحه 13-22

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v32i1.48644

زهره چنارانی، فرهاد شکوهی فر، مجتبی ممرآبادی

چکیده خربزه گیاهی جالیزی و با ارزش اقتصادی بالا به شمار می‌رود که سطح زیر کشت قابل توجهی را در ایران و استان خراسان به خود اختصاص داده است. بکارگیری تکنیک‌های نوین در سرعت بخشیدن به برنامه‌های اصلاحی می‌تواند در جبران کاستی‌های گذشته نقش مهمی ایفاء نماید. اکوتیپ خاتونی می‌تواند به عنوان رقمی محلی و بازارپسند در برنامه‌های اصلاحی مورد توجه قرار گیرد. در این مطالعه اثر دو فاکتور ریزنمونه و مقادیر مختلف هورمون BAP در محیط کشت با هدف بهینه سازی شرایط باززایی مستقیم در اکوتیپ خاتونی بررسی شد. جوانه‌ی جانبی انتهای برگ‌های لپه‌ای، برگ-های حقیقی و محور زیر لپه در محیط‌های کشت RM1 (حاوی 1/0 میلی‌گرم در لیتر BAP)، RM2 (حاوی 25/0 میلی‌گرم درلیترBAP)، RM3 (حاوی 5/0 میلی‌گرم در لیترBAP)، RM4 (حاوی 75/0 میلی‌گرم در لیترBAP)، RM5 (حاوی 1 میلی‌گرم در لیترBAP) و RM6 (یک تیمار ترکیبی از دو هورمون BAP (5/0 میلی‌گرم در لیتر) و NAA (01/0 میلی‌گرم در لیتر) کشت شدند. ریزنمونه‌ی برگ لپه‌ای در مقایسه با سایر ریز نمونه‌ها باززایی بیشتری نشان داد و القای ساقه‌زایی در محیط کشت با افزایش میزان BAP افزایش یافت.

تأثیر کود نیتروژن و کود زیستی فسفات بارور2 روی برخی ویژگی‌های پیاز رقم آذرشهر در منطقه ملکان

دوره 33، شماره 1، بهار 1398، صفحه 13-28

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v33i1.63704

علیرضا ایمانی، موسی ارشد

چکیده یکی از عوامل افزایش عملکرد پیاز، تعیین مقدار مناسب کود برای کشت این گیاه است. به منظور بررسی تأثیر کود ازته و فسفات زیستی بر خصوصیات کمی و کیفی پیاز قرمز آذرشهر، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو آزمایش جداگانه در سال زراعی 95-1394 اجرا شد. آزمایش اول شامل کود ازته در سه سطح (صفر، 60 و 120 کیلوگرم در هکتار) و محلول پاشی فسفات بارور2 در سه سطح (عدم محلول پاشی، 1 و 2 در هزار ) و آزمایش دوم، کود ازته در  سطوح مذکور و تلقیح بذر با فسفات بارور2 در سه سطح (عدم تلقیح، 1 و 2 در هزار) بود. نتایج حاکی از آن بود که کاربرد کود زیستی فسفات بارور2 و کود ازته باعث افزایش ارتفاع بوته، متوسط وزن پیاز، عملکرد پیاز، محتوای ترکیبات قندی، میزان پروتئین و شاخص کلروفیل شد. در آزمایش اول، بالاترین عملکرد پیاز (98/18 تن در هکتار)، متوسط وزن پیاز (51/127 گرم)، ارتفاع بوته (68/51 سانتی متر)، نیترات (2/116 میلی گرم بر کیلوگرم) و شاخص کلروفیل (12/64) با کاربرد 120 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن و بیشترین عملکرد پیاز (74/17 تن در هکتار)، متوسط وزن پیاز (112 گرم)، ارتفاع بوته (96/50 سانتی متر) و میزان پروتئین (96/9 گرم بر صد گرم) در تیمار محلول پاشی با غلظت 2 در هزار فسفات بارور2 مشاهده گردید. در آزمایش دوم نیز بیشترین مقدار صفات مذکور با کاربرد 120 کیلوگرم کود نیتروژن و به غیر از میزان نیترات در تلقیح بذور با غلظت 2 در هزار فسفات بارور2 به دست آمد. 

