با همکاری انجمن علمی منظر ایران
دوره و شماره: دوره 33، شماره 2، تابستان 1398 
مقالات پژوهشی

اثر تنش خشکی ناشی از پلی اتیلن گلایکول بر جوانه‌زنی و برخی صفات بذور توده‌های گیاه دارویی شنبلیله (Ttigonella foenum- graecum L.)

صفحه 169-180

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.47670

حسن فرهادی، مجید عزیزی، سید حسین نعمتی

چکیده تنش­های محیطی به ویژه خشکی، از مهمترین عوامل کاهش رشد در مراحل رشد و نمو گیاه مخصوصاً مرحله جوانه­زنی گیاه می­باشد. بدین منظور در این آزمایش عکس العمل هشت توده بومی شنبلیله از اصفهان، تبریز، همدان، ساری، چالوس، آمل، مشهد و یاسوج به تنش خشکی در طی مراحل جوانه­زنی در سطوح خشکی صفر، 3-، 6- و 9- بار که با استفاده محلول پلی اتیلن گلایکول 6000 (PEG 6000) اعمال شده بود، در آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط کنترل شده در آزمایشگاه تحصیلات تکمیلی گروه علوم باغبانی دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1393 بررسی شد. صفات مورد بررسی شامل: درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، طول ریشه­چه، طول ساقه­چه، وزن خشک ریشه­چه، وزن خشک ساقه­چه، وزن خشک گیاهچه و نسبت طول ریشه­چه به ساقه­چه بودند. بین کلیه توده­ها و سطوح مختلف تنش برای کلیه صفات تفاوت معنی­دار (01/0p≤) مشاهده گردید و اثر متقابل برای تمامی صفات به جز طول ریشه­چه و طول ساقه­چه معنی­دار بود. توده­های مختلف پاسخ­های متفاوتی به خشکی نشان دادند به طوری­­که متحمل­ترین آن‌ها توده­های اصفهان، مشهد و چالوس بودند که در اکثر صفات اندازه گیری شده برتر بودند و توده­های آمل و ساری در رده­های بعد و توده­های تبریز، همدان و یاسوج نسبت به شش توده دیگر حساسیت بیشتری به تنش خشکی نشان دادند. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، به نظر می­رسد بتوان از این سه توده برای اصلاح توده­هایی با پتانسیل عملکرد زیاد در مناطق خشک استفاده کرد.

مقالات پژوهشی

بررسی تأثیر پوشش‌پلی‌اتیلن و تیمار آب‌گرم بر عمر انبارمانی و کیفیت میوه انار (رقم پوست نازک قندهاری)

صفحه 181-193

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.53509

بهرام عابدی، محمد حلیم کاظمی، محمود شور، یحیی سلاح ورزی

چکیده کاهش ‌وزن، خسارت سرمازدگی و پوسیدگی‌های انباری همیشه به عنوان مهم‌ترین موانع بر سر راه انبارمانی و صادرات میوه‌های انار مطرح بوده‌ است. این عوامل عمدتاً به علت فعالیت متابولیکی، حساسیت میوه به سرما، نفوذ و گسترش قارچ‌های ساپروفیتی یا پارازیتی به داخل میوه انار در زمان قبل از برداشت، برداشت میوه و یا پس از برداشت آن شکل می‌گیرند. در تحقیق حاضر تأثیر آب گرم با دو دمای متفاوت (25 و 50 درجه سانتی‌گراد)، همچنین استفاده و یا عدم استفاده از پوشش پلی اتیلن (LDPE) با ضخامت 20 میکرون برکیفیت انبارمانی، درصد پوسیدگی، شاخص سرمازدگی، کاهش وزن و خصوصیات بیوشیمیایی میوه انار رقم پوست نازک قندهاری مورد بررسی قرار گرفتند. بدین منظور میوه‌های انار تیمار شده به مدت 4 ماه تحت شرایط دمایی1±5 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 90- 85 درصد نگهداری شدند. نتایج نشان داد که پس از 120 روز انبارمانی، اثر پوشش پلی اتیلن و تیمار آب گرم (50 درجه سانتی گراد) بر شاخص سرمازدگی، کاهش وزن، پوسیدگی و حفظ کیفیت معنی‌دار (01/0>p) بود. بیشترین درصد‌کاهش وزن، شاخص سرمازدگی و شاخص پوسیدگی به ترتیب با میانگین 37، 7/24  و 12/3 درصد در تیمار بدون پوشش و آب 25 درجه سانتی‌گراد و کمترین میزان درصد کاهش وزن و شاخص سرمازدگی در پوشش پلی اتیلن و آب 50 درجه سانتی‌گراد به ترتیب 6/1 و 2/2 مشاهده شد. تیمار با آب گرم 50 درجه سانتی‌گراد موجب کاهش میزان پوسیدگی قارچی حاصل از کاربرد پوشش پلی‌اتیلن در پایان دوره انبارمانی (4 ماه) شد. به طور کلی پوشش پلی‌اتیلن باعث حفظ رطوبت در اطراف میوه‌ها،  تیمار آب گرم باعث سفتی بافت پوست و ضدعفونی میوه‌ها گردید، در نتیجه باعث حفظ کیفیت و ماندگاری بیشتر میوه‌ها می‌گردد.

