با همکاری انجمن علمی منظر ایران
نویسنده = مهدی زارعی
سبزیکاری

تأثیر فرآیند رسیدن بر خصوصیات کمّی و کیفی میوه دو توده ملون (Cucumis melo L.) کم‌تر شناخته‌شده

دوره 40، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 366-349

https://doi.org/10.22067/jhs.2025.94365.1445

الناز سلیمانی‌فرد، کامبیز مشایخی، سیدجواد موسوی‌زاده، مهدی زارعی

چکیده به‌منظور بررسی تأثیر فرآیند رسیدن بر خصوصیات کمّی و کیفی میوه دو توده ملون (Cucumis melo L.) کم‌تر شناخته‌شده (’چاقرچه‘ و ’زامچه‘)، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل برپایه طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار طی دو سال انجام شد. نتایج نشان داد که بین زمان‌های مختلف برداشت در تمام صفات اندازه‌گیری‌شده در هر دو توده تفاوت معنی‌داری وجود داشت. در هر دو توده، وزن تر، طول و قطر میوه، ضخامت گوشت و درصد گوشت میوه طی دوره رشد‌و‌نمو میوه به‌طور معنی‌داری افزایش یافتند، در‌حالی‌که سفتی بافت میوه، ضخامت پوست، درصد پوست و درصد بذر روند کاهشی معنی‌داری از خود نشان دادند. هم‌چنین میزان مواد جامد محلول، درجه اسیدی و شاخص طعم طی دوره رسیدگی میوه در هر دو توده به‌طور معنی‌داری افزایش یافتند، در‌حالی‌که مقدار اسیدیته قابل تیتراسیون در همین دوره روند کاهشی معنی‌داری داشت. با پیشرفت رسیدن میوه، سطوح اسید‌ آسکوربیک، فنل کل و فعالیت آنتی‌اکسیدانی روند افزایشی از خود نشان دادند، به‌طوری‌که طی 30 روز پس از تشکیل میوه به حداکثر میزان خود رسیدند، امّا پس از آن تا پایان دوره برداشت به‌طور معنی‌داری کاهش یافتند. هم‌چنین بین دو توده ملون مورد بررسی در تمامی صفات اندازه‌گیری‌شده تفاوت معنی‌داری وجود داشت، به‌طوری‌که بیشترین وزن تر، طول و قطر میوه، سفتی بافت میوه، ضخامت پوست، ضخامت گوشت، درصد پوست، درصد بذر، اسیدیته قابل تیتراسیون، اسید‌ آسکوربیک، فنل کل و فعالیت آنتی‌اکسیدانی در ’چاقرچه‘ ثبت گردید. نتایج به‌دست‌آمده از این تحقیق نشان داد که فعالیت آنتی‌اکسیدانی همبستگی مثبت و بسیار معنی‌داری با فنل‌ کل (r = 0.936) و اسید‌ آسکوربیک (r = 0.869) داشت. با توجه به داده‌ها، درجه رسیدگی و نوع توده، شاخص‌های اصلی و مهم کنترل‌کننده خصوصیات کمّی و کیفی میوه ملون می‌باشند. هم‌چنین این نتایج، بینش‌ علمی در مورد زمان برداشت برای به حداکثر رساندن ارزش غذایی و بازارپسندی دو توده ملون ارائه می‌دهد.

اثر رژیم‌های کم آبیاری روی برخی از خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی چهار رقم انجیر

دوره 29، شماره 4، زمستان 1394، صفحه 501-517

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v29i4.51520

غلامحسین داوری نژاد، سمیه شیربانی، مهدی زارعی

چکیده میزان آب قابل دسترس برای گیاهان از جمله عوامل مهمی است که، رشد رویشی در گیاهان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. هدف از مطالعه این تحقیق بررسی ارقام مختلف انجیر از لحاظ مقاومت به رژیم‌های مختلف کم آبیاری می‌باشد. بدین منظور آزمایشی به صورت فاکتوریل (4×4) در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار به اجرا درآمد. ارقام مورد مطالعه شامل: سبز، سیاه، شاه انجیر و متی می‌باشد، که با 4 سطح آبیاری شامل تامین آب کافی برای گلدان‌ها (%100 ظرفیت زراعی)، تنش ملایم (%75 ظرفیت زراعی)، تنش متوسط (%50 ظرفیت زراعی) و تنش شدید (%25 ظرفیت زراعی) تیمار شدند. برخی از خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی شامل: رشد شاخه، تعداد برگ، سطح برگ، طول ریشه، سطح ریشه، وزن ‌تر و خشک اندام‌های هوایی و ریشه، نسبت ریشه به اندام هوایی، محتوای نسبی آب برگ، نشت الکترولیت، میزان کلروفیل و پرولین برگ اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که، رشد شاخه، سطح برگ، تعداد برگ، وزن‌ تر و خشک اندام‌های هوایی و ریشه، محتوای نسبی آب برگ، کلروفیل برگ با افزایش شدت تنش کاهش یافته، در حالی که با افزایش شدت تنش طول ریشه، سطح ریشه، نسبت ریشه به اندام هوایی، نشت الکترولیت و پرولین برگ افزایش می‌یابد. همچنین نتایج نشان داد که، رقم سیاه نسبت به سایر ارقام شرایط کم آبی را بهتر و بیشتر تحمل می‌کند. داده‌ها نشان داد که، رقم مهمترین فاکتور جهت تعیین خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی در انجیر می‌باشد.

