علوم باغبانی

چکیده توت­فرنگی، میوه­ای پرمصرف با ارزش تغذیه­ای بالا می­باشد که مصرف آن نقش مؤثری در کاهش بیماری­های مزمن انسان دارد. استفاده از محرک­های سالم به­منظور بهبود کیفیت و بازارپسندی این محصول می­تواند در عین­حال ارزش تغذیه­ای این محصول را نیز بهبود ببخشد. در این آزمایش تیمار پس از برداشت میوه­های توت­فرنگی رقم ‘مونتری’ توسط 24- اپی براسینولید در قالب طرح کاملاً تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. -24- اپی براسینولید در غلظت­های یک و سه میکرومولار تأثیر مثبت در افزایش غلظت ترکیبات زیست‌فعال میوه­های توت­فرنگی تیمار شده از جمله فنل کل به‌میزان 5/16 درصد و 5/19 درصد، فلاونوئید کل به‌­میزان 5/5 درصد و 9 درصد و آنتوسیانین کل به‌میزان 12 درصد و 17 درصد در پایان دوره نگهداری (10 روز در دمای 1 ± 1 درجه سانتی­گراد و سپس 24 ساعت در دمای اتاق) نسبت به شاهد داشت که این افزایش همبستگی مثبت و معنی­داری با افزایش فعالیت آنتی­اکسیدانی کل میوه­های توت­فرنگی نشان داد. فعالیت آنزیم­های فنیل­ آلانین­ آمونیالیاز و تیروزین آمونیالیاز به­عنوان آنزیم­های مهم مسیر فنیل پروپانوئید در پاسخ به تیمار پس از برداشت 24- اپی براسینولید نیز افزایش پیدا کردند. 24- اپی براسینولید علاوه‌بر تأثیر مثبت در افزایش متابولیت­های ثانویه و ترکیبات آنتی­اکسیدانی که موجب بهبود ارزش تغذیه­ای میوه توت فرنگی شد، بهبود خواص حسی و بازارپسندی محصول را نیز به­همراه داشت. به­طوری‌که توت­فرنگی­های تیمار‌شده با 24- اپی براسینولید، اسیدیته کم، مواد جامد محلول بیشتر، طعم و سفتی بهتری در مقایسه با نمونه شاهد داشتند. تأثیر مثبت 24- اپی براسینولید در افزایش میزان متابولیت­های ثانویه با فعالیت آنتی­اکسیدانی موجب شد که میوه­های تیمار‌شده کیفیت، ماندگاری و بازارپسندی بهتری در مقایسه با میوه­های شاهد در پایان دوره نگهداری داشته باشند.

چکیده عروسک پشت پرده یا فیسالیس (Physalis peruviana L.) یکی از اعضای مهم خانواده سیب‌زمینی‌سانان محسوب می‌شود. میوه‌های فیسالیس غنی از مواد معدنی، ویتامین‌ها و ترکیبات فیتوشیمیایی با خواص ضدتوموری و ضدالتهابی هستند و همین امر آن را بسیار مورد علاقه نموده است. فیسالیس میوه‌ای فرازگرا است که دارای عمر پس از برداشت بسیار کوتاه است و معمولاً حداکثر تا پنج روز ماندگاری دارد، بنابراین نیاز به استفاده از تیمارهای ایمن پس از برداشت برای حفظ کیفیت و افزایش عمر ماندگاری آن احساس می‌شود. در پژوهش حاضر، میوه‌های فیسالیس با رنگ نارنجی کامل و کاسبرگ‌های زرد از یک گلخانه تجاری در شهرستان پاسارگاد استان فارس برداشت و پس از ارزیابی ظاهری، با آب دیونیزه شسته و در هوای آزاد خشک شدند. طرح آزمایشی مورد استفاده فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی شامل 12 تیمار با سه تکرار برای هر تیمار (20 میوه در هر تکرار) بود. عوامل آزمایشی شامل غوطه‌وری میوه‌ها به‌مدت پنج دقیقه در چهار سطح غلظت محلول ملاتونین (100، 200، و 300 میکرومولار و آب مقطر به‌عنوان شاهد) و زمان‌ نمونه‌برداری در سه سطح (روزهای 7، 14 و 21 انبارمانی) بود. پس از غوطه­وری، میوه‌های هر گروه به‌مدت ۳۰ دقیقه در هوای آزاد خشک شدند و در کیسه‌های پلی‌اتیلن با نسبت سوراخ سه درصد بسته‌بندی و در دمای ۱۰ درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 5 ± 90 درصد به‌مدت ۲۱ روز نگهداری شدند. ارزیابی‌های هفتگی نشان داد که به­طور کلی و نسبت به شاهد، تیمار