با همکاری انجمن علمی منظر ایران
کلیدواژه‌ها = ریزنمونه

بهینه سازی کالوس زایی و باززایی دو توده بومی گیاه دارویی شنبلیله (Trigonella foenum– graecum) در شرایط درون شیشه ای

دوره 31، شماره 1، بهار 1396، صفحه 180-189

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.49180

حسن حسنی جیفرودی، مهدی محب الدینی، بهروز اسماعیل پور، اسماعیل چمنی

چکیده شنبلیله با نام علمی Trigonella foenum– graecum گیاهی یکساله از تیره بقولات است. ریشه، برگ و بذر آن دارای ترکیبات دارویی مهمی می‌باشد. تحقیق حاضر به منظور تعیین مناسبترین غلظت تنظیم کننده‌های رشد گیاهی برای تولید گیاهچه‌های درون‌شیشه‌ای با استفاده از ریزنمونه‌های کوتیلدون و هیپوکوتیل دو ژنوتیپ ایرانی (اردستانی و نیشابوری) شنبلیله انجام گرفت. ریزنمونه‌ها در محیط کشت MS حاوی تنظیم کننده‌های رشد گیاهی IBAو TDZ جهت القای کالوس و باززایی مستقیم کشت گردیدند. در این آزمایش از دو ترکیب TDZ + IBAاستفاده شد. در ترکیب اول، IBA دارای 4 سطح (0، 1/0، 3/0، 5/0 میلی‌گرم در لیتر) و TDZ دارای 5 سطح (0، 2/0، 4/0، 6/0، 8/0 میلی‌گرم در لیتر) و در ترکیب دوم، IBA دارای 4 سطح (0، 05/0، 1/0، 15/0 میلی‌گرم در لیتر) و TDZ دارای 7 سطح (0، 2/0، 25/0، 3/0، 35/0، 4/0، 45/0 میلی‌گرم در لیتر) بودند. آزمایش‌ها بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار انجام گرفت. نتایج آزمایش نشان داد که ریزنمونه‌های کوتیلدون و هیپوکوتیل ژنوتیپ‌های اردستانی و نیشابوری کالوس‌زایی کردند، در حالیکه باززایی مستقیم تنها در ریزنمونه‌های هیپوکوتیل ژنوتیپ‌ها مشاهده شد. بیشترین درصد کالوس‌زایی ریزنمونه‌های کوتیلدون (75 درصد) در ژنوتیپ نیشابوری و در محیط کشت MS حاوی IBAmg l-1 5/0 + TDZmg l-1 4/0 بدست آمد. همچنین بیشترین درصد کالوس‌زایی ریزنمونه‌های هیپوکوتیل (75 درصد) در ژنوتیپ اردستانی مشاهده شد که در محیط کشت MS حاوی IBAmg l-1 5/0 + TDZmg l-1 8/0 بدست آمد. بیشترین درصد باززایی مستقیم (5/37 درصد) در ریزنمونه‌های هیپوکوتیل ژنوتیپ نیشابوری در محیط کشت MS حاوی IBAmg l-1 05/0 +TDZmg l-1 35/0 حاصل شد.

بررسی باززایی مستقیم در بابونه‌های آلمانی (Matricaria chamomilla L.) و شیرازی (Matricaria recutita L.) در شرایط درون شیشه ای