تأثیر طیف‌های نوری مختلف بر کیفیت و ویژگی‌های مورفولوژیکی و فتوسنتزی گل آنتوریوم (Anthurium andraeanum) در شرایط انبار سرد

دوره 35، شماره 1، بهار 1400، صفحه 13-24

https://doi.org/10.22067/jhs.2021.60521.0

زهرا فلاحی، ساسان علی نیائی فرد، مصطفی عرب، شیرین دیانتی دیلمی

چکیده نگهداری گیاهان گرمسیری ازجمله گل شاخه بریده­ی آنتوریوم در دوره پس از برداشت در دمای زیر 12 درجه سانتی­گراد منجر به ایجاد آسیب سرمازدگی، کاهش کیفیت و عمر گلجایی می­گردد. استفاده از روشی عملی جهت کاهش میزان خسارت سرمازدگی در گل شاخه بریده آنتوریوم ضروری می­باشد. در پژوهش حاضر تاثیر طیف­های مختلف نوری (آبی، تاریکی، سفید، قرمز، ترکیب آبی-قرمز) بر ویژگی­های مورفولوژیکی و فتوسنتزی و عمر گلجایی گل شاخه بریده آنتوریوم در دمای 4 درجه سانتی­گراد مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش به‌صورت فاکتوریل در شش تکرار بر پایه طرح کاملاً تصادفی انجام شد. نتایج نشان داد که میزان تغییر زاویه اسپات و کاهش سطح اسپات در دو رقم آنتوریوم (‘Angel’ با اسپات سفید و ‘Calore’ با اسپات قرمزرنگ) در نور قرمز در کم­ترین میزان مشاهده شد. عمر گلجایی تحت تاثیر برهمکنش رقم × طیف نور قرار گرفت و در هر دو رقم بالاترین طول عمر مربوط به نور قرمز بود. اسپات­های گل آنتوریوم فاقد کلروفیل بوده و هیچ فلئورسنسی در سطح اسپات مشاهده نشد؛ اما دمگل عملکرد فتوسیستم II را نشان داد. با توجه به ارزیابی­های انجام شده، فتوسنتز نقشی در حفظ کیفیت و طویل نمودن عمر گلجایی گل شاخه بریده آنتوریوم ندارد. عمر گلجایی رابطه مثبتی با شاخص­های مورفولوژیکی مانند سطح اسپات و رابطه منفی با تغییر زاویه اسپات دارد. درنتیجه استفاده از فناوری­ نوری می‌تواند در زمینه نگهداری از گل­های شاخه بریده در مرحله پس از برداشت، در حین جابه‌جایی و یا نگهداری در سطح خرده‌فروشی مؤثر باشد که در این پژوهش استفاده از نور قرمز جهت حفظ کیفیت و طویل نمودن عمر گلجایی گل شاخه بریده آنتوریوم در شرایط دمای پائین مؤثر شناخته‌شده و توصیه می­شود.

گیاهان زینتی و فضای سبز

بررسی صفات رشدی گیاه سینداپسوس (Scindapsus spp.) تحت تاثیر مصرف اسید هیومیک و اسید فولویک به صورت کودآبیاری

دوره 37، شماره 1، بهار 1402، صفحه 13-27

https://doi.org/10.22067/jhs.2021.61456.0

رسول عباس زاده فاروجی، محمود شور، علی تهرانی فر، بهرام عابدی

چکیده به منظور بررسی برخی صفات رشدی در گیاه زینتی سینداپسوس (Scindapsus spp.) تحت تاثیر اسید هیومیک و اسید فولویک بصورت کود آبیاری، آزمایشی در گلخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به ‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. عامل اول اسید هیومیک در چهار سطح صفر، 2/0، 5/0، 1 گرم بر لیتر و عامل دوم اسید فولویک نیز در چهار سطح صفر، 2/0، 5/0، 1 گرم بر لیتر بود. بر اساس نتایج بدست آمده تیمار مصرف توام اسید هیومیک و اسید فولویک اثر معنی­داری بر ارتفاع، وزن تر و خشک برگ، ساقه، اندام هوایی و ریشه، تعداد گره و برگ و حجم اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه، طول و حجم ریشه و نسبت وزن تر و خشک اندام هوایی به ریشه داشت؛ بدین صورت که با کاربرد توام اسید هیومیک و اسید فولویک تمامی صفات ارزیابی شده در گیاه نسبت به تیمار شاهد افزایش یافت. همچنین طول و عرض و سطح برگ و طول میانگره نیز با مصرف مواد هیومیکی در گیاه نسبت به تیمار شاهد افزایش یافت. در مجموع با توجه به نتایج مشخص شده از آزمایش می­توان بیان کرد که مصرف مواد هیومیکی (اسید هیومیک و اسید فولویک) به صورت توام با یکدیگر صفات رشدی در گیاه را بهبود بخشیده و سبب رشد بهتر گیاه شده­اند؛ در نتیجه این مواد می­توانند جایگزین مناسبی برای کودهای شیمیایی محرک رشد گیاه باشند.