پس از برداشت ملاتونین منجر به کاهش نرخ تنفس و فعالیت آنزیم پلی‌فنول اکسیداز (PPO) در آب‌میوه شد و همچنین موجب بهبود یا حفظ مقادیر کاروتنوئید پوست، مواد جامد محلول کل (TSS)، اسید قابل تیتر (TA)، اسید آسکوربیک، فنول کل، فعالیت آنزیم فنیل‌آلانین آمونیالیاز (PAL) و فعالیت آنتی‌اکسیدانی کل در آب‌میوه گردید. پس از ۲۱ روز انبارمانی و در پایان آزمایش، ارزیابی مجموع صفات نام‌برده نشان داد که میوه‌های تیمار‌شده با ۳۰۰ میکرومولار ملاتونین، در مقایسه با سایر گروه‌های آزمایشی، از نظر ارزش غذایی، ظاهر، و سازوکارهای مقابله با تنش اکسایشی پس از برداشت برتر بودند. در مورد مواد جامد محلول کل و اسیدیته قابل تیتر، تفاوت معنی‌داری بین میوه‌های تیمار‌شده با غلظت‌های مختلف ملاتونین مشاهده نشد، امّا میوه‌های تیمار‌شده با دو غلظت بالاتر ملاتونین، کمینه نرخ تنفس و بیشینه مقدار اسید آسکوربیک آب‌میوه را داشتند. همچنین، میوه‌های تیمار‌شده با ۳۰۰ میکرومولار ملاتونین، در مقایسه با تمامی گروه‌های آزمایشی دیگر، سطوح بالاتری از فنول کل، فعالیت آنزیم PAL، فعالیت آنتی‌اکسیدانی کل و کاروتنوئید پوست داشتند، و کمترین فعالیت آنزیم PPO نیز در این گروه مشاهده شد. در نهایت چنین نتیجه‌گیری شد که تیمار میوه‌های فیسالیس با ملاتونین خارجی، به‌ویژه در غلظت 300 میکرومولار، می‌تواند با تعدیل فرآیندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی مختلف، به‌طور قابل‌توجهی کیفیت پس از برداشت و ماندگاری آن‌ها را بهبود بخشد. این تکنیک، پتانسیل افزایش بازارپسندی و ارزش اقتصادی فیسالیس برداشت‌شده را به‌عنوان یک محصول باغی باارزش بالا دارد.  

چکیده گیلاس از جمله میوه­هایی است که بدلیل فسادپذیری بالا متحمل ضایعات فیزیولوژیکی پس از برداشت می­شود. باتوجه به اثبات فعالیت ضد قارچی اسانس­های گیاهی، استفاده از آن­ها به­عنوان یک ایده طبیعی در جهت کاهش ضایعات پس از برداشت، افزایش ماندگاری و تضمین سلامت مصرف‌کنندگان محصولات باغبانی مطرح می­باشد. در تحقیق حاضر، تأثیر غلظت­های مختلف اسانس مرزنجوش (صفر، 250، 500، 750 و 1000 میکرولیتر در لیتر) و زمان انبارداری (روز 15ام و 30ام) بر واکنش­های بیوشیمیایی میوه گیلاس شامل فعالیت آنزیم فنیل آلانین آمونیالیاز، محتوای آنتوسیانین کل، میزان اسید آسکوربیک، رنگ بافت، فعالیت آنزیم پلی­فنل­اکسیداز، پوسیدگی و قهوه­ای شدن دم میوه با سه تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفت. میوه­های تیمار شده به مدت 30 روز در دمای 1±0 درجه سانتی­گراد و رطوبت نسبی 95-90 درصد به سردخانه منتقل شدند. اندازه­گیری کیفی میوه­ها طی سه دوره زمانی قبل از نگهداری، روز 15ام و روز 30ام نگهداری انجام گرفت. نتایج حاصل از این ارزیابی نشان داد که اسانس مرزنجوش به طور معنی­داری فعالیت آنزیم فنیل­آلانین­آمونیالیاز، محتوای آنتوسیانین کل، میزان اسید آسکوربیک و تغییر رنگ را در سطح بالایی حفظ نمود. همچنین سرعت افزایش فعالیت آنزیم پلی­فنل­اکسیداز، تغییرپذیری رنگ بافت، پوسیدگی و قهوه­ای شدن دم میوه گیلاس را کاهش داد. این موارد منجر گردید تا با کاربرد اسانس مرزنجوش شاهد ثبات بازارپسندی این میوه طی روزهای نگهداری باشیم. در نهایت مطابق یافته­های پژوهش حاضر و با توجه به حفظ کیفیت و ماندگاری میوه­های گیلاس تیمار شده نسبت به میوه­های بدون تیمار، می­توان به جای ترکیبات شیمیایی مضر، اسانس مرزنجوش را به­عنوان افزودنی مجاز در زمان نگهداری میوه گیلاس توصیه نمود.