مقالات پژوهشی

بررسی اثرات پایه و محلول‌پاشی با مخلوط کلرید کلسیم، نیترات کلسیم و بور بر برخی صفات کمی و کیفی سیب رقم’ استارکینگ‘

صفحه 195-205

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.54745

نادر یعقوبی اکرم، علی ایمانی، داود صادق زاده اهری

چکیده تولید سیب، در اقتصاد باغبانی ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش با استفاده از یک آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار به­منظور بررسی اثرات پایه و محلول‌پاشی مخلوط کلرید کلسیم، نیترات کلسیم و بور بر برخی صفات کمی و کیفی سیب رقم’ استارکینگ‘ طی‌ سال زراعی 94-1393 در منطقه خرم‌دره انجام شد. عامل پایه در دو سطح (EM 9 و MM 106) و عامل غلظت محلول‌پاشی در سه سطح (صفر، 3000 و 5000 پی.پی.ام) مخلوط کلرید کلسیم، نیترات کلسیم و بور بود و درختان آزمایشی در سن 9 سالگی قرار داشتند. عملیات محلول‌پاشی در طول دوران رشد و نمو رویشی درختان و در سه نوبت به فاصله 22 روز انجام شد. نتایج نشان داد که عامل غلظت محلول‌پاشی بر عملکرد تک‌درخت، عملکرد در واحد سطح، طول و قطر شاخه‌های جدید، ارتفاع و قطر درخت، میزان افزایش سالانه قطر درخت، میزان مواد جامد محلول، اسیدیته و سفتی بافت میوه اثر معنی‌دار و بر میزان اسیدیته کل قابل تیتراسیون میوه‌ها اثر غیر معنی‌داری داشت. اثر پایه بر صفات طول رشد شاخه‌های جدید، قطر تنه درخت و میزان افزایش سالانه آن و همچنین میزان اسیدیته میوه معنی‌دار بود. اثر متقابل غلظت محلول‌پاشی× نوع پایه فقط در مورد صفت طول رشد شاخه‌های جدید معنی‌دار بود. جمع‌بندی نتایج نشان داد که محلول‌پاشی مخلوط کلرید کلسیم، نیترات کلسیم و بور با غلظت 5000 پی.پی.ام موجب بهبود خواص کمی و کیفی سیب رقم ’استارکینگ‘ بر روی پایه‌های M9 و MM106 می‌گردد.

مقالات پژوهشی

مطالعه میکروسکوپی اثر محلول‌پاشی بور بر روند رشد لوله گرده در دگرگرده‌افشانی برخی ارقام سیب

