اثر ترکیب هورمونی اکسین و سیتوکینین بر ریزازدیادی گیاه سوسن شرقی (Lilium oriental hybrid ‘Casablanca’) با استفاده از ریزنمونهی فلس پیاز
دوره 36، شماره 1، بهار 1401، صفحه 57-69
https://doi.org/10.22067/jhs.2021.67900.1007
نیما جواهری، بهزاد کاویانی
چکیده تکثیر سوسن شرقی دورگ (Lilium oriental hybrid ‘Casablanca’)، به عنوان یک گیاه پیازدار چند ساله از خانوادهی لیلیوم (Liliaceae) در شرایط درونشیشهای به دلیل فرآیند زمانبر تکثیر به روش طبیعی آن با استفاده از پیاز از اهمیت زیادی برخوردار است. از فنون کشت درونشیشهای به دلیل باززایی سریع مواد گیاهی و تولید انبوه و یکنواخت گیاهان، در برنامههای اصلاحی و تولید تجاری سوسنها استفاده میشود. در این تحقیق به منظور افزایش سرعت تکثیر، اثر غلظتهای مختلف 6-بنزیل آدنین (BA؛ صفر، 5/0، 1 و 2 میلیگرم در لیتر) و ɑ-نفتالن استیک اسید (NAA؛ صفر، 1/0، 2/0 و 4/0 میلیگرم در لیتر) بر تکثیر درونشیشهای سوسن شرقی دورگ کازابلانکا ارزیابی شد. فلس پیاز به عنوان ریزنمونه، محیط پایهی MS به عنوان محیط کشت و زغال فعال به عنوان جاذب ترکیبات فنلی به منظور ممانعت از قهوهای شدن محیط کشت و ریزنمونه استفاده شدند. بعد از 90 روز کشت، برخی صفات مرتبط با تکثیر درونشیشهای از جمله رشد و نمو پیازچهها، برگچهها و ریشهها اندازهگیری شدند. نتایج نشان دادند که بیشترین تعداد پیازچه (66/8) و ریشه (36/5) در محیط کشت غنیشده با 5/0 میلیگرم در لیتر BA همراه با 4/0 میلیگرم در لیتر NAA و بیشترین تعداد برگ (33/4) در محیط کشت حاوی 1 میلیگرم در لیتر BA همراه با 1/0 میلیگرم در لیتر NAA تولید شدند. بعد از تکثیر، گیاهچهها برای سازگاری به بستری از کوکوپیت، پیتماس و پرلیت به نسبت مساوی منتقل شدند که حدود 90 درصد از گیاهچههای باززاییشده بقا داشتند و از نظر ریختشناسی شبیه پایههای مادری بودند. بر اساس نتایج حاصل از پژوهش، حضور هر دو تنظیمکنندهی رشد اکسین NAA و سیتوکینین BA برای ریزازدیادی بهینه (تولید پیازچه، برگچه و ریشه) بهینهی سوسن شرقی دورگ کازابلانکا لازم است.
بهینهسازی شرایط کشت درونشیشهای پایه رویشی گلابی Pyrodwarf
دوره 32، شماره 2، تابستان 1397، صفحه 301-310
https://doi.org/10.22067/jhorts4.v32i2.67149
احمد شریفی، آزاده خادم، مریم مرادیان، سیده مهدیه خرازی
چکیده گلابی (Pyrus sativus) به عنوان یکی از مهمترین میوههای دانهدار شناخته شده است. کشت پایه رویشی پیرودوارف (pyrodwarf) بدلیل عملکرد مناسب در شرایط تنش، مقاومت در مقابل سرمای زمستانه و قابلیت رشد در محیط خاکهای قلیایی به عنوان راهکاری موثر به منظور افزایش بازدهی باغات گلابی شناخته شده است. از اینرو این تحقیق با هدف بهینهسازی شرایط ریزازدیادی پایه پیرودوارف در شرایط درونشیشهای انجام شد. به منظور پرآوری، ریزنمونههای گره از گیاهچههای استریل و یکنواخت تهیه و در محیط کشتهای پایه مختلف شامل محیط کشتهای MS، WPM، QL و QL تغییریافته در ترکیب با 5/0 میلیگرم در لیتر هورمون BA و 05/0 میلیگرم در لیتر هورمون IAA و یا IBA کشت شدند. به منظور بهینهسازی ریشهزایی نیز در مرحله اول از محیط کشتهای حاوی عناصر معدنی مختلف استفاده شده و در مرحله دوم اثر کاربرد هورمون اکسین و زغال فعال بر صفات ریشهزایی گیاهچهها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این آزمایش نشان داد که تعادل عناصر معدنی پرمصرف بر میزان باززایی گیاهچهها موثر است اما بر رشد گیاهچهها اثر معنیداری نداشت. طبق این نتایج، محیط کشت MS حاوی 5/0 میلیگرم در لیتر BA به همراه 05/0 میلیگرم در لیتر IBA به عنوان محیط کشت مناسب به منظور پرآوری گیاهچهها تعیین شد. علاوه بر این در بین تیمارهای ریشهزایی، کاربرد هورمون IAA با غلظت 1 میلیگرم در لیتر و یا زغال فعال به میزان 1 گرم در لیتر در محیط کشت ½ MS از لحاظ صفات مورد بررسی به عنوان محیط کشت مناسب ریشهزایی مشخص شد. بطور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که عناصر پرمصرف و حضور هورمون اکسین بیشترین تاثیر را به ترتیب در طی مراحل پرآوری و ریشهزایی گیاهچههای پیردوارف در شرایط درون شیشهای داشتند.
