با همکاری انجمن علمی منظر ایران
دوره و شماره: دوره 28، شماره 3، پاییز 1393 
مقالات پژوهشی

بررسی اثر حلقه‏برداری، تنک میوه و کاربرد اوره، سولفات روی و ساکاروز بر باردهی، مقدار کلروفیل و فتوسنتز برگ، و ویژگی های کمی میوه پسته رقم ’اوحدی‘

صفحه 277-287

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42727

مجید اسمعیلی زاده، علیرضا طلایی، حسین لسانی، امان اله جوانشاه، حسین حکم آبادی

چکیده به‌منظور جلوگیری از ریزش جوانه‏های گل و کاهش سال‏آوری پسته رقم اوحدی آزمایشی با 12 تیمار شامل حلقه برداری، تنک میوه، کاربرد اوره (5/0درصد)، ساکاروز (3 و 5 درصد) و ترکیب هر دو غلظت ساکاروز با اوره، سولفات روی (05/0 درصد و 1/0 درصد روی خالص) و ترکیب هر دو غلظت سولفات روی با اوره در 3 تکرار و طی دو مرحله در سال های 1386 و 1387 به اجراشد. تیمارها در دو مرحلة رشد سریع اندوسپرم و هضم اندوسپرم و شروع تشکیل لپه های بذر اعمال شدند. نتایج به‌دست آمده در این پژوهش نشان داد که تیمار حلقه‌برداری به‌طور معنی داری درصد ریزش جوانه گل، مقدار کلروفیل برگ و میزان فتوسنتز را کاهش داد اما بر صفات کمی و کیفی میوه اثر معنی داری نداشت. سایر تیمارها وزن مغز میوه و درصد خندانی را افزایش داده سبب کاهش اونس، پوکی و بدشکلی میوه و درصد ریزش جوانه های گل شدند اما بر صفت زودخندانی اثر معنی داری نداشتند. هم چنین به جز تیمارهای سولفات روی به تنهایی بقیه تیمارها مقدار کلروفیل برگ را به‌طور معنی داری در مقایسه با شاهد افزایش دادند. این در حالی بود که تیمارهای ساکاروز به تنهایی و یا همراه با اوره مقدار فتوسنتز را کاهش داده اما بقیه تیمارها مقدار فتوسنتز را افزایش دادند.

مقالات پژوهشی

بررسی عوامل مؤثر بر ماندگاری پس از برداشت گل شاخه‌ بریده مریم رقم مروارید پس از برداشت (Polianthes tuberosecv. Pearl)

صفحه 288-294

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42732

سمیه جزقاسمی، سید نجم الدین مرتضوی، محسن خدادادی

چکیده گل مریم یکی از گل های با ارزش شاخه‌ بریده و معطر است که در پس از برداشت ماندگاری بسیار کمی دارد. محققان علت نداشتن عمر انباری طولانی در این گل را استرس ناشی از کمبود کربوهیدرات ها و تنفس سریع گل آذین می دانند. در این پژوهش اثر فاکتورهای ساکارز، کلرید کلسیم، سولفات آلومینیوم و برش مجدد انتهای ساقه بر عوامل مؤثر در کاهش ماندگاری گل شاخه‌ بریده مریم رقم مروارید مورد بررسی قرار گرفت. این تحقیق در دو آزمایش جداگانه به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا شد. در آزمایش اول به تمامی واحدهای آزمایشی 100 پی پی ام سولفات آلومینیوم افزوده شد و تأثیر فاکتور ساکارز و کلرید کلسیم مورد بررسی قرار گرفت. در آزمایش دوم به تمامی تیمارها محلول مناسب حاصل از آزمایش اول (5/3 درصد ساکارز و 200 پی پی ام کلرید کلسیم ) اضافه گردید و تأثیر فاکتورهای سولفات آلومینیوم و برش مجدد انتهای ساقه مورد بررسی قرار گرفت. در طول اجرای آزمایش صفاتی مانند درصد ماندگاری، میزان کلروفیل a، b و کل و درصد محتوای نسبی آب اندازه‌گیری گردید. نتایج حاصل از آزمایش اول مشخص کرد، تیمار اثر متقابل 5/3 درصد ساکارز و 200 پی پی ام کلرید کلسیم تأثیر معنی داری در حفظ میزان کلروفیل a، b و کل، محتوای نسبی آب داشته و درصد ماندگاری را در مدت زمان 16 روز در حدود 88 درصد حفظ کرده است. نتایج حاصل از آزمایش دوم نشان داد که سومین عامل مهم کاهش ماندگاری گل های شاخه‌ بریده مریم حساسیت بالای این گل به انسداد آوندها می باشد و محلول محافظ حاصل از آزمایش اول همراه با 200 پی پی ام سولفات آلومینیوم و برش مجدد انتهای ساقه با فواصل زمانی 48 ساعت نقش مؤثری در افزایش ماندگاری گل شاخه‌ بریده مریم رقم مروارید داشت. در پایان می توان محلول محافظ حاوی 5/3 درصد ساکارز و 200 پی‌پی ام سولفات آلومینیوم و 200 پی‌پی ام کلرید کلسیم به‌‌همراه برش مجدد انتهای ساقه با فواصل زمانی 48 ساعت را برای رفع مشکلات پس از برداشت و افزایش ماندگاری گل شاخه‌ بریده مریم توصیه نمود.

