اثر زمان کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و صفات مورفوفیزیولوژیکی گیاه موسیر( Allium altissimum Regel) در شرایط آب و هوایی مشهد

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

چکیده

چکیده
موسیر (Allium altissimum Regel) یکی از گونه های دارویی و صنعتی مهم Allium در ایران می باشد که از رویشگاههای طبیعی استحصال و تاکنون در زمینه تولید زراعی این گیاه اطلاعاتی وجود ندارد. این تحقیق به منظور تعیین تاریخ کاشت و تراکم مطلوب‌ درگیاه موسیر در قالب کرت های خرد شده با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. کرت ها‌ی اصلی شامل تاریخ های کاشت در 4 سطح (بصورت کشت های پاییزه و بهاره) و کرت های فرعی شامل تراکم های بوته در 4 سطح بودند. تاریخ های مختلف کاشت شامل: کاشت در 25 مهر ماه، کاشت در 25 آبان ماه، کاشت در اول اسفند ماه و 25 اسفند ماه و تراکم های مختلف شامل: 6 بوته، 10 بوته، 14 بوته و 18 بوته در مترمربع بودند. نتایج بدست آمده نشان داد که درصد تولید پیازهای دختری، قطر و وزن پیاز دختری در هر بوته، قطر و وزن پیاز های مادری در هر بوته، تعداد دانه، وزن هزار دانه، تعداد کپسول در بوته، ارتفاع بوته، وزن خشک اندام های هوایی، عملکرد پیاز (وزن تر و خشک) و عملکرد دانه تحت تأثیر تیمارهای مورد آزمایش قرار گرفتند. کمترین عملکرد پیاز (وزن تر)(4/110 گرم در متر مربع) به تاریخ کاشت چهارم (25 اسفند) و تراکم 6 بوته در متر مربع و بیشترین عملکرد (8/594 گرم در متر مربع) به تاریخ کاشت اول (25 مهرماه) و تراکم 18 بوته در متر مربع تعلق داشت. بیشترین عملکرد دانه (09/25 گرم در متر مربع) به تاریخ کاشت اول (25 مهرماه) و تراکم 14 بوته در متر مربع و کمترین عملکرد دانه (46/3 گرم در متر مربع) به تاریخ کاشت چهارم (25 اسفند) و تراکم 6 بوته در متر مربع تعلق داشت. ضرایب همبستگی نشان داد که بین عملکرد پیاز(وزن تر) و وزن پیاز های مادری، تعداد پیاز مادری در بوته، تعداد دانه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، ارتفاع، وزن خشک اندام های هوایی، همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد. بطور کلی به نظر می رسد در شرایط آب و هوایی مشهد کاشت موسیر در 25 مهرماه با تراکم 18 بوته در متر مربع برای تولید پیاز و تراکم 14 بوته در متر مربع برای تولید دانه عملکرد مطلوبی را تولید خواهد کرد. در جهت افزایش عملکرد تحقیقات بیشتری نیاز است.

واژه های کلیدی: موسیر، پیاز مادری، پیاز دختری، تراکم بوته، تاریخ کاشت

عنوان مقاله [English]

Effect of Sowing Date and Plant Density on Yield and Morphophysiological Traits of Persian Shallot (Allium altissimum Regel) in Mashhad Climate Condition

نویسندگان [English]

  • M. H. Kafi
  • Sh. Rezvan Beydokhti
  • S. Sanjani
چکیده [English]

Abstract
Persian shallot (Moseer) belongs to Alliaceae family, is a perennial medicinal and industrial edible alliums in Iran. Very little information is available about different aspects of this species particularly on its agronomical production. In order to determine optimum sowing date and plant density in Persian shallot, an experiment was conducted as split plot based on complete randomized block design with 3 replications at the Agricultural Research Station, Ferdowsi University of Mashhad, Iran, during 2009 and 2010. Main plots included different sowing dates (17Oct, 16Nov, 20Feb, 16Mar) and sub plots included different plant densities (6, 10, 14, 18 plant m-2). The results showed that there was a significant effect of sowing date, plant density and their interaction of bulblet production, bulblet weight and diameter, bulb weight and diameter, capsule number per inflorescence, seed number per umbrella, seed weight, seed yield, bulb yield (bulb dry and fresh weight), total dry mater and height. The highest bulb yield was obtained in first sowing date (17Oct) belonged to density of 18 plant m-2 and the lowest bulb yield was obtained in fourth sowing date (16Mar) belonged to density of 6 plant m-2. The highest seed yield was obtained in first sowing date (17Oct) belonged to density 14 plant m-2. The results of simple correlation analysis indicated a significant positive association between bulb yield (fresh), bulb weight, number of seed, weight of 1000 seeds, seed yield and height. Based on the results of this study, the optimum sowing date and plant density for bulb production is 17Oct and the best density is 18 plantm-2 and for seed production the best sowing date is 17Oct and the best density is14 plant m-2 in Mashhad climate conditions.

Keywords: Persian shallot (Moseer), Bulb, Bulblet, Plant density, Sowing date