بررسی اثر اسید سالیسیلیک و کلریدکلسیم بر عمر انباری، ویژگی‌های کیفی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی میوه هلو رقم ’آمسدن‘ پس از برداشت

دوره 28، شماره 4، زمستان 1393، صفحه 464-478

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.45083

غلامحسین داوری نژاد، سکینه عارفخانی، مجید عزیزی، مهدی زارعی

چکیده در این پژوهش اثر سطوح مختلف اسید سالیسیلیک و کلریدکلسیم بر قابلیت ماندگاری، ویژگی‌های کیفی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی میوه هلو رقم ’آمسدن‘ مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. میوه‌ها در مرحله بلوغ تجاری برداشت، و در غلظت‌‌های مختلف اسید‌ سالیسیلیک (1 و 2 میلی‌مولار)، کلریدکلسیم (5/1 و 3 درصد)، ترکیب اسید سالیسیلیک و کلرید کلسیم (1-5/1، 1-3، 2-5/1 و 2-3) و هم‌چنین آب مقطر (شاهد) به‌مدت 5 دقیقه غوطه‌ور شدند. پس از خشک شدن در هوای آزاد در بسته‌های پلی‌اتیلنی بسته‌بندی و در دمای 4 درجه سانتی‌گراد با رطوبت نسبی 85-80 درصد به‌مدت 35 روز انبار گردیدند. طی روزهای اول و آخر انبارداری تغییرات وزن میوه، سفتی بافت میوه، درصد پوسیدگی، pH، مواد جامد محلول، اسیدیته قابل تیتراسیون، اسید آسکوربیک و فعالیت آنتی‌اکسیدانی میوه‌ها اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که در انتهای دوره انبارداری میزان کاهش وزن میوه، درصد پوسیدگی، pH، مواد جامد محلول افزایش معنی‌داری داشتند، درحالی‌که سفتی بافت میوه، اسیدیته قابل تیتراسیون، اسید آسکوربیک و فعالیت آنتی‌اکسیدانی کاهش معنی‌داری نشان دادند. تیمارهای اسیدسالیسیلیک و کلریدکلسیم به‌طور معنی‌داری از کاهش وزن میوه جلوگیری نموده و باعث حفظ سفتی بافت میوه‌ها شدند. در این شرایط، بیش‌ترین میزان اسید قابل تیتراسیون، اسید آسکوربیک و فعالیت آنتی‌اکسیدانی و کم‌ترین مواد جامد محلول و درصد پوسیدگی در تیمارهای اسید سالیسیلیک و کلرید کلسیم نسبت به تیمار شاهد مشاهده شد. تیمار ترکیبی اسید سالیسیلیک و کلریدکلسیم تأثیر بیش‌تری نسبت به هر کدام از تیمارها به‌طور جداگانه داشت. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از اسیدسالیسیلیک و کلریدکلسیم می‌تواند به‌عنوان راه‌کار مؤثری در تکنولوژی پس از برداشت میوهای هلو معرفی گردد.