مقالات پژوهشی

تأثیر تزریق دی‌اکسیدکربن به محیط ریشه بر رشد و تجمع نیترات در دو رقم کاهوی پیچ و فر ((Lactuca sativa L. cv. Capitata and Sativa

صفحه 295-302

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42733

محمد رحمن‌پورآذر، سیدجلال طباطبایی، صاحبعلی بلندنظر

چکیده نیترات یکی از ترکیبات اساسی برای گیاهان است و سبزی ها منبع بسیار مهم نیترات برای انسان هستند. تخمین زده می شود که سبزی ها 92 درصد نیترات انسان را تأمین کنند. اثرات مثبت و منفی بالا رفتن غلظت دی اکسیدکربن (CO2) محیط ریشه روی رشد و عملکرد گیاهان گزارش شده است. بنابراین برای بررسی تأثیر دی اکسیدکربن محیط ریشه روی رشد و میزان تجمع نیترات در کاهو این مطالعه انجام شده است. این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار سطح CO2 (0، 200، 400، 600 میلی‌لیتر در دقیقه) و با پنج تکرار روی دو رقم کاهو به نام کاهوی پیچ سبز کنیا و کاهوی فر قرمز ورسای اجرا شد. این آزمایش در سیستم فلوتینگ اجرا شد که در این آزمایش اکسیژن محیط ریشه توسط پمپ هوا تامین می-شود. نتایج حاصل از آزمایش نشان می دهد که تزریق دی اکسیدکربن به محیط ریشه کاهو اثر معنی داری بر وزن تر و وزن خشک برگ، ریشه و ساقه گیاهان تیمار شده نسبت به گیاهان شاهد دارد. با افزایش میزان CO2 ورودی به محیط ریشه وزن تر و خشک برگ، ساقه و ریشه در هر دو رقم افزایش یافت. کارآیی فتوسنتز هر دو رقم پیچ سبز کنیا و فر قرمز ورسای در تیمار400 میلی لیتر بر دقیقه دی اکسیدکربن محیط ریشه بیشترین مقدار خود را نشان داد. نیترات موجود در برگ های دو رقم کاهو تحت تأثیر دی اکسیدکربن محیط ریشه به‌طور قابل ملاحظه ای کاهش یافت. غلظت نیترات در رقم پیچ سبز در تیمار سوم بیش‌ترین کاهش معادل 27 درصد و رقم فر قرمز در تیمار چهارم بیش‌ترین کاهش معادل6/47 درصد نشان داد. نتایج نشان داد که با افزایش میزان دی اکسیدکربن ورودی به محیط ریشه کاهو میزان فعالیت آنزیم نیترات ردکتاز در هر دو رقم پیچ سبز و فر قرمز افزایش یافت که در تیمار 400 میلی لیتر بر دقیقه دی اکسیدکربن بیش‌ترین مقدار را نشان داد.