بررسی تأثیر خاکپوش و محلول‌پاشی با محرک زیستی استیمپلکس و کود دکاپ بر رشد و برخی صفات فیزیوشیمیایی ریحان

دوره 34، شماره 1، بهار 1399، صفحه 15-32

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v34i1.73694

لمیا وجودی مهربانی

چکیده به منظور بررسی تأثیر خاکپوش (شاهد، سفید و سیاه) و سطوح مختلف کودهای دکاپ (حاوی 33 درصد فسفر به صورت P2O5 و 42 درصد پتاسیم به صورت K2O) و استیمپلکس (عصاره جلبک) (شاهد، 5/1، 3 و 5/4 میلی­لیتر بر لیتر) بر رشد و برخی صفات فیزیولوژیک ریحانL.  Ocimum basilicum آزمایشی بر مبنای فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان اجرا شد. محتوای فنل کل تحت تأثیر اثرات متقابل تیمارهای آزمایش قرار گرفت و بیشترین محتوای آن در تیمار خاکپوش سیاه × 5/4 میلی­لیتر در لیتر کود دکاپ (105 میلی­گرم بر گرم وزن خشک)، خاکپوش سیاه × 5/1 و 3 میلی­لیتر در لیتر (98 میلی­گرم بر گرم وزن خشک) کود استیمپلکس مشاهده شد. بالاترین میزان وزن خشک گیاه (51 گرم بر متر مربع) در تیمار خاکپوش سیاه و بالاترین ارتفاع گیاه و تعدا شاخه جانبی در خاکپوش­های سفید و سیاه مشاهده شد. محلول­پاشی با دکاپ و استیمپلکس موجب افزایش ارتفاع و تعداد شاخه جانبی گردید. بیشترین میزان ازت و منیزیم درتیمار خاکپوش سیاه، پتاسیم و روی در هر دو خاکپوش، بیشترین محتوای فسفر و پتاسیم درتیمارهای محلول­پاشی با دکاپ و استیمپلکس مشاهده شد و هر سه غلظت کود استیمپلکس موجب افزایش محتوای ازت، پتاسیم و منیزیم در گیاه گردید. نتایج نشان داد که بالاترین محتوای کلروفیل a، فلاونوئید، مواد جامد محلول و پروتئین در تیمار خاکپوش سیاه مشاهده شد. محتوای آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز و غلظت مهار 50 درصد (IC50) تحت تأثیر خاکپوش سفید و سیاه قرار گرفت. محلول­پاشی با دکاپ و استیمپلکس موجب افزایش محتوای فلاونوئید گردید. محلول­پاشی با هر سه غلظت کود استیمپلکس موجب افزایش محتوای کلروفیلa ، بهبود غلظت مهار 50 درصد، محتوای پروتئین گیاه گردید. سطوح 5/1 و 3 میلی­گرم در لیتر استیمپلکس تأثیر مثبت در محتوای آنزیم سوپراکسید دسیموتاز، مواد جامد محلول (به میزان 12/2 و 1/ 2 درجه بریکس) و روی (9/28 و 3/30 میلی­گرم در کیلوگرم) داشت. در کل چنین می­توان نتیجه­گیری نمود که استفاده صحیح از نهاده­های مصرفی ضمن دستیابی به عملکرد مطلوب زمینه تولید پایدار را فراهم خواهد آورد.
 