صفحه 207-218

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.67287

سکینه فلاح معافی، یاور شرفی، آیت ا... رضایی، محمد حسین فتوکیان

چکیده  در گیاه سیب برای میوه‌نشینی مطلوب باید دانه گرده‌ی کافی رقم سازگار به سطح کلاله منتقل و لوله‌های گرده در مادگی رشد کرده و تخمک‌ها را تلقیح نماید. بور از جمله فاکتورهای مهم رشد و نمو لوله‌های گرده می‌باشد. در این تحقیق اثر محلول‌پاشی بور در سه سطح شاهد (صفر)، 1000 و 2000 میلی‌گرم بر لیتر روی روند رشد لوله گرده در دگرگرده­افشانی چهار رقم سیب شامل Fuji، Golden delicious، Red delicious و Gala در دو زمان 72 و 120 ساعت پس از تلاقی، با میکروسکوپ فلورسنت مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج بدست آمده مشاهده شد که اثر هریک از فاکتورهای بور، زمان و ترکیب تلاقی بر درصد جوانه‌زنی در سطح کلاله و نفوذ لوله گرده در ابتدا، میانه‌ی خامه و ابتدای تخمدان در سطح احتمال 1% معنی‌دار بود. بیشترین درصد جوانه‌زنی (33درصد) در ترکیب تلاقی (♀Golden delicious × Gala ♂)  با تیمار 1000 میلی‌گرم بر لیتر بور در زمان 120 ساعت در سطح کلاله مشاهده شد و بیشترین نفوذ لوله گرده به قسمت ابتدایی تخمدان با 06/32درصد در ترکیب تلاقی ((♀Red delicious × Golden delicious ♂ با تیمار 1000 میلی‌گرم بر لیتر مشاهده شد. بیشترین نفوذ لوله گرده به قسمت ابتدایی تخمدان در ترکیب تلاقی (♀Red delicious × Golden delicious ♂) با 27/19درصد مشاهده شد که نشانه اثر بیشتر بور روی نفوذ لوله گرده آن‌ها همچنین، سازگاری بهتر آنها بود. گذشت زمان بیشتر در همه ترکیب تلاقی‌های تیمار شده با بور موجب افزایش درصد جوانه‌زنی و افزایش میزان نفوذ لوله‌های گرده به ابتدای تخمدان شد.  

مقالات پژوهشی

بررسی تأثیر سطوح مختلف گوگرد بر رشد، صفات کیفی و عملکرد گل گیاه دارویی آرنیکای چامیسو (Arnica chamissonis Less. ssp. foliosa)

صفحه 219-232

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.71858

مژده اسدی، جواد هادیان، صمد نژاد ابراهیمی، قاسم کریم زاده

چکیده آرنیکای چامیسو با نام علمی Arnica chamissonis Less. ssp. foliosa گیاهی چندساله، ریزوم‌دار، با مصارف دارویی از خانواده آفتابگردان و بومی آمریکای شمالی و کانادا است. با توجه به نیاز این گیاه به مناطق خنک و خاک‌های با pH اسیدی و با هدف بررسی سازگاری این گیاه در ایران، تأثیر سطوح مختلف کود گوگرد بر کاهشpH  خاک و عملکرد آرنیکای چامیسو مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 4 تیمار شامل سطوح مختلف کود گوگرد بنتونیتی (صفر، 250، 500 و 750 کیلوگرم در هکتار) به همراه باکتری thiooxidans  Thiobacillusدر سه تکرار انجام شد. صفاتی از جمله ارتفاع، سطح مقطع بوته، تعداد گل در بوته، قطر گل‌آذین، عملکرد وزن ‌تر و خشک گل در بوته و در مترمربع، هم‌چنین محتوای فنل و فلاونوئید کل، روتین، لوتئولین و آپی­جنین عصاره گل­ها اندازه‌گیری شدند. نتایج این بررسی نشان داد که آرنیکای چامیسو با منطقه مورد پژوهش سازگاری داشته و می‌توان آن را در اقلیم‌های مشابه، در مقیاس وسیع کشت کرد. در گیاهان تغذیه شده با تیمار 250 کیلوگرم گوگرد در هکتار بیش‌ترین ارتفاع بوته ( 6/25 سانتی­متر)، سطح مقطع بوته ( 48/25 سانتی­متر)، قطر ساقه (49/3 میلی­متر)، قطر گل (61/29 میلی­متر)، تعداد کل گل در بوته (66/58) و عملکرد گل (67/20 گرم در بوته) نسبت به شاهد مشاهده شد. مصرف سطوح بالای گوگرد سبب کاهش صفات رشدی و عملکردی و افزایش فنل کل، فلاونوئید کل، روتین، لوتئولین و آپی­جنین عصاره گل­ها شد که این امر با افزایش قابل ملاحظه هدایت الکتریکی خاک همراه بود.

مقالات پژوهشی

تأثیر دفعات محلول‌پاشی کود اوره بر پارامتر‌های فتوسنتزی درختان بارور پسته رقم کله‌قوچی در مراحل مختلف رشد میوه

