اثر محلولپاشی پوتریسین بر رشد و ویژگیهای فیزیولوژیکی نشاء گلگاوزبان ایرانی (Echium amoenum) در شرایط شوری
دوره 40، شماره 1، بهار 1405، صفحه 60-45
https://doi.org/10.22067/jhs.2025.91889.1413
بهروز رحیم خانی، محبوبه ناصری، احمد احمدیان، مسعود علی پناه
چکیده پلیآمینها، نقش مهمـی در پاسخ به تنش در گیاهان ایفا میکنند، همچنین سطح پلیآمینها در گیاهان در شرایط تنش افزایش پیدا میکند. بهمنظور بررسی اثر پوتریسین بر خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی نشاء گلگاوزبان ایرانی (Echium amoenum) در شرایط تنش شوری، آزمایشی گلدانی در سال 1402 در گلخانه دانشگاه تربت حیدریه انجام شد. هدف اصلی این تحقیق، بررسی اثر پوتریسین (یک نوع پلیآمین) بر ویژگیهای رشد و فیزیولوژیکی گلگاوزبان در شرایط تنش شوری ناشی از سدیم کلرید (NaCl) بود. تیمارهای آزمایشی بهصورت فاکتوریل با دو عامل کاربرد پوتریسین و تنش شوری با نمک سدیم کلرید، در قالب طرح کاملاً تصادفی در گلخانه انجام شد. عامل اول: پوتریسین در دو سطح صفر و 5/1 میلیمولار و عامل دوم: تنش شوری در سه سطح 6/1 ،4 و 8 دسیزیمنس بر متر بود. نتایج نشان داد که شوری تمام شاخصهای رویشی و رنگیزهها را بهطور معنیداری کاهش و میزان پرولین و درصد نشت یونی را افزایش داد. کاربرد پوتریسین باعث افزایش تمامی شاخصهای رشدی و رنگیزههای نشاء گلگاوزبان ایرانی در تمام سطح شوری شد و از این طریق با افزایش میزان فتوسنتز در گیاه به رشد بهتر گیاه در شرایط تنش شوری کمک کرد. بیشترین وزن خشک نشاء گلگاوزبان (6/0 گرم)، محتوای نسبی آب برگ (85 درصد)، کلروفیل a (4 میلیگرم بر گرم) و کلروفیل b (2/1 میلیگرم بر گرم) در تیمار محلولپاشی پوتریسین و شوری 6/1 دسیزیمنس بر متر به دست آمد. همچنین بیشترین میزان پرولین (61/11 میکرومول بر گرم) و قندهای محلول (02/1 میلیگرم بر گرم) در تیمار شوری 8 دسیزیمنس بر متر و کاربرد 5/1 میلیمولار پوتریسن حاصل شد. بهطورکلی محلولپاشی پوترسین (5/1 میلیمولار) از طریق افزایش رنگیزههای فتوسنتزی و صفات رشدی و افزایش پرولین و قندهای محلول میتواند بهعنوان یک راهکار مفید و عملی برای مقابله به تنش شوری در گیاه دارویی گلگاوزبان مورد استفاده قرار گیرد.
اثر محلولپاشی عصاره جلبک دریایی بر صفات مورفوفیزیولوژیک نشاء گلگاوزبان ایرانی (Fisch. & Mey Echium amoenum) در شرایط تنش شوری
دوره 38، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 704-693
https://doi.org/10.22067/jhs.2024.88537.1353
بهروز رحیم خانی، محبوبه ناصری، احمد احمدیان، مسعود علی پناه
چکیده بهمنظور بررسی اثرات محلولپاشی عصاره جلبک دریایی روی نشاهای گلگاوزبان (Fisch. & Mey Echium amoenum) در شرایط تنش شوری، آزمایشی بهصورت فاکتوریل با دو فاکتور جلبک دریایی و تنش شوری با نمک کلرید سدیم، در قالب طرح کاملاَ تصادفی در گلخانه انجام شد. در این آزمایش، تیمارها شامل غلظت ppm 1500 از عصاره جلبک دریایی و سه سطح شوری ( 6/1، 4 و 8 میلیموس بر متر) بود. یک هفته بعد از اولین محلولپاشی عصارههای جلبک دریایی، اعمال تنش شوری آغاز گردید. بهمنظور جلوگیری از ایجاد شوک در گیاهان، تیمار شوری بهتدریج و در سه مرحله انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرات ساده تیمارهای شوری و جلبک دریایی و همچنین اثرات متقابل شوری در جلبک دریایی بر وزن تر اندام هوایی، وزن تر ریشه، طول ریشه و وزن خشک کل بوته گلگاوزبان معنیدار بود. عصاره جلبک دریایی سبب افزایش میزان پرولین و پتاسیم در برگ گیاه گردید و از این طریق سبب کاهش اثرات مخرب تنش شوری برای گیاه گلگاوزبان شد. علاوهبراین محلولپاشی گیاه گلگاوزبان با استفاده از عصاره جلبک دریایی سبب افزایش میزان کلروفیل در گیاه گردید و از این طریق با افزایش میزان فتوسنتز در گیاه به رشد بهتر گیاه در شرایط تنش شوری کمک کرد. استفاده از عصاره جلبک سبب افزایش میزان قند محلول تحت شرایط تنش شوری گردید. بهطوریکه در غلطتهای 6/1، 4 و 8 میلیموس بر متر تنش شوری، میزان قند محلول بهترتیب 80، 33 و 33 درصد افزایش یافت. استفاده از عصاره جلبک دریایی سبب کاهش 11 و 15 درصدی میزان سدیم در غلظتهای 4 و 8 شوری شد. همچنین جلبک دریایی، جذب پتاسیم را 33 و 24 درصد در غلطتها شوری افزایش داد. با توجه به نتایج بهدستآمده میتوان نتیجه گرفت که کاربرد جلبک دریایی میتواند اثرات منفی تنش شوری را در نشاء گلگاوزبان ایرانی کاهش دهد، همچنین بهدلیل قیمت پایین و در دسترس بودن میتواند بهعنوان یک کود زیستی مناسب برای حفظ رشد گیاه در شرایط تنش شوری استفاده گردد.