گیاهان زینتی و فضای سبز

ارزیابی قابلیت جایگزینی و مقایسه خصوصیات رشدی و کیفی چمن‌های شبدری با چمن‌های گراسی رایج در فضای سبز به منظور کاهش هزینه‌های سرزنی

دوره 36، شماره 1، بهار 1401، صفحه 15-28

https://doi.org/10.22067/jhs.2021.60852.0

الهام سعیدی پویا، علی تهرانی فر، علی گزانچیان، فاطمه کاظمی، محمود شور

چکیده امروزه بدلیل هزینه بالای نگهداری چمن (آبیاری و سرزنی)، شهرداری­ها و سازمان­های اداری در پی جایگزینی آن با سایر گیاهان پوششی می‌باشند. هدف از این آزمایش، مقایسه سه نوع چمن رایج رایگراس چندساله )رقم’دوبل(‘ ، فستوکای بلند )رقم ’الدرادو‘) و چمن مخلوط اسپورت تجاری با چمن­های شبدری، شبدر سفید )رقم ’کالوی‘) و شبدر میکرو )رقم ’پیپولینا(‘ به عنوان جایگزینی برای چمن­ها به منظور کاهش هزینه­های نگهداری می­باشد. این آزمایش در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. صفات مختلف و شاخص­های رشد به دفعات طی سال­های 1395 و 1396 ارزیابی شد. در ارزیابی­های اولیه درصد سبز­شدن، رایگراس چند­ساله بیشترین میزان را به خود اختصاص داد اما با گذشت 36 روز از کشت، پوشش­دهی تمامی گیاهان به 92 تا 98 درصد رسید و هیچ­گونه اختلاف معنی­داری از لحاظ درصد سبزشدن بین کرت­های چمن­های گراسی و شبدری نبود. از نظر تراکم، یکنواختی و میزان علف­هرز اختلاف معنی­داری بین گیاهان مشاهده نشد، اما از نظر کیفیت پس از سرزنی در هر دو سال، شبدر سفید بهترین کیفیت را داشت. ارتفاع و وزن خشک به عنوان شاخص­های رشدی در هر دو سال، در چمن­های گراسی بیش از شبدرها بود و شبدر میکرو کمترین مقادیر را نشان داد. با گرم شدن هوا، چمن تال­فسکیو بر سایرین از نظر ارتفاع و وزن خشک غالب گردید به طوریکه در تیرماه، میزان وزن خشک چمن در هر متر­مربع به ترتیب برای تال­فسکیو معادل 40، رایگراس (52/19)، اسپورت (68/15)، شبدر سفید (24/6) و شبدر میکرو (36/0) گرم بود. در نهایت، شاخص­های رشدی در چمن­های شبدری بسیار کمتر از گراس­ها بود که با توجه به این رشد کم، بالطبع هزینه­های نگهداری، بالاخص سرزنی کاهش می­یابد. این یک نکته مثبت در ارقام شبدر سفید و میکرو است که تا ماه­ها نیاز به سرزنی ندارد و در واقع، سرزنی به منظور حذف گل­ها صورت می­گیرد. بنابراین به عنوان جایگزینی با هزینه نگهداری کمتر، قابل توصیه می­باشند.

فیزیولوژی پس از برداشت

بهبود عمر گلجای گل بریده داوودی (Chrysanthemum morifolium) با استفاده از عصاره بهار نارنج، اسید فولویک و نانوذرات مس