صفحه 233-245

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.71004

نسرین قرائی مسجدی، محمدحسین شمشیری، محمدرضا دهقانی

چکیده این تحقیق به‌منظور بررسی تأثیر دفعات کاربرد برگی کود اوره بر پارامترهای فتوسنتزی درختان پسته رقم کله‌قوچی انجام گرفت. در این آزمایش محلول‌پاشی کود اوره به غلظت 5/0 درصد در سه مرحله مختلف رشد میوه انجام شد و اندازه‌گیری پارامتر‌های فتوسنتزی، فلورسانس کلروفیل و همچنین رنگیزه‌های کلروفیل و مجموع کارتنوئید‌ها در دو نوبت، یک روز پس از آخرین محلول‌پاشی و 10 روز پس از مرحله اول اندازه‌گیری، انجام شد. نتایج نشان داد با افزایش دفعات محلول‌پاشی اوره، شدت فتوسنتز، تعرق و هدایت روزنه­ای نسبت به شاهد در هر دو زمان نمونه­گیری افزایش یافت، درحالی‌که غلظت دی‌اکسید کربن زیر روزنه‌ای کاهش پیدا کرد. کاربرد سه بار محلول‌پاشی اوره سبب افزایش 20 درصدی شدت فتوسنتز نسبت به درختان شاهد گردید. با افزایش دفعات محلول‌پاشی اوره مقدار نیتروژن برگ در هر دو زمان اندازه‌گیری افزایش پیدا کرد، به طوری‌که کاربرد سه بار محلول‌پاشی اوره سبب افزایش 65 درصدی غلظت نیتروژن برگ نسبت به درختان شاهد گردید، ولی کارایی استفاده از نیتروژن فتوسنتزی کاهش یافت. شاخص­های Fv/Fm و PI نیز با افزایش دفعات محلول‌پاشی اوره در هر دو زمان اندازه­گیری افزایش یافت. رنگیزه­های کلروفیل نیز تحت تأثیر محلول­پاشی اوره قرار گرفت، به‌طوری که محلول­پاشی اوره در سه مرحله به ترتیب سبب افزایش 11، 14 و 30 درصدی کلروفیل a، b و کل نسبت به تیمار شاهد گردید. به‌طور کلی نتایج نشان داد بیش‌ترین میزان فتوسنتز و پارامتر‌های مرتبط به آن در زمان دوم نمونه‌برداری و در تیمار سه بار محلول‌پاشی اوره دیده شد.

مقالات پژوهشی

بررسی کاربرد اسیدهیومیک بر جذب عناصر غذایی و شاخص‌های کمی و کیفی کیوی‌فروت

صفحه 247-256

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.72526

علی اکبر شکوهیان، علی اصغری، هادی محمودی

چکیده بررسی کاربرد اسید هیومیک بر جذب عناصر غذایی و شاخص­های کمی و کیفی کیوی فروت در طی سال­های 94-95 در شهرستان تالش استان گیلان در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با 7 سطح کاربرد برگی و خاکی هیومیک­اسید در غلظت­های شاهد، 2، 4، 6 کیلوگرم در هکتار در چهار تکرار انجام شد. در این پژوهش شاخص­های جذب عناصر غدایی (ازت، پتاسیم، فسفر، کلسیم، روی، منیزیم، منگنز، مس و آهن) و صفات کمی و کیفی میوه (عملکرد، سفتی، ویتامین ث، مواد جامد محلول میوه و سطح برگ و میزان کلروفیل برگ) مورد اندازه­گیری قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده­ها نشان داد که غلظت­های مختلف اسیدهیومیک بر روی شاخص­های مورد اندازه­گیری به جز سفتی میوه در سطح احتمال 1­ درصد از نظر آماری تاثیر معنی­داری داشتند. بر اساس نتایج به­دست آمده از این تحقیق، کاربرد اسیدهیومیک باعث افزایش جذب عناصر غذایی و بهبود کمی و کیفی میوه در کیوی شد. مقایسه میانگین داده­ها نشان داد که بیشترین مقدار در شاخص­های جذب عناصر غدایی ازت، فسفر و کلسیم از تیمار 4 کیلوگرم و عناصر پتاسیم، منگنز و آهن از تیمار 6 کیلوگرم و عنصر منیزیم در تیمار 2 کیلوگرم در هکتار اسیدهیومیک بصورت مصرف خاکی حاصل شد. بررسی داده‌ها نشان داد که عناصر روی و مس در تیمار محلول‌پاشی با اسیدهیومیک به مقدار 2 و 4 کیلوگرم جذب بیشتری داشته­اند. بر اساس نتایج به دست آمده غلظت­ چهار کیلوگرم در هکتار اسیدهیومیک با روش کاربرد خاکی و برگی بیش­ترین اثر را برروی شاخص­های کمی و کیفی میوه کیوی داشتند.

