با همکاری انجمن علمی منظر ایران
نویسنده = مسعود علی پناه
گیاهان دارویی

اثر محلول‌پاشی پوتریسین بر رشد و ویژگی‌های فیزیولوژیکی نشاء گل‌گاوزبان ایرانی (Echium amoenum) در شرایط شوری

دوره 40، شماره 1، بهار 1405، صفحه 60-45

https://doi.org/10.22067/jhs.2025.91889.1413

بهروز رحیم خانی، محبوبه ناصری، احمد احمدیان، مسعود علی پناه

چکیده پلی­آمین­ها، نقش مهمـی در پاسخ به تنش در گیاهان ایفا می­کنند، همچنین سطح پلی­آمین­ها در گیاهان در شرایط تنش افزایش پیدا می­کند. به‌منظور بررسی اثر پوتریسین بر خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی نشاء گل‌گاوزبان ایرانی (Echium amoenum) در شرایط تنش شوری، آزمایشی گلدانی در سال 1402 در گلخانه دانشگاه تربت حیدریه انجام شد. هدف اصلی این تحقیق، بررسی اثر پوتریسین (یک نوع پلی­آمین) بر ویژگی‌های رشد و فیزیولوژیکی گل‌گاوزبان در شرایط تنش شوری ناشی از سدیم کلرید (NaCl) بود. تیمارهای آزمایشی به‌‌صورت فاکتوریل با دو عامل کاربرد پوتریسین و تنش شوری با نمک سدیم کلرید، در قالب طرح کاملاً تصادفی در گلخانه انجام شد. عامل اول: پوتریسین در دو سطح صفر و 5/1 میلی­مولار و عامل دوم: تنش شوری در سه سطح 6/1 ،4 و 8 دسی‌زیمنس بر متر بود. نتایج نشان داد که شوری تمام شاخص‌های رویشی و رنگیزه­ها را به‌طور معنی­داری کاهش ­و میزان پرولین و درصد نشت یونی را افزایش داد. کاربرد پوتریسین باعث افزایش تمامی شاخص‌های رشدی و رنگیزه­های نشاء گل‌گاوزبان ایرانی در تمام سطح شوری شد و از این طریق با افزایش میزان فتوسنتز در گیاه به رشد بهتر گیاه در شرایط تنش شوری کمک کرد. بیشترین وزن خشک نشاء گل‌گاوزبان (­6/0 گرم­)، محتوای نسبی آب برگ (85 درصد)، کلروفیل a (4 میلی­گرم بر گرم) و کلروفیل b (2/1 میلی­گرم بر گرم) در تیمار محلول‌پاشی پوتریسین و شوری 6/1 دسی‌زیمنس بر متر به دست آمد. همچنین بیشترین میزان پرولین (61/11 میکرو­مول بر گرم) و قندهای محلول (02/1 میلی­گرم بر گرم) در تیمار شوری 8 دسی‌زیمنس بر متر و کاربرد 5/1 میلی‌مولار پوتریسن حاصل شد. به‌طورکلی محلول‌پاشی پوترسین (5/1 میلی‌مولار) از طریق افزایش رنگیزه­های فتوسنتزی و صفات رشدی و افزایش پرولین و قندهای محلول می­تواند به‌عنوان یک راهکار مفید و عملی برای مقابله به تنش شوری در گیاه دارویی گل‌گاوزبان مورد استفاده قرار گیرد.

گیاهان دارویی

اثر محلول‌پاشی عصاره جلبک دریایی بر صفات مورفوفیزیولوژیک نشاء گل‌گاوزبان ایرانی (Fisch. & Mey Echium amoenum) در شرایط تنش شوری

دوره 38، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 704-693

https://doi.org/10.22067/jhs.2024.88537.1353

بهروز رحیم خانی، محبوبه ناصری، احمد احمدیان، مسعود علی پناه

چکیده به‌منظور بررسی اثرات محلول‌پاشی عصاره جلبک دریایی روی نشاهای گل‌گاوزبان (Fisch. & Mey Echium amoenum) در شرایط تنش شوری، آزمایشی به‌‌صورت فاکتوریل با دو فاکتور جلبک دریایی و تنش شوری با نمک کلرید سدیم، در قالب طرح کاملاَ تصادفی در گلخانه انجام شد. در این آزمایش، تیمارها شامل غلظت ppm 1500 از عصاره جلبک دریایی و سه سطح شوری ( 6/1، 4 و 8 میلی‌موس بر متر) بود. یک هفته بعد از اولین محلول‌پاشی عصاره‌های جلبک دریایی، اعمال تنش شوری آغاز گردید. به‌منظور جلوگیری از ایجاد شوک در گیاهان، تیمار شوری به‌تدریج و در سه مرحله انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرات ساده تیمارهای شوری و جلبک دریایی و همچنین اثرات متقابل شوری در جلبک دریایی بر وزن تر اندام هوایی، وزن تر ریشه، طول ریشه و وزن خشک کل بوته گل‌گاوزبان معنی­دار بود. عصاره جلبک دریایی سبب افزایش میزان پرولین و پتاسیم در برگ گیاه گردید و از این طریق سبب کاهش اثرات مخرب تنش شوری برای گیاه گل‌گاوزبان شد. علاوه‌براین محلول‌پاشی گیاه گل‌گاوزبان با استفاده از عصاره جلبک دریایی سبب افزایش میزان کلروفیل در گیاه گردید و از این طریق با افزایش میزان فتوسنتز در گیاه به رشد بهتر گیاه در شرایط تنش شوری کمک کرد. استفاده از عصاره جلبک سبب افزایش میزان قند محلول تحت شرایط تنش شوری گردید. به‌طوری‌که در غلطت­های 6/1، 4 و 8 میلی‌موس بر متر تنش شوری، میزان قند محلول به‌ترتیب 80، 33 و 33 درصد افزایش یافت. استفاده از عصاره جلبک دریایی سبب کاهش 11 و 15 درصدی میزان سدیم در غلظت­های 4 و 8 شوری شد. همچنین جلبک دریایی، جذب پتاسیم را 33 و 24 درصد در غلطت­ها شوری افزایش داد. با توجه‌ به نتایج به‌دست‌آمده می­توان نتیجه گرفت که کاربرد جلبک دریایی می­تواند اثرات منفی تنش شوری را در نشاء گل‌گاوزبان ایرانی کاهش دهد، همچنین به‌دلیل قیمت پایین و در دسترس بودن می‌تواند به‌عنوان یک کود زیستی مناسب برای حفظ رشد گیاه در شرایط تنش شوری استفاده گردد.