دوره 38، شماره 1، بهار 1403، صفحه 21-39

https://doi.org/10.22067/jhs.2021.69263.1030

بهزاد کاویانی، محمد رضا صفری مطلق، سارا حاتمی نژاد

چکیده گل داوودی یکی از مهم‌­ترین گل­‌های شاخه­‌بریده در جهان است که در حال حاضر از نظر تجاری و کشت، بعد از رز در رتبه دوم قرار دارد. گل‏‌های بریده عمر کوتاهی دارند، بنابراین بهبود ماندگاری آن‌ها یکی از اهداف اصلی صنعت گل‌کاری می‌­باشد. انسداد انتهای ساقه و تنش آبی دو مشکل در کاهش عمر گلجای گل­‌های شاخه­‌بریده داوودی هستند. در پژوهش حاضر، اثرات اسید فولویک (50، 100 و 150 میلی­‌گرم بر لیتر)، عصاره بهار نارنج (10، 30 و 50 درصد) و نانوذرات مس (5، 10 و 20 میلی­گرم بر لیتر) در مقایسه با شاهد روی شاخص‌های پس از برداشت گل­‌های داوودی ارزیابی شدند. آزمایش به‌صورت طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. بر اساس نتایج به‌دست آمده، اثر تیمارها روی بهبود ویژگی­‌های کیفی گل­‌های شاخه‌­بریده داوودی بعد از برداشت معنی‌­دار بود. نتایج نشان داد که عمر گلجای بالا (33/16 تا 17 روز) با هر سه غلظت نانوذرات مس به دست آمد. بالاترین عمر گلجای گل­‌های شاخه‌­بریده داوودی توسط افزودن 20 میلی‌­گرم بر لیتر نانوذرات مس در محلول نگهدارنده به‌دست آمد که در مقایسه با شاهد 3 روز عمر گلجای را افزایش داد. کمترین تعداد کلونی‌های باکتریایی انتهای ساقه طی استفاده از 10 و 30 درصد عصاره بهار نارنج و 5 میلی­‌گرم بر لیتر نانوذرات مس و کمترین تعداد این کلونی‌ها در محلول طی استفاده از 5 میلی‌گرم بر لیتر نانوذرات مس به‌دست آمد. همچنین، جذب محلول در تیمارهای 10 و 30 درصد عصاره بهار نارنج و 5 میلی­گرم بر لیتر نانوذرات مس بالا بود. در مجموع، استفاده از غلظت‌های مناسب نانوذرات مس و عصاره بهار نارنج باعث بهبود عمر گلجای، برخی صفات فیزیولوژیک و فعالیت آنزیم­‌های آنتی‌اکسیدانی شد.
 

مقایسه صفات کمی و کیفی چهار رقم نارنگی تجاری (Citrus reticualta Blanco)روی پایه فلائینگ‌دراگون (Poncirus trifoliata var. monstrosa)

دوره 29، شماره 1، بهار 1394، صفحه 22-29

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.48436

ابراهیم عابدی قشلاقی، رضا فیفائی، داود جوادی مجدد

چکیده فلائینگ‌دراگون یکی از پایه‌های مرکبات بوده که به عنوان پایه پاکوتاه کننده امیدبخش در جهان شناخته شده است. این آزمایش برای بررسی صفات کمی و کیفی چهار رقم نارنگی (انشو، کلمانتین، پیج و یونسی) روی پایه فلائینگ دراگون در ایستگاه تحقیقات آستارا انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 4 تیمار در3 تکرار اجرا شد. صفات کمی، کیفی میوه و صفات رویشی به ترتیب به مدت 3، 6 و یک سال مورد بررسی قرار گرفت. عملکرد به طور معنی‌دار تحت تاثیر رقم و سال قرار گرفت و بیشترین میزان، در سال آخر آزمایش از رقم یونسی و کمترین میزان در سال پنجم آزمایش از رقم انشو مشاهده شد. میانگین وزن میوه و TSS/TAبه‌طور معنی‌دار تحت تاثیر اثر برهمکنش سال و رقم قرار گرفت. بیشترین میانگین وزن میوه از رقم یونسی در سال 85 و بیشترین میزان TSS/TAدر سال 88 از رقم کلمانتین مشاهده شد. رقم انشو به‌طور معنی‌دار بیشترین میزان شاخص سال‌آوری و رقم پیج کمترین میزان را نشان داد. بیشترین کارایی عملکرد، عملکرد تجمعی و ارتفاع نهال در رقم یونسی و بیشترین پهنا و تاج در رقم انشو مشاهده شد. کمترین عملکرد و اندازه درخت از رقم پیج مشاهده شد.

تاثیر تنظیم کننده‌های رشد گیاهی و تیمار فراصوت بر پیازچه‌زایی سوسن چلچراغ (Lilium ledebourii)