مقالات پژوهشی

اثر پوترسین بر کیفیت پس از برداشت، ترکیبات فنلی و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی گلچه‌های کلم بروکلی (Brassica oleracea L. cv Italica)

صفحه 303-311

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42741

فاطمه جعفرپور، داوود بخشی، محمود قاسم نژاد، رضا حسن ساجدی

چکیده در این پژوهش، اثر پوترسین خارجی در حفظ کیفیت پس از برداشت و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی گلچه‌های دو رقم کلم بروکلی، به نام‌های جنرال و لیبرتی در طی نگهداری در سردخانه بررسی شد. گلچه‌های کلم بروکلی با غلظت‌های 5/0، 1 و 5/1 میلی‌مولار پوترسین تیمار شدند و از آب مقطر به‌عنوان شاهد استفاده شد. پس از آن، گلچه‌های تیمار شده در داخل کیسه‌های پلی‌اتیلن گذاشته و به سردخانه با دمای صفر درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 90 درصد منتقل شدند. کاهش وزن، میزان کلروفیل کل، فنل کل، فلاونوئید کل، فلاونوئید کاتچین و اسید کلروژنیک و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی در پایان 40 روز نگهداری در سردخانه و نیز پس از دو روز نگهداری در دمای اتاق بعد از خروج از سردخانه اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که تیمار با 5/1 میلی‌مولار پوترسین با جلوگیری از کاهش وزن و به تأخیر انداختن تخریب کلروفیل کیفیت ظاهری گلچه‌های بروکلی را در هر دو رقم بهبود بخشید. رقم جنرال در مقایسه با رقم لیبرتی میزان فنل کل، فلاونوئید کل و ظرفیت آنتی‌اکسیدان کل بیش‌تری در در زمان برداشت و طی دوره انبارمانی داشت. اگرچه میزان فنل کل و فلاونوئید کل در طی دوره انبارمانی کاهش یافت، اما تیمار با پوترسین مانع کاهش بیش‌تر آن‌ها شد. میزان کاتچین و اسید کلروژنیک گلچه‌های تیمار نشده در پایان نگهداری طولانی مدت در سردخانه زمانی‌که گلچه‌ها به دمای بالا منتقل شدند، کاهش پیدا کرد، اما تیمار با 5/1 میلی‌مولار پوترسین باعث افزایش آن‌ها در هر دو رقم شد. در مجموع، کاربرد پوترسین به‌خصوص غلظت 5/1 میلی‌مولار با جلوگیری از تخریب کلروفیل و حفظ ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، پیری گلچه‌های کلم بروکلی را به تأخیر انداخت.

مقالات پژوهشی

مطالعه خصوصیات فیزیکی، ترکیبات فنولی و فعالیت آنتی اکسیدانی پوست میوه 30 رقم مختلف انار ایران