مطالعه خصوصیات فیزیکی، ترکیبات فنولی و فعالیت آنتی اکسیدانی پوست میوه 30 رقم مختلف انار ایران

دوره 28، شماره 3، پاییز 1393، صفحه 312-318

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42779

علی تهرانی فر، مهدی زارعی، بهنام اسفندیاری، زهرا نعمتی

چکیده انار (Punica granatum L.) یکی از مهم‌ترین میوه های بومی ایران می باشد، که رقم های زیادی از آن کشت و کار می شود. میوه ها به طور گسترده به صورت تازه و فرآوری شده از جمله آب میوه، مربا و غیره مصرف می شوند. پوست میوه انار به عنوان یک فرآورده جانبی صنعت آب میوه-گیری، منبع غنی از ترکیبات زیست فعال محسوب می‌شود. این پژوهش به منظور بررسی و مقایسه خصوصیات فیزیکی، فنول کل، تانن کل و فعالیت آنتی اکسیدانی پوست میوه 30 رقم مختلف انار، در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار انجام شد. نتایج این پژوهش نشان داد که، بین ارقام مختلف در همه فاکتورهای اندازه گیری شده اختلاف معنی داری وجود دارد. وزن میوه، درصد پوست و ضخامت پوست به ترتیب از 89/196 تا 87/135 گرم، 82/59 تا 61/63 درصد و 13/3 تا 25/5 میلی متر متغیر بودند. نتایج هم‌چنین نشان داد که، میزان فنول کل از 35/320 تا 52/325 میلی گرم در 1 گرم ماده خشک متغیر می‌باشد. میزان تانن کل در بین ارقام انار از 35/189 تا 35/197 میلی گرم در 1 ماده خشک مشاهده شد. فعالیت آنتی اکسیدانی پوست انار به روش DPPH اندازه گیری شده، که میزان آن بین 60/69 تا 60/93 درصد متغیر بود. علاوه بر این، همبستگی مثبتی بین فعالیت آنتی اکسیدانی با میزان فنول کل (923/0=r) و تانن کل (816/0=r) وجود داشت. نتایج نشان داده که، رقم مهم‌ترین فاکتور جهت تعیین خصوصیات فیزیکی، ترکیبات فنولی و فعالیت آنتی اکسیدانی در انار می باشد. مقادیر بالای ترکیبات فنولی موجود در پوست انار پتانسیل خوبی را به عنوان یک مکمل غنی از آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی فراهم آورده است.

ارزیابی برخی از خصوصیات فیزیکی و شیمیایی شش رقم میوه انار ایران در مرحله رسیدن

دوره 24، شماره 2، زمستان 1389

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v1389i2.7995

مهدی زارعی، مجید عزیزی

چکیده چکیده انار با نام علمی (Punica granatum L.) یکی از مهمترین میوه های بومی ایران می باشد، که رقم های زیادی از آن در ایران کشت و کار می شود. این پژوهش به منظور بررسی برخی از مهمترین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی میوه شش رقم انار کشور در مرحله رسیدن، در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار انجام شد. خصوصیات فیزیکی شامل وزن میوه، حجم میوه، ضخامت پوست، درصد پوست، درصد آریل، درصد آب میوه، درصد بذر، درصد رطوبت پوست، درصد رطوبت آب میوه و درصد رطوبت بذر و خصوصیات شیمیایی شامل ویتامین ث، قند احیاء، آنتوسیانین، درجه pH، اسیدیته قابل تیتراسیون، مواد جامد محلول و شاخص طعم اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که رقم شهوار با میانگین 636/346 گرم بیشترین و رقم فاروق با میانگین 755/220 گرم کمترین وزن میوه را به خود اختصاص دادند. رقم رباب بیشترین )133/42 درصد( و رقم فاروق کمترین) 510/24 درصد( درصد پوست را دارا بودند. بیشترین (489/75 درصد) و کمترین (866/57 درصد ) درصد آریل به ترتیب در ارقام فاروق و رباب بدست آمد. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین میزان قند احیاء برابر با 765/27 گرم در 100 میلی لیتر آب میوه در رقم فاروق و کمترین میزان آن برابر با 882/17 گرم در 100 میلی لیتر آب میوه در رقم رباب تولید شده بود. بیشترین میزان آنتوسیانین (738/27 میلی گرم در 100 میلی لیتر آب میوه) و کمترین میزان آن (931/7 میلی گرم در 100 میلی لیتر آب میوه) به ترتیب در ارقام آقایی و شهوار مشاهده شد. رقم شیرین بی هسته بیشترین (075/15 میلی گرم در 100 میلی لیتر آب میوه) و رقم آقایی کمترین (688/8 میلی گرم در 100 میلی لیتر آب میوه) میزان ویتامین ث را به خود اختصاص دادند. در مجموع براساس نتایج این تحقیق رقم فاروق بر سایر ارقام مورد مطالعه برتری قابل توجهی داشته، و توسعه کشت این رقم در آینده جهت صادرات یا مصارف داخلی به صورت تازه خوری یا جهت کاربرد در کارخانجات تهیه آب میوه توصیه می شود. واژه های کلیدی: انار، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی، آنتوسیانین