دوره 32، شماره 1، بهار 1397، صفحه 23-33

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v32i1.53354

مهدی محب الدینی، زهرا عظیم زاده، اسماعیل چمنی، ملیحه عرفانی

چکیده سوسن چلچراغ (L. ledebourii) کمیاب‌ترین گونه‌ی جنس سوسن است که بیشتر در ناحیه‌ی قفقاز می‌روید. ایران نیز یکی از مهمترین مناطق پراکنش این گونه در حال انقراض است. لزوم توجه به حفظ این گیاه و استفاده از آن در کارهای اصلاحی و انتقال ژن، نیاز به باززایی فراوان آن در شرایط درون شیشه‌ای دارد. بدین منظور در این تحقیق سعی شد تا با استفاده از تنظیم کننده‌های رشد گیاهی و یک تنش غیرزیستی (فراصوت) توانایی پیازچه‌زایی و ریشه‌زایی این گیاه مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار صورت گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که تنظیم‌کننده‌ی رشد NAA نقش مهمی در افزایش وزن کل پیازچه‌های تولید شده دارد، به‌طوری‌که بیشترین مقادیر این صفت از غلظت 1/0 و 1 میلی گرم در لیتر NAA حاصل شد. همچنین بیشترین تعداد ریشه در هر پیازچه از ترکیب تیماری 01/0 میلی گرم در لیتر BA بدست آمد. در ترکیب غلظت‌های مختلف هورمون NAA و هورمون BA، بیشترین وزن کل پیازچه‌ها در ریزنمونه‌ی پیازچه در محیط کشت MS حاوی 1/0 میلی گرم در لیتر NAA بدون BA بدست آمد. همچنین در غلظت بالای BA نسبت به NAA، همه‌ی سطوح فراصوت باعث افزایش تعداد فلس‌ها و وزن پیازچه‌ها گردید و بیشترین تعداد پیازچه‌ها از 10، 20 و 30 ثانیه فراصوت‌دهی حاصل شد. اثر مثبت تیمار فراصوت بر پیازچه‌زایی و صفات مربوط به آن نشان می‌دهد که این تیمار می‌تواند تاثیر زیادی برای باززایی این گیاه در شرایط درون شیشه‌ای داشته باشد. بنابراین از آنجا که فراصوت به طور غیرمستقیم بر میزان هورمون‌های درون‌زا در ریزنمونه تاثیر می‌گذارد، توصیه می‌گردد که در کنار تیمار هورمونی می‌توان از تیمار فراصوت در تکثیر این گیاه با ارزش استفاده کرد و با استفاده از آن میزان باززایی از این گیاه را افزایش داد.

گیاهان دارویی

اثر انواع خاک‌پوش و سطوح مختلف تنش آبی بر عملکرد و اجزاء عملکرد گیاه مارچوبه (Asparagus afficinalis)

دوره 39، شماره 1، بهار 1404، صفحه 29-13

https://doi.org/10.22067/jhs.2024.83056.1270

منصوره کرمانی، شهرام امیرمرادی

چکیده این پژوهش به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1400-1401 در یک مزرعه دوساله مارچوبه رقم ATLAS نزدیک شهرستان مشهد اجرا شد. فاکتورهای آزمایشی شامل انواع خاک­پوش (کاه جو، کاه مارچوبه و پلاستیک) و سطوح تنش آبی شامل آبیاری پس از 50 (بدون تنش)، 70 (تنش خفیف)، 100 (تنش متوسط) و 150 (تنش شدید) میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A بود. تاریخ اعمال تنش­های آبی از 15 فروردین ماه تا 10 شهریور ماه 1401 بود. نتایج نشان داد که عملکرد ساقه تر، تعداد ساقه قابل برداشت، طول ساقه، قطر ساقه، وزن تر و خشک ساقه و میزان کلروفیل در سطوح مختلف تنش آبی کاهش و میزان پرولین افزایش معنی­داری داشت. محتوای کاروتنوئیدها نیز فقط در تنش آبی شدید کاهش معنی­داری نسبت به شاهد پیدا کرد. استفاده از خاک­پوش در شرایط بدون تنش باعث افزایش معنی­دار تمامی صفات مورد مطالعه به‌جز پرولین شد، به‌طوری‌که کاه مارچوبه با 76 درصد افزایش در عملکرد ساقه تر نسبت به شاهد در اولین رتبه قرار داشت و پس از آن کاه جو و پلاستیک در رتبه­های دوم و سوم قرار داشتند. همچنین خاک­پوش باعث تقلیل اثرات منفی تنش آبی بر تمامی صفات شد، به‌طوری‌که عدم کاربرد خاک­پوش در شرایط تنش خفیف، متوسط و شدید به‌ترتیب باعث کاهش 21، 36 و 46 درصدی در عملکرد ساقه تر شد. امّا کاربرد کاه مارچوبه به‌عنوان بهترین خاک­پوش در شرایط تنش خفیف، متوسط و شدید به‌ترتیب باعث کاهش 10، 13 و 16 درصدی در عملکرد ساقه تر گردید.  