صفحه 312-318

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42779

علی تهرانی فر، مهدی زارعی، بهنام اسفندیاری، زهرا نعمتی

چکیده انار (Punica granatum L.) یکی از مهم‌ترین میوه های بومی ایران می باشد، که رقم های زیادی از آن کشت و کار می شود. میوه ها به طور گسترده به صورت تازه و فرآوری شده از جمله آب میوه، مربا و غیره مصرف می شوند. پوست میوه انار به عنوان یک فرآورده جانبی صنعت آب میوه-گیری، منبع غنی از ترکیبات زیست فعال محسوب می‌شود. این پژوهش به منظور بررسی و مقایسه خصوصیات فیزیکی، فنول کل، تانن کل و فعالیت آنتی اکسیدانی پوست میوه 30 رقم مختلف انار، در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار انجام شد. نتایج این پژوهش نشان داد که، بین ارقام مختلف در همه فاکتورهای اندازه گیری شده اختلاف معنی داری وجود دارد. وزن میوه، درصد پوست و ضخامت پوست به ترتیب از 89/196 تا 87/135 گرم، 82/59 تا 61/63 درصد و 13/3 تا 25/5 میلی متر متغیر بودند. نتایج هم‌چنین نشان داد که، میزان فنول کل از 35/320 تا 52/325 میلی گرم در 1 گرم ماده خشک متغیر می‌باشد. میزان تانن کل در بین ارقام انار از 35/189 تا 35/197 میلی گرم در 1 ماده خشک مشاهده شد. فعالیت آنتی اکسیدانی پوست انار به روش DPPH اندازه گیری شده، که میزان آن بین 60/69 تا 60/93 درصد متغیر بود. علاوه بر این، همبستگی مثبتی بین فعالیت آنتی اکسیدانی با میزان فنول کل (923/0=r) و تانن کل (816/0=r) وجود داشت. نتایج نشان داده که، رقم مهم‌ترین فاکتور جهت تعیین خصوصیات فیزیکی، ترکیبات فنولی و فعالیت آنتی اکسیدانی در انار می باشد. مقادیر بالای ترکیبات فنولی موجود در پوست انار پتانسیل خوبی را به عنوان یک مکمل غنی از آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی فراهم آورده است.

مقالات پژوهشی

بهینه‌سازی کشت درون شیشه ای جنین زیگوتیک گیاه نوروزک(Salvia leriifolia Benth.)

صفحه 319-326

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42782

معصومه مدرس، مهرداد لاهوتی، علی گنجعلی، جواد اصیلی

چکیده نوروزک بومی استان خراسان رضوی و سمنان و گیاهی در معرض خطر انقراض می باشد. باتوجه به درصد جوانه زنی کم بذر و رشد کند گیاهچه این گیاه در شرایط درون شیشه ای ،کشت جنین می تواند جهت تولید سریع گیاهچه بکار گرفته شود. هدف از این تحقیق بررسی اثر محیط کشت‌های مختلف و هورمون های NAA وBAP بر رشد و اندام زایی جنین زیگوتیک گیاه نوروزک می باشد. از این‌رو کشت جنین زیگوتیک، طی یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی شامل فاکتورهای محیط‌کشت، هورمون BAP و هورمون NAA انجام شد. درصد جوانه زنی جنین و صفات رشد گیاهچه ها در طی چهار هفته بررسی گردید. نتایج نشان داد جنین ها یک روز پس از قرار گرفتن در تمام محیط‌کشت‌ها شروع به جوانه زنی نمودند ولی محیط‌کشت های MS و MS2/1 نسبت به محیط B5نتیجه بهتری در ارتباط با درصد جوانه زنی نشان دادند. هم‌چنین ترکیب هورمونی 1 میلی گرم بر لیتر BAPو NAA در دو محیط‌کشت مذکور به‌طور معنی داری در بهبود صفات رشد مؤثر بود به‌طوری‌که گیاهچه های حاصل نسبت به دیگر تیمار ها مقاوم تر بودند و گیاهچه کامل ده روز پس ازکشت حاصل شد. براساس نتایج این تحقیق، کشت جنین در محیط‌کشت‌های MS و MS2/1همراه با تیمار هورمونی مذکور به عنوان بهترین گزینه برای دستیابی سریع به گیاهچه های قوی به منظور تکثیر گیاه و نیز کاربرد در مطالعات اصلاحی توصیه می شود.

مقالات پژوهشی

بهبود عملکرد قارچ دکمه‌ای سفید با استفاده از روش گزینش تک‌اسپوری به کمک نشانگر AFLP