چکیده نگهداری گیاهان گرمسیری ازجمله گل شاخه بریده­ی آنتوریوم در دوره پس از برداشت در دمای زیر 12 درجه سانتی­گراد منجر به ایجاد آسیب سرمازدگی، کاهش کیفیت و عمر گلجایی می­گردد. استفاده از روشی عملی جهت کاهش میزان خسارت سرمازدگی در گل شاخه بریده آنتوریوم ضروری می­باشد. در پژوهش حاضر تاثیر طیف­های مختلف نوری (آبی، تاریکی، سفید، قرمز، ترکیب آبی-قرمز) بر ویژگی­های مورفولوژیکی و فتوسنتزی و عمر گلجایی گل شاخه بریده آنتوریوم در دمای 4 درجه سانتی­گراد مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش به‌صورت فاکتوریل در شش تکرار بر پایه طرح کاملاً تصادفی انجام شد. نتایج نشان داد که میزان تغییر زاویه اسپات و کاهش سطح اسپات در دو رقم آنتوریوم (‘Angel’ با اسپات سفید و ‘Calore’ با اسپات قرمزرنگ) در نور قرمز در کم­ترین میزان مشاهده شد. عمر گلجایی تحت تاثیر برهمکنش رقم × طیف نور قرار گرفت و در هر دو رقم بالاترین طول عمر مربوط به نور قرمز بود. اسپات­های گل آنتوریوم فاقد کلروفیل بوده و هیچ فلئورسنسی در سطح اسپات مشاهده نشد؛ اما دمگل عملکرد فتوسیستم II را نشان داد. با توجه به ارزیابی­های انجام شده، فتوسنتز نقشی در حفظ کیفیت و طویل نمودن عمر گلجایی گل شاخه بریده آنتوریوم ندارد. عمر گلجایی رابطه مثبتی با شاخص­های مورفولوژیکی مانند سطح اسپات و رابطه منفی با تغییر زاویه اسپات دارد. درنتیجه استفاده از فناوری­ نوری می‌تواند در زمینه نگهداری از گل­های شاخه بریده در مرحله پس از برداشت، در حین جابه‌جایی و یا نگهداری در سطح خرده‌فروشی مؤثر باشد که در این پژوهش استفاده از نور قرمز جهت حفظ کیفیت و طویل نمودن عمر گلجایی گل شاخه بریده آنتوریوم در شرایط دمای پائین مؤثر شناخته‌شده و توصیه می­شود.