گیاهان دارویی

بهینه‌سازی شرایط کشت درون شیشه‌ای برای کالوس‌زایی گیاه گل راعی (Hypericum perforatum L.) بومی ایران

دوره 40، شماره 1، بهار 1405، صفحه 30-19

https://doi.org/10.22067/jhs.2021.59629.0

منیزه عبدالله پور، مجید عزیزی، سیامک کلانتری، یوسف علی سعادت

چکیده گل راعی (Hypericum perforatum L.) یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی می‌باشد که در درمان افسردگی به کار برده می‌شود. این تحقیق با هدف بهینه‌سازی کالوس‌زایی گیاه گل راعی در شرایط کشت درون شیشه‌ای انجام گردید. به‌منظور مطالعه و بررسی وضعیت کالوس‌زایی گیاه گل راعی بومی ایران (توده آزاد شهر) از ریزنمونه‌های برگ و ساقه حاصل از شاخساره‌های درون شیشه‌ای این گیاه استفاده شد. ریزنمونه‌ها در غلظت‌های مختلف 2,4-D (25/0، 5/0 و 1 میلی‌گرم در لیتر) همراه با دو نوع سیتوکینین بنزیل آمینو پورین (BA) و کینیتین (Kin) (2/0، 5/0 و 1 میلی‌گرم در لیتر) و نیز غلظت یک میلی‌گرم در لیتر نفتالین استیک اسید (NAA) کشت شدند. کالوس­ها در ریزنمونه برگ در شرایط تاریکی رشد بیشتری داشته و بیشترین وزن­تر کالوس (30/2 گرم) در تیمارهای 25/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D + یک میلی­گرم در لیتر کینیتین و 5/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D + یک میلی­گرم در لیتر بنزیل آمینو پورین به دست آمد. کالوس­های به‌دست‌آمده پس از مدت کوتاهی قهوه­ای شدند. به‌منظور کنترل قهوه‌ای شدن کالوس‌ها، اثر نور (تاریکی و روشنایی ضعیف)، محیط کشت‌ (محیط کشت MS و محیط کشت MS با ویتامین‌های محیط B5) و چهار غلظت پلی‌ونیل پیرولیدین (صفر، 50، 100 و 200 میلی‌گرم در لیتر) مورد بررسی قرار گرفت. روشنایی اثری بر کالوس‌زایی و قهوه‌ای شدن کالوس‌ها نداشت، ولی موجب کاهش رشد آن‌ها گردید. استفاده از پلی‌ونیل پیرولیدین منجر به کنترل قهوه­ای شدن کالوس­ها نشد، اگرچه رشد کالوس­ها را بهبود بخشید و بیشترین وزن تر کالوس (10/4 گرم) در غلظت 100 میلی­گرم در لیتر پلی‌ونیل پیرولیدین و در ریزنمونه برگ به دست آمد.