صفحه 327-337

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42833

محسن علی‌پور، محمد فارسی، امین میرشمسی کاخکی

چکیده قارچ دکمه‌ای سفید Agaricus bisporus، یکی از قارچ‌های رشته‌ای با اهمیت اقتصادی بالا است. پایداری جدایه‌های این قارچ برای تولیدکنندگان اسپاون و قارچ اهمیت بالایی دارد. در واحدهای تولیدی نژادهای مادری عمدتاً به‌صورت واکشت‌های مکرر بر روی محیط‌کشت غنی تکثیر می‌شوند، که رشد غیر متعارف و عملکرد ضعیف از پیامدهای این امر می‌باشد. دلایل این موضوع تاکنون ناشناخته مانده است. استفاده از نشانگرهای مولکولی یکی از راه‌های ارزیابی و شناخت تغییرات ژنتیکی است. در این مطالعه برای اولین بار از نشانگر تکرارپذیر AFLP برای ارزیابی تغییرات ژنتیکی و کمک به گزینش جدایه‌های تک‌اسپور برتر نژادی تجاری (Holland737) قارچ دکمه‌ای استفاده گردید. 30 جدایه تک‌اسپوری مورد مطالعه از لحاظ سرعت رشد و عملکرد متنوع بودند، وراثت الگوی باندی نشانگر AFLP نیز وجود این تنوع را تأیید نمود. 9 جفت ترکیب آغازگری، 353 باند تولید کرد که از این میان 53 باند در میان 19 جدایه تک‌اسپور به‌صورت چند شکل بودند. نتایج این تحقیق، کارآیی روش گزینش تک‌اسپوری در به‌نژادی این قارچ را مورد تأیید قرار داد. دو جدایه به‌طور متوسط 47 درصد نسبت به نژاد مادری افزایش عملکرد داشتند. هم چنین مشخص گردید که نشانگر AFLP، حساسیت کافی برای شناسایی چندشکلی ژنتیکی جدایه‌های تک‌اسپوری را دارا می‌باشد.

مقالات پژوهشی

تأثیرتنش خشکی و کودهای آلی بر فعالیت برخی آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی، رنگدانه‌های فتوسنتزی، پرولین و عملکرد گاوزبان (Borago officinalis)

صفحه 338-346

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42834

رعنا قلی نژاد، علیرضا سیروس مهر، براتعلی فاخری

چکیده به‌منظور بررسی اثرات تنش خشکی و کودهای آلی (کمپوست و ورمی کمپوست) بر برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گاوزبان آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه زابل اجرا گردید. تیمارها شامل سطوح تنش خشکی به‌صورت شاهد یا 100درصد ظرفیت زراعی، 80 درصد ظرفیت زراعی (تنش ملایم) و 60 درصد ظرفیت زراعی (تنش شدید) به‌عنوان عامل اصلی و مصرف کود آلی شامل شاهد (بدون مصرف کود)، 40 تن کمپوست در هکتار و 4 تن ورمی کمپوست در هکتار به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که با افزایش شدت کم‌آبی از شاخص کلروفیل (SPAD) کاسته و بر میزان فلورسانس کلروفیل افزوده شد. بیش‌ترین میزان کلروفیل a (383/11 میلی‌گرم برگرم) در شرایط عدم تنش و کاربرد کمپوست به‌دست آمد و با افزایش شدت تنش از میزان آن کاسته شد و کم‌ترین آن (763/5) در تنش شدید و عدم کاربرد کود به‌دست آمد. همین روند برای میزان کلروفیل کل نیز مشاهده شد. بیش‌ترین مقدار آنزیم‌های کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز و پلی‌فنل اکسیداز در شرایط تنش شدید و عدم کاربرد کود و کم‌ترین آن‌ها در 100 درصد ظرفیت زراعی و کاربرد کمپوست به‌دست آمد. بیش‌ترین مقدار پرولین در تنش شدید و عدم کاربرد کود (213/20 میکرومول بر گرم وزن تر) بود که اختلاف معنی‌داری با سایر ترکیبات تیماری داشت. تنش خشکی وزن خشک در گیاه گاوزبان را متأثر کرده و آن را کاهش داد و بیش‌ترین میزان عملکرد خشک (6/13482کیلوگرم در هکتار) در سطح آبیاری شاهد به‌دست آمد که اختلاف معنی‌داری با سطح تنش ملایم (80 درصد ظرفیت زراعی) نداشت. به‌طورکلی در شرایط تنش خشکی، تولید و میزان پرولین و آنزیم‌های پاک کننده پراکسید هیدروژن و رادیکال‌ها افزایش می‌یابد و با توجه به نتایج به‌دست آمده، جهت داشتن عملکرد خشک قابل قبول از گاو زبان، آبیاری تا 80 درصد ظرفیت زراعی مناسب به‌نظر می‌رسد.