مقالات پژوهشی

بررسی تاثیر محلولپاشی نانوکلات‌های آهن و مس بر صفات مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی گل نرگس رقم جونکی(Psedudonarcissus narcissus cv. Jonquil)

صفحه 257-272

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.73396

فرشته کامیاب، حمید محمدی

چکیده گل نرگس یکی از مهمترین گیاهان زینتی در دنیا می­باشد. یکی از مهمترین مشکلات در تولید گیاهان زینتی، کمبود عناصر کم­مصرف می­باشد که در بیشتر خاک‌های قلیایی مناطق ایران وجود دارد. مس و آهن به عنوان  عناصر کم­مصرف ضروری برای رشد و نمو طبیعی گیاه در بسیاری از واکنش‌های فیزیولوژیکی دخالت دارند. جهت بررسی اثر نانوکلات­­های آهن و مس بر برخی صفات مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی گل نرگس رقم جونکی، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب بلوک­های کامل تصادفی با دو فاکتور نانو کلات آهن در 4 سطح (صفر، 1، 2 و 3) گرم در لیتر و نانو کلات مس در 3 سطح (صفر، 1 و 2) گرم در لیتر در 3 تکرار اجرا شد. پیاز­های کشت شده درمحدوده وزنی 8-10 گرم در تاریخ 25 شهریور کشت شدند. کودها از شرکت نانو پژوهش تهیه شدند و محلولپاشی هر یک از این کودها به صورت جداگانه در سه مرحله انجام گرفت. مرحله اول آبان ماه زمانی که پیازها دارای سه برگ بودند و مرحله دوم دی ماه حدود یک هفته قبل از گلدهی و مرحله سوم بعد ازگلدهی به فواصل 45 روز یکبار صورت گرفت. صفات مختلف ارتفاع بوته، تعداد، طول و عرض برگ، وزن و قطر پیاز، تعداد، قطر و وزن پیازچه­ها، ارتفاع و قطر ساقه گل، تعداد، قطر و وزن تر و خشک گلچه، عمر گلجای و میزان غلظت مس، آهن، کلروفیل، مواد جامد محلول و پروتئین در برگ اندازه­گیری شدند. نتایج آزمایش نشان داد که میزان غلظت آهن و مس با افزایش غلظت کاربرد این میکروالمنت­ها در برگ افزایش یافت که نشان دهنده جذب بالای این کود نانو از طریق برگ می­باشد. مصرف آهن 2 گرم درلیتر و مس 5/0 گرم در لیتر بیشترین میزان رشد رویشی از جمله افزایش اندازه بوته، برگ، پیاز و پیازچه شد و دلیل اصلی این افزایش رشد جبران کمبود جذب عناصر کم مصرف در خاک قلیایی می­باشد که با محلولپاشی از طریق برگ جبران شده است و مکانیسم­ها و فرایند­هایی که آهن و مس در انجام آنها دخالت داشته بهتر صورت گرفته­اند. رشد زایشی مثل  ارتفاع و قطر ساقه گل، تعداد، قطر و وزن تر و خشک گلچه و عمر گلجای نیز با کاربرد این نانو کود بهبود یافت که تاثیر مس بر کاهش اثرات مضر استرس در مطالعات متعدد ذکر شده است. همچنین این تیمار باعث بیشترین میزان پروتئین، کلرو وفیل و مواد جامد محلول در برگ‌های گل نرگس شد که افزایش کلروفیل و پروتئین می­تواند به علت نقش اصلی آهن در ساخت کلروفیل و فعال کردن آنزیم نیترات ردوکتاز باشد. مس نیز نقش موثری در تولید تعداد زیادی آنزیم­ها دارد که عملکردهای متابولیکی متفاوت را به عهده دارند. بنابراین نتایج این آزمایش جذب موثر این نانوکلات از طریق برگ را نشان داده و این نکته قابل توجه است که غلظت بالای مصرف این کود می­تواند اثر منفی بر رشد داشته و باید در میزان مصرف دقت شود و محلولپاشی نانو کلات­های آهن 2 در هزار توام با مس 5/0 در هزار برای بهبود رشد رویشی و زایشی گیاه نرگس مخصوصا در خاک‌های قلیایی توصیه می­شود.