چکیده به‌منظور بررسی تأثیر نوع خاک‌پوش پلی‌اتیلنی بر میزان رشد، زودرسی و عملکرد سیب‌زمینی پژوهشی به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌ کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. عوامل مورد آزمایش شامل خاک‌پوش با پلاستیک پلی‌اتیلنی در پنج سطح شامل پلاستیک شفاف، پلاستیک سفید، پلاستیک سیاه، پلاستیک دولایه سفید و بدون خاک‌پوش و عامل رقم در دو سطح شامل دو رقم آگریا و سانته بود. در طول دوره رشد زمان لازم تا 80 درصد سبز شدن، تعداد روز تا غده‌زایی، ارتفاع گیاهان در مرحله گلدهی، قطر و تعداد ساقه اصلی در بوته، سطح برگ و طول دوره رشد اندازه‌گیری به عمل آمد. پس از برداشت غده‌های تولیدی به درجات مختلف تفکیک‌شده و درصد ماده خشک آن‌ها اندازه‌گیری شد. با نتایج تجزیه واریانس آزمایش مشخص شد که اثرات رقم و نوع خاک‌پوش پلی‌اتیلنی در اغلب صفات رشد معنی‌دار می‌باشد. خاک‌پوش اثر معنی‌داری بر درصد ماده خشک غده نداشت. اثرات متقابل رقم و خاک‌پوش در زمان لازم تا 80 درصد سبز شدن، تعداد ساقه اصلی، درصد غده‌های تولیدی در اندازه‌های مختلف و عملکرد کل معنی‌دار شد. در پوشش پلی‌اتیلنی شفاف در کوتاه‌ترین زمان ممکن، 80 درصد سبز شدن ایجاد شد. همچنین در پلی‌اتیلن شفاف در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با تفاوتی معنی‌دار با سایر پوشش‌ها و نیز تیمار بدون خاک‌پوش، غده‌زایی انجام شد. در هر دو رقم، خاک‌پوش شفاف ارتفاع بوته بیشتری نسبت به سایر خاک‌پوش‌ها و تیمار بدون خاک‌پوش ایجاد کرد. واکنش رقم و نوع پوشش پلی‌اتیلنی در تعداد ساقه اصلی متفاوت بود و بیشترین میزان تولید ساقه با متوسط 22/4 عدد در رقم سانته و پوشش شفاف حاصل شد. پوشش‌های پلی‌اتیلنی اثرات قابل‌توجهی بر تعداد روز تا برداشت و درصد تولید غده در اندازه‌های کوچک (کوچک‌تر از 35 میلی‌متر و غیرقابل فروش)، اندازه متوسط (35 تا 55 میلی‌متر) و خوراکی (بزرگ‌تر از 55 میلی‌متر) و نیز عملکرد کل داشتند، هرچند پاسخ دو رقم به نوع پوشش‌ها متفاوت بود. درمجموع با تعدیل اثرات مثبت و منفی و بازارپسندی و همچنین عملکرد کل، پوشش شفاف با راندمان تولید غده بیشتر و با بازارپسندی نسبتاً بالاتر در مقایسه با سایر پوشش‌ها در تولید محصول سیب‌زمینی از برتری نسبی برخوردار بود.

چکیده امروزه استفاده از مواد شیمیایی برای کنترل ضایعات و حفظ کیفیت محصولات برداشت شده به دلیل اثرات مضر بر محیط زیست با محدودیت‌های جدی روبرو است. ژل آلوئه‌ورا به‌عنوان پوشش خوراکی سالم، اخیراًً پتانسیل خوبی در حفظ کیفیت و سلامت میوه و سبزی‌های مختلف از خود نشان داده است. این مطالعه برای بررسی اثر ژل آلوئه‌ورا بر ماندگاری و کیفیت پس از برداشت گیلاس رقم سیاه مشهد صورت گرفت. میوه‌ها به مدت 5 دقیقه در محلول ژل آلوئه‌ورا با دمای 22 درجه سانتی‌گراد به غلظت 25 درصد و 33 درصد تیمار شدند و میوه‌های شاهد در آب مقطر با دمای 22 درجه سانتی‌گراد غوطه‌ور گردیدند. میوه‌های خشک شده به‌طور تصادفی در دسته‌های 25 عددی تقسیم گردیده (به طور میانگین 160 گرم) ودر دمای 5/0±1 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 85 الی 95 درصد نگهداری شدند. بازارپسندی، اسیدیته کل، فنل کل، فعالیت آنزیم ‌پلی‌فنل‌اکسیداز، pH و درصد کاهش وزن میوه ها در روزهای اول، پانزدهم و سی‌ام اندازه‌گیری شدند. ژل آلوئه‌ورا با غلظت 33 درصد به‌طور معنی‌داری کیفیت میوه‌ها را تا آخر مدت نگهداری حفظ کرد. نتایج نشان داد که ژل آلوئه‌ورا 33 درصد محتوای فنل کل، میزان اسیدیته کل و بازارپسندی را در حد بالا حفظ کرده و هم‌چنین از افزیش pH و میزان فعالیت آنزیم پلی‌فنل‌اکسیداز و کاهش وزن میوه‌ها جلوگیری نمود به‌طوری‌که تفاوت معنی‌داری در سطح احتمال 1 درصد با میوه‌های شاهد داشتند. طبق نتایج این مطالعه، ژل آلوئه ورا می تواند به‌عنوان یک ترکیب تجاری، جایگزین خوبی برای تیمارهای شیمیایی پس از برداشت میوه‌ها باشد.