مقالات پژوهشی

بررسی تأثیر کم‌آبیاری بر تغییرات یونی، محتوای نسبی آب برگ، میزان پرولین و برخی ویژگی‌های ظاهری گیاه اطلسی

صفحه 347-359

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42836

مسعود باقری زاده، فریده آل بوعلی، حمید صادقی، شورانگیز جوانمردی

چکیده خشکی به عنوان عامل محدود کننده غیرزنده، اثر بسیار نامطلوبی بر رشد و تولید گیاهان می‌گذارد. پژوهش حاضر در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی برای بررسی فیزیومورلوژیک گیاه اطلسی در شرایط کمبود آب با چهار تیمار آبیاری (25، 50، 75 و 100درصد حد ظرفیت مزرعه) شامل 8 تکرار در مدت زمان 6 ماه در شرایط گلخانه‌ای انجام گرفت. بیش‌ترین طول ریشه مربوط به تیمار 100 درصد ظرفیت مزرعه‌ای و کم‌ترین طول ریشه مربوط به تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه‌ای بود. هم‌چنین بیش‌ترین وزن تر و خشک ریشه مربوط به تیمار 100 درصد ظرفیت مزرعه‌ای و کم‌ترین وزن تر و خشک ریشه مربوط به تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه‌ای بود. اثر سطوح مختلف کم آبیاری بر طول شاخساره نشان داد که با کاهش میزان آبیاری طول شاخساره کاهش یافت، به‌طوری که کم‌ترین طول مربوط به تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه‌ای بود. اثر سطوح مختلف کم آبیاری بر وزن تر و خشک شاخساره نشان داد که با کاهش میزان آبیاری وزن خشک شاخساره کاهش یافت. اثر سطوح مختلف کم آبیاری بر تعداد گل نشان داد بیش‌ترین تعداد گل مربوط به ظرفیت مزرعه تا حد 75 درصد بود. مقدار کلروفیل در واحد سطح، در شرایط تنش خشکی، بالاتر از گیاهان آبیاری شده بود. اثر سطوح مختلف کم آبیاری بر میزان پرولین نشان داد که با کاهش میزان آبیاری میزان پرولین افزایش یافت. اثر سطوح مختلف کم آبیاری بر درصد پتاسیم نشان داد که با کاهش میزان آبیاری میزان پتاسیم افزایش یافت. در این پژوهش دیده شد که با افزایش شدت تنش خشکی محتوای نسبی آب کاهش یافت. نتایج این پژوهش نشان داد که گل اطلسی می‌تواند میزان کم‌آبیاری را تحمل کند و می‌توان از آن به عنوان یک گیاه مقاوم به کم‌آبی در فضای سبز استفاده کرد.

مقالات پژوهشی

کاربرد اسید سالیسیلیک قبل از برداشت میوه بر خصوصیات پس از برداشت انار و نگهداری در انبار سرد