مقالات پژوهشی

ارزیابی خصوصیات فیزیکی و رنگ میوه برخی از ژنوتیپ‌های سنجد angustifolia L. ) (Elaeagnus در شمال غرب ایران

صفحه 273-285

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.74257

زهرا حسن زاده، حمید حسن پور

چکیده سنجد (Elaeagnus angustifolia L.) یکی از میوه­های با ارزشی است که به­صورت خودرو در مناطق مختلف ایران رشد می­یابد. ارزیابی خصوصیات میوه و بذر می­تواند در انتخاب ژنوتیپ برتر جهت کشت در سطح تجاری مفید واقع شود. در این پژوهش خصوصیات فیزیکی میوه و بذر از قبیل وزن، طول و عرض میوه و بذر، پارامترهای رنگ میوه 38 ژنوتیپ سنجد در استان­های آذربایجان‌شرقی و غربی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد که تنوع بالایی در برخی از صفات مانند عرض برگ، نسبت طول به عرض برگ و وزن گوشت وجود دارد. صفت طول برگ همبستگی مثبت با صفاتی از قبیل عرض برگ، نسبت طول به عرض میوه، طول بذر و نسبت طول به عرض بذر  دارد ولی با درصد کرویت همبستگی منفی دارد. براساس نتایج تجزیه به عامل‌ها، هشت عامل اصلی بیش از 92/85 درصد از واریانس کل را توجیه نمودند. همچنین بنا بر نتایج تجزیه‌ای خوشه‌ای، ژنوتیپ­ها در دو گروه اصلی قرار گرفتند. ژنوتیپ­های موجود در گروه اول بیشترین میانگین صفات وزن، طول و عرض میوه و بذر را داشتند و در تفکیک ژنوتیپ­های گروه دوم نیز صفات مرتبط به رنگ از قبیل L*،a*،b*، Hue و Chroma بیشترین نقش را داشتند. از میان ژنوتیپ­های بررسی شده، ژنوتیپ U11 را می­توان بر اساس داشتن بزرگترین میوه به عنوان ذخایر توارثی ارزشمند در برنامه­های اصلاحی آینده سنجد، معرفی رقم و کشت آن در نظر گرفت.

مقالات پژوهشی

ارزیابی مورفولوژیک و گزینش تک درختان متحمل به تنش یخ زدگی در باغات زیتون استان گلستان

صفحه 287-299

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.74100

عیسی کرامتلو، سعید نواب پور، خلیل زینلی نژاد، الهه توکل، سید مهدی حسینی مزینانی

چکیده دمای پایین از تنش‌های عمده غیر زیستی است که سبب آسیب فراوان به درختان میوه می شود. آسیب سرما به درختان همیشه سبز مانند زیتون، بیشتر از بقیه گیاهان است. به علت همیشه سبز بودن زیتون، تنش سرما اغلب در اواخر پاییز، زمستان و اوایل فصل بهار علاوه بر خسارت به محصول زیتون، در رقم های روغنی دیررس، باعث خشکیدگی شاخساره سال جاری و شاخه های چند ساله می شود. این مطالعه در سال 1395 و 1396 با هدف ارزیابی خسارت یخ زدگی از دیدگاه باغبانی و شناسایی تک درختان متحمل به تنش یخ زدگی زودرس پاییزه پس از وقوع یخبندان آذر ماه 1395در باغات زیتون شرق استان گلستان انجام شد. علائم تنش یخ زدگی در درختان زیتون با توجه به نوع رقم و ژنوتیپ، شامل خشکیدگی و ریزش برگ، ترکیدگی شاخه های یک تا چند ساله، تیرگی رنگ پوست و چوب، خروج محتویات میوه و تغییر رنگ میوه بلافاصله بعد از تنش یخ زدگی تا هفت ماه بعد از تنش مطالعه شد. در ابتدا 218 تک درخت زیتون که نسبت به سرما از خود تحمل نشان داده بودند شناسایی و مجددا یک ماه، چهار ماه و هفت ماه بعد از تنش مورد ارزیابی قرار گرفتند. در نهایت، تعداد 58 اصله درخت زیتون متحمل به سرما در باغات مختلف شناسایی و از نظر صفات مکانی، عملکردی و مورفولوژیک بررسی شدند. برخی از این درختان در مناطق مختلف، الگوهای رفتاری مشابهی نسبت به تنش یخ زدگی نشان دادند و با تحقیقات تکمیلی می توان امیدوار بود از بین درختان شناسایی شده، ارقام متحمل به سرما با عملکرد قابل قبول معرفی گردد.