اثر اوره و نیکل بر رشد، غلظت نیترات و عناصر معدنی کاهو رقم سیاهو در آبکشت

دوره 30، شماره 1، بهار 1395، صفحه 69-79

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.35763

حسین نظری ممقانی، سید جلال طباطبائی

چکیده کودهای نیتراتی معمول ترین منابع نیتروژن مورد استفاده در کشت های هیدروپونیک هستند که این کودها سبب تجمع نیترات در سبزی های برگی می شوند. بنابراین، تامین نیتروژن گیاه از منبع اوره همراه با نیکل به عنوان کوفاکتور آنزیم اوره آز می تواند نقش مهمی را در کاهش تجمع نیترات در گیاهان ایفا کند. برای این منظور آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج سطح اوره (0، 25، 50، 75 و 100 میلی‌گرم بر لیتر) و دو سطح نیکل (0 و 2 میلی‌گرم بر لیتر) از منبع NiSO4 در چهار تکرار در شرایط آبکشت (Floating) در کاهوی رقم سیاهو (Lactuca sativa cv. Siyahoo)، اجرا شد. نتایج آزمایش نشان داد که، اثر غلظت های مختلف اوره، کاربرد نیکل و اثرات متقابل آن ها بر وزن تر و خشک اندام های هوایی گیاه معنی دار بود. بیشترین وزن تر و خشک در تیمار U50Ni0 بدست آمد. غلظت نیکل و پتاسیم بافت برگ توسط اوره، نیکل و اثرات متقابل آن ها بطور معنی داری (01/0P≤) تحت تاثیر قرار گرفت. غلظت نیتروژن کل برگ با افزایش غلظت اوره بطور معنی داری (01/0P≤) افزایش یافت؛ در اثرات متقابل نیز بیشترین و کمترین غلظت نیتروژن کل با 5/1 برابر اختلاف بترتیب در تیمارهای U0Ni2 و U0Ni0 بدست آمد. غلظت های مختلف اوره اثر معنی‌داری بر غلظت نیترات بافت برگ نداشتند ولی کاربرد نیکل و اثرات متقابل اوره و نیکل غلظت نیترات بافت برگ را به طور معنی داری (01/0P≤) کاهش داده بود بطوری‌که در تیمار U0Ni2 6/2 برابر کمتر از تیمار U0Ni0 نیترات ثبت شد. به نظر می رسد کاربرد نیکل بتواند نیترات برگ را کاهش دهد.

بررسی تحمل به شوری دانهال های ارقام تجاری و ژنوتیپ های محلی پسته (Pistacia vera L.) منطقه رفسنجان در شرایط کنترل شده

دوره 31، شماره 1، بهار 1396، صفحه 70-80

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42260

حمید علی‍‍پور، محمد کافی، احمد نظامی، امیر حسین محمدی

چکیده در ایران عمده اراضی زیرکشت پسته در حاشیه کویر قرار دارد و یکی از مشکلات عمده این اراضی شوری خاک و آب آبیاری است که رشد و عملکرد گیاه را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در این تحقیق اثرات شوری روی خصوصیات رشدی و مقدار عناصر معدنی دانهال‌های 10 رقم پسته (اکبری، احمدآقایی، کله قوچی، فندقی، بادامی، ابراهیمی، سیف الدینی و ژنوتیپ‌‌های G1، G2 وG3) به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار مطالعه شد. عامل اصلی مقادیرشوری آب آبیاری (6/0، 15 و 30 دسی زیمنس بر متر) با استفاده از نمک کلرور سدیم و عامل فرعی ارقام پسته بود. بذور پس از جوانه‌زنی در آزمایشگاه به داخل گلدان در گلخانه منتقل شدند و بعد از مرحله سه برگی، تیمارهای شوری به مدت چهارماه اعمال گردید. نتایج نشان داد با افزایش شوری وزن خشک ساقه و ریشه، طول نهال، وزن خشک برگ، تعداد برگ، سطح برگ و قطر نهال کاهش داشت. با افزایش شوری، میزان عناصر سدیم و کلسیم در ریشه، ساقه و برگ افزایش و نسبت پتاسیم به سدیم در این اندام‌ها کاهش یافت. ارقام فندقی و کله قوچی بیشترین و ژنوتیپ‌هایG1 و G3 دارای کمترین میزان سدیم برگ بودند. ژنوتیپ G2 بیشترین میزان (3 درصد) و رقم کله قوچی کمترین میزان (4/1 درصد) پتاسیم برگ را دارا بودند. به طورکلی ژنوتیپ‌های محلی پسته ( G1، G2 و G3) جذب و انتقال سدیم کمتری را به برگ انجام دادند، به طوریکه ژنوتیپ G3 دارای بیشترین سدیم ریشه و کمترین سدیم ساقه و برگ بود. ژنوتیپG2 و رقم احمدآقایی به ترتیب با مقادیر 8/7 و 3/6 بیشترین نسبت پتاسیم به سدیم در برگ و رقم کله‌قوچی کمترین نسبت (9/3) را داشت. به نظرمی‌رسد ارقام کله قوچی، فندقی و اکبری در مراحل اولیه رشد نسبتا حساس و ژنوتیپ‌های G1، G2 وG3 و رقم احمدآقایی نسبتا متحمل به شوری باشند. ارقام بادامی، ابراهیمی و سیف الدینی از نظر تحمل به شوری در حد متوسط بودند.