دوره 29، شماره 4، زمستان 1394، صفحه 601-609

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v29i4.32417

اسد معصومی اصل، آمنه آریایی نژاد، مسعود دهداری

چکیده بابونههای آلمانی (Matricaria chamomilla L.) و شیرازی (Matricaria recutita L.) از مهم‌ترین گیاهان دارویی خانواده کاسنی می‌باشند که در صنایع داروسازی، بهداشتی، آرایشی و غذایی استفاده می‌شوند. ریزازدیادی درون شیشه‌ای گیاهان، پتانسیل بالایی جهت تولید داروهای گیاهی، احیاء و حفظ گیاهان، ایجاد تنوع سوماکلونی، تکثیر به صورت صنعتی، تولید متابولیت‌های ثانویه با ارزش و افزایش مواد موثره دارد. در این مطالعه تاثیر هورمون‌های گیاهی NAA، BAP، 2ip، Zeatin و کینتین بر باززایی مستقیم گیاهچه از ریزنمونه‌های برگ، کوتیلدون و ساقه (فاقد گره و دارای گره) بابونه‌های آلمانی و شیرازی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان دادند که در باززایی مستقیم هر دو نوع بابونه بهترین ریزنمونه‌، ساقه دارای گره و کوتیلدون به ترتیب با 75/78 و 75 درصد شاخساره‌زایی بودند. همچنین برترین رقم و ترکیب هورمونی، رقم بابونه شیرازی با ترکیب هورمونی 5/1 میلی‌گرم در لیتر 2-ip به همراه 1/0 میلی‌گرم در لیترNAA در محیط کشت MS بود. تولید ریشه هم تحت‌تاثیر هورمون اکسین (5/0 میلی‌گرم در لیتر IBA) و هم به‌صورت خودبخودی انجام شد. بر اساس نتایج این تحقیق، بابونه پاسخ مناسبی به باززایی مستقیم نشان داد.

بررسی امکان ریزازدیادی درون‌شیشه‌ای گیاه کاکل‌زری Pseudohandelia umbellifera (Boiss.) Tzvel

دوره 28، شماره 2، تابستان 1393، صفحه 144-153

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.39341

عسکر غنی، علی تهرانی فر، ولی اله قاسمی، سمیرا هاتفی

چکیده گیاه کاکل‌زری از جمله گیاهان متعلق به خانواده آستراسه می‌باشد. از این گیاه یک گونه در ایران وجود دارد که فقط در استان خراسان رویش دارد. این گیاه دارای گل آذین نسبتاً بزرگ و زیبایی است که در صورت کشت انبوه بسیار مناسب فضای سبز شهری می‌باشد. در این پژوهش، به‌منظور بررسی امکان کشت‌بافت این گیاه در شرایط درون‌شیشه‌ای دو آزمایش جداگانه طراحی گردید. در مرحله اول آزمایشی به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو فاکتور جهت بررسی میزان کالوس‌زایی این گیاه انجام شد که فاکتور اول شامل تیمارهای هورمونی با 12 سطح (BAP, IAA, KN 2,4-D و با غلظت‌های مختلف) و فاکتور دوم، نوع ریز نمونه شامل 3 سطح (ریزنمونه‌های برگ، جوانه انتهایی و جوانه جانبی) و در مجموع 36 تیمار بود. در مرحله بعد جهت ساقه‌زایی کالوس‌های تولیدشده، آزمایشی به صورت کاملاً تصادفی شامل 34 تیمار (شامل تیمارهای هورمونی نامبرده، محیط MS پایه و ریزنمونه‌های مختلف) انجام شد. در پایان کالوس‌های ساقه‌زا به محیط کشت MSو محیط حاوی هورمون IBA جهت ریشه‌زایی انتقال یافتند. نتایج آزمایش اول نشان داد که عکس‌العمل این گیاه به تیمارهای هورمونی فوق به جز 2,4-D در محیط کشت جهت کالوس‌زایی خوب بوده است و تیمارها از نظر میزان کالوس‌زایی و ویژگی‌های تولید شده متفاوت بودند. نتایج آزمایش دوم نشان داد که تعداد محدودی از تیمارها تولید ساقه کردند و بسیاری از تیمارها در واکنش به تیمارهای فوق فقط تولید کالوس کردند. همچنین از نمونه‌هایی که تولید ساقه کرده بودند تعداد بسیار کمی از گیاهان در محیطMS ریشه‌دار شدند.