مقالات پژوهشی

واکنش چهار رقم گوجه‎فرنگی پاییزه به تاریخ‌های متفاوت انتقال نشاء در استان بوشهر

صفحه 301-310

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.75620

بهرام بهزادی، علی راحمی کاریزکی

چکیده به‎منظور تعیین مناسب‎ترین تاریخ انتقال نشاء و رقم گوجه‎فرنگی، آزمایشی به مدت دو سال در ایستگاه تحقیقات برازجان در سال‎های زراعی 89-1388 و 90-1389 به‎صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی با تیمارهای تاریخ انتقال نشاء در چهار سطح (15 شهریور، 5 مهر، 25 مهر و 15 آبان) در کرت اصلی و تیمار رقم در چهار سطح شامل ارقام پتوپراید‎2، پتوارلی سی اچ، کالجی‎N3 و کیمیا در کرت فرعی درچهار تکرار اجرا شد. صفات مورد بررسی شامل عملکرد کل، تعداد میوه در بوته، وزن میوه، عملکرد تک بوته، طول و قطر میوه، اسیدیته و درصد مواد جامد محلول بودند. پس از برداشت میوه در هر چین، صفات عملکرد میوه، تعـداد میـوه در بوتــه، وزن میــوه، عملکــرد تــک بوتــه اندازه‌گیری شد. برای تعیـین طـول و قطـر میـوه، اسـیدیته و مـواد جامد محلول از هر کرت آزمایش، 10 میـوه به‌طور تـصادفی انتخـاب شد. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که اثر متقابل تاریخ انتقال نشاء با رقم بر صفات عملکرد میوه، عملکرد تک بوته، تعداد میوه در بوته، وزن میوه و قطر میوه در سطح یک درصد معنی دار بود. اثر سال بر عملکرد و اجزاء عملکرد معنی‎دار بود. در سال اول بیشترین مقدار عملکرد کل و عملکرد تک بوته ازتاریخ کاشت 15 شهریور و رقم پتوپراید­2 و کمترین عملکرد از تاریخ کاشت آخر (15 آبان) و رقم کیمیا به دست آمد. در سال دوم بیشترین مقدار عملکرد کل و تک بوته از تاریخ کاشت دوم (5 مهر) و رقم کیمیا و کمترین مقدار از تاریخ کاشت 15 آبان و رقم پتو­ارلی سی اچ به‎دست آمد.

مقالات پژوهشی

اثر محلولپاشی برگی عناصر کم مصرف آهن و روی بر عملکرد و خصوصیات کیفی میوه آلبالو (Prunus cerasus L.)

صفحه 311-322

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.75654

مهدی قسمتی، فرید مرادی نژاد

چکیده آلبالو یکی از محصولات مهم و استراتژیک در منطقه خراسان رضوی است که تغذیه مناسب این گیاه می­تواند سبب بهبود عملکرد ­گردد. در این پژوهش تأثیر محلول­پاشی سه سطح کلات آهن و سولفات روی (صفر، 2 و 4 گرم در لیتر) به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی بر برخی از ویژگی­های کمی و کیفی میوه آلبالو شامل وزن تازه میوه، درصد ماده خشک، عملکرد، مواد جامد محلول، اسیدیته، آنتی­اکسیدان کل میوه و کلروفیل a، b و کل، و غلظت آهن و روی در برگ مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد سطوح مختلف کلات آهن، سولفات روی و اثر متقابل آن­ها سبب افزایش وزن تازه میوه، درصد ماده خشک، عملکرد میوه و صفات کلروفیل گردید بطوریکه سطوح 4 گرم در لیتر از کلات آهن موجب افزایش معنی‌دار در میزان وزن تر، عملکرد و کلروفیل ، 4 گرم در لیتر از سولفات روی موجب افزایش معنی‌دار در میزان وزن تر و ماده خشک ، همچنین اثر متقابل این دو تیمار باعث افزایش میزان عملکرد شد. علاوه بر آن مقدار مواد جامد محلول، آنتی­اکسیدان کل و غلظت آهن برگ نیز فقط تحت تأثیر سطوح مختلف کلات آهن قرار گرفت که با افزایش سطوح محلول­پاشی صفات مورد مطالعه بهبود یافتند. محلول­پاشی با سولفات روی توانست غلظت روی در برگ را افزایش دهد اما اسیدیته آب میوه تحت تأثیر هیچ یک از تیمارها قرار نگرفت. نتایج نشان داد که سطوح مختلف سولفات روی در تمامی صفات کمی میوه آلبالو، نسبت به کلات آهن اثر بهتری داشته است هرچند این مقدار تفاوت چشمگیری نسبت به تیمار کلات آهن نداشت. محلول­پاشی با کلات آهن تأثیر معنی­داری بر صفات کیفی میوه از جمله مواد جامد محلول و آنتی اکسیدان کل داشت علاوه بر این مصرف همزمان کلات آهن و سولفات روی نسبت به مصرف جداگانه آن­ها اثر بهتری بر صفات کمی و کلروفیل برگ درخت آلبالو داشت بطوری‌که بهترین نتیجه از تیمار 4 گرم در لیتر کلات آهن به همراه 4 گرم در لیتر سولفات روی حاصل شد.