تاثیر نوع و غلظت تنظیمکنندههای رشد و نوع ریزنمونه بر کالوسزائی ارقام مختلف توتفرنگی (Fragaria ananassa Duch.)

دوره 28، شماره 1، بهار 1393، صفحه 87-95

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.35125

محمد گردکانه

چکیده پژوهش حاضر به منظور مطالعه اثرات اکسین و سیتوکنین بر القاء کالوس انجام شد. برای این منظور ریزنمونه اندام‌های رویشی پهنک برگ، دمبرگ و گره و اندام های زایشی جوانه گل، پرچم و نهنج ارقام توتفرنگی کردستان، پاروس و کامارسا در سه آزمایش جداگانه بر روی محیطکشت MS حاوی تو، فور-دی ((2,4-D در پنج غلظت مختلف 2، 3، 4، 5 و6 میلیگرم در لیتر، نفتالیناستیکاسید (NAA) در پنج غلظت مختلف 2، 3، 4، 5 و6 میلیگرم در لیتر و بنزیلآدنین (BA) در چهار غلظت 0، 5/0، 1 و 2 میلیگرم در لیتر در ترکیب با 4 میلیگرم در لیتر NAA، کشت شدند. نوع و غلظت تنظیمکننده های رشد، نوع ریزنمونه و رقم قویا بر القاء و تشکیل کالوس، شکل و بافت آن موثر میباشند. انواع ریزنمونهها به استثنای ریزنمونه نهنج در همه تیمارهای هورمونی کالوس تولید نمودند. در ریزنمونههای هر سه رقم بیشترین درصد القاء کالوس در محیطکشت حاوی 4 میلی گرم در لیتر NAA و 1 میلیگرم BA بدست آمد. در این ترکیب، بیشترین درصد القاء کالوس (50/98) در ریزنمونه گره رقم کردستان تشکیل شد.

اثر غلظت‌های مختلف 2,4-D و BA بر جنین زائی رویشی توت فرنگی (Fragaria ananassa Duch.)

دوره 26، شماره 4، زمستان 1391، صفحه 417-444

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.18254

محمد گردکانه، علی اکبر مظفری، ابوالمحسن حاجی امیری

چکیده پژوهش حاضر به منظور مطالعه اثر غلظت‌های مختلف تو، فور-دی ((2,4-D و بنزیل آدنین (BA) بر القاء، توسعه و بلوغ جنین انجام شد. برای این منظور ریز نمونه اندام‌های رویشی پهنک برگ، دمبرگ و گره و اندام‌های زایشی جوانه گل و پرچم ارقام کردستان، پاروس و کامارسا بر روی محیط کشت MS حاوی 2,4-D در چهار غلظت مختلف 25/0، 5/0، 1 و 2 میلی گرم در لیتر به تنهائی یا همراه با BA در سه غلظت 25/0، 5/0 و 1 میلی گرم در لیتر به همراه شاهد بدون BA، کشت شدند. نوع و غلظت تنظیم کننده‌های رشد، نوع ریزنمونه و رقم قویا بر روی القاء، توسعه و بلوغ جنین موثر می باشند. همه ریزنمونه ها به استثنای ریزنمونه‌های دمبرگ و پرچم در همه تیمارهای هورمونی کالوس جنین زا تولید نمودند. بیشترین تعداد جنین‌های کروی در محیط حاوی 1 میلی گرم 2,4-D و 25/0 میلی گرم BA حاصل شد. بالاترین درصد توسعه جنین‌های کروی به جنین‌های لپه ای در محیط حاوی 5/0 میلی گرم 2,4-D و 25/0 میلی گرم BA ثبت شد. در بین انواع ریزنمونه ها و ارقام، بیشترین تعداد جنین‌های کروی و بیشترین درصد توسعه جنین‌های کروی به جنین‌های لپه ای در ریزنمونه پهنک برگ و رقم پاروس تعلق داشت.