مقالات پژوهشی

بررسی اثر محلولپاشی سولفات آهن و روی بر کاهش عارضه دانه سفیدی انار رقم ’شیشه کپ‘

صفحه 323-333

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.76011

حمیدرضا ذبیحی، سعید رضائیان

چکیده انار از محصولات مهم باغبانی است که در نواحی نیمه گرمسیری و حواشی کویر ایران کشت می‌شود. به منظور بررسی اثر محلولپاشی سولفات آهن و سولفات روی  بر کاهش عارضه دانه سفیدی رنگ دانه انار رقم ’شیشه کپ‘ آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای طرح شامل: عامل اول محلولپاشی سولفات آهن (صفر، 3، 6  درهزار) و عامل دوم  محلولپاشی سولفات روی (صفر، 3، 6  درهزار) بود. نتایج نشان داد که  محلول پاشی، غلظت عناصر را به طور معنی داری (در سطح 1 درصد) در برگ انار افزایش داد. بیشترین غلظت هر دو عنصر در برگ از سطوح محلول‌پاشی شش در هزار به دست آمد. اثر متقابل تیمارهای آهن و روی بر غلظت آهن در برگ انار نیز در سطح  1 درصد معنی دار بود و بیشترین غلظت آهن در برگ از تیمار توام محلول پاشی سولفات روی و سولفات آهن در غلظت 6 در هزار (7/257 میلی گرم بر کیلوگرم) بدست آمد. اثر خالص محلولپاشی سولفات آهن بر غلظت آهن در آب انار معنی‌دار نبود، اما اثر خالص محلول‌پاشی با سولفات روی باعث افزایش غلظت روی در آب انار ( 78/0 میلی گرم بر کیلوگرم ) شد. رنگ دانه انار در تیمارهای  شش درهزار سولفات روی تنها و تیمار توام سه در هزار سولفات روی بعلاوه سه در هزار سولفات آهن قرمزتر بود. لذا محلولپاشی سولفات روی و سولفات آهن با غلظت سه در هزار برای کاهش عارضه سفیدی دانه توصیه می‌شود.

مقالات پژوهشی

بررسی تاثیر ابعاد پیاز بر برخی ویژگیهای زینتی و گلدهی چند رقم لاله وارداتی در شرایط اقلیمی مشهد

صفحه 335-348

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.78732

زهرا کریمیان، نسیم زرین

چکیده در سال‌های اخیر کاشت گیاهان پیازی گل‌دار مانند لاله در ایام نوروز در بسیاری از شهرهای ایران متداول شده است. انتخاب و سفارش این پیازها غالباً بر اساس اولویت‌های زیباشناختی و عوامل مربوط به گلدهی صورت می‌گیرد. به منظور تخمین مهمترین صفات زینتی و همچنین مطالعه گلدهی چند رقم گل لاله کشت شده در فضای سبز شهر مشهد دو مطالعه صورت گرفت. در مطالعه اول اثر ابعاد پیاز در 6 رقم لاله وارداتی بر ویژگی‌های زینتی این گل و در آزمایش دوم زمان و طول دوره گلدهی 23 رقم لاله وارداتی در ایام نوروز سال 1397 مورد بررسی قرار گرفت. در مطالعه مربوط به پیش‌بینی صفات زینتی 6 کرت به ابعاد 5 مترمربع در محوطه باغ گل‌ها و در مطالعه گلدهی، 15 کرت با مساحت 20 مترمربع در نقاط مختلف شهر مشهد جهت داده‌برداری انتخاب شدند. در مطالعه پیش‌بینی صفات زینتی، صفات وزن و قطر پیازها قبل از کشت اندازه‌گیری شدند و  سپس این ابعاد با صفات طول ساقه گلدهنده و طول و عرض گل از نظر میزان هبستگی مورد بررسی قرار گرفتند. در مطالعه مربوط به گلدهی، صفات زمان گلدهی و طول مدت گلدهی داده برداری شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که میزان همبستگی بالایی بین وزن پیاز و طول ساقه گلدهنده در اکثر ارقام وجود داشت (R2=0.88) اما این همبستگی بین وزن و قطر پیازها و طول و عرض گل پایین بود. با توجه به زمان آغاز و طول دوره گلدهی در 23 رقم مورد مطالعه، مناسب‌ترین و قابل توصیه‌ترین ارقام جهت کشت طی تعطیلات نوروز شامل Appricot fox, Pretty lady, Happy generation و Yokohama می‌باشند.