صفحه 360-368

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42838

حمیده رستگاری، علی تهرانی فر، سید حسین نعمتی، محمدرضا وظیفه‌شناس

چکیده به‌ منظور بررسی تأثیر غلظت های مختلف (0، 01/0 و 02/0 درصد) اسید سالیسیلیک بر روی برخی ازخصوصیات کمی و کیفی میوه انار رقم , ملس یزدی، در مرحله رسیدن، 2 و 4 ماه بعد از انبارمانی در انبار 5 درجه سانتی گراد، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار انجام شد. خصوصیات کمی شامل درصد کاهش وزن میوه انار، درصد آریل سالم، درصد دانه سفیدی، و خصوصیات کیفی شامل درصد قهوه ای شدن پوست میوه و قسمت های سفید جداکننده دانه ها (غشاء)، نشت الکترولیت ها، pHآب میوه، اسیدیته قابل تیتراسیون، مواد جامد محلول، فعالیت آنتی‌اکسیدان، اسید آسکوربیک آب میوه و شاخص طعم میوه بود که اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که با گذشت زمان تا دو ماه بعد از انبارداری، کاهش وزن میوه اتفاق افتاد، سپس از روند کاهش وزن میوه، کاسته شد. با کاربرد اسید سالیسیلیک، تعداد آریل سالم کاهش و درصد دانه سفیدی افزایش یافت. کم ترین درصد قهوه ای شدن غشاء مربوط به غلظت 01/0 درصد اسید سالیسیلیک دو ماه پس از انبارمانی (8/14 درصد) و بیش ترین درصد قهوه ای شدن مربوط به میوه های شاهد چهار ماه پس از انبارمانی (6/96 درصد) بود. اسید سالیسیلیک با غلظت 02/0 درصد توانست نشت الکترولیت ها را در زمان برداشت کاهش دهد اما گذشت زمان بر افزایش نشت یون ها مؤثر بود به‌طوری‌که اسید سالیسیلیک 4 ماه بعد از انبارداری میوه نتوانست از افزایش نشت یونی جلوگیری کند. همچنین با افزایش غلظت اسید سالیسیلیک شاخص طعم کاهش یافت. با گذشت زمان میزان اسیدیته قابل تیتراسیون، مواد جامد محلول، pHآب میوه و درصد قهوه ای شدن پوست میوه به‌طور معنی داری افزایش یافت. درحالی‌که میزان اسید آسکوربیک کاهش یافت.

مقالات پژوهشی

بررسی تحمل به یخ‌زدگی گیاه همیشه‌ بهار (Calendula officinalis) در مرحله رشد رویشی و زایشی

صفحه 369-378

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42859

احمد نظامی، سید محمدجواد موسوی، سمیه نظامی، ابراهیم ایزدی دربندی، مریم یوسف ثانی، فاطمه کیخا آخر

چکیده همیشه بهار گیاهی نسبتاً متحمل به سرما می‌باشد، ولی در برخی سال‌ها به دلیل شدت سرمای زمستان خسارت شدیدی به گیاه وارد می‌شود. لذا این مطالعه با هدف ارزیابی اثر تنش یخ‌زدگی بر گیاه همیشه بهار به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. فاکتورهای مورد بررسی دو تاریخ کاشت (تابستان و پاییز) و 12 دماهای یخ‌زدگی (صفر، 2-، 4-، 6-، 8-، 10-، 12-، 14-، 16-، 18-، 20-،22- درجه سانتی‌گراد) بودند. بذر گیاهان در تابستان (کشت اول) و پاییز (کشت دوم) در خزانه کشت شد و پس از رسیدن گیاهان به مرحله شش تا هشت برگی به گلدان‌های اصلی انتقال یافتند. پس از گذراندن دوره خوسرمایی در شرایط طبیعی، تنش یخ‌زدگی با استفاده از فریزر ترموگرادیان اعمال گردید. به‌منظور تعیین ثبات غشاء پلاسمایی درصد نشت الکترولیت‌ها از برگ گیاهان پس از یخ‌زدگی اندازه‌گیری شد و درصد بقاء بوته های همیشه بهار و رشد مجدد آن‌ها نیز سه هفته پس از قرار داشتن در شرایط بازیافت تعیین گردید. درصد نشت الکترولیت‌ها در برگ گیاهان کشت پاییزه به‌طور معنی‌داری بیش‌تر از برگ گیاهان کاشت تابستان بود. بررسی درصد بقاء گیاهان در پایان دوره بازیافت نشان داد که گیاهان کشت پاییز درصد بقاء بیش‌تری از گیاهان کاشت تابستانه داشتند، اما از نظر ارتفاع، تعداد ساقه فرعی و اجزای زایشی، وزن خشک کل، وزن خشک اجزاء رویشی و زایشی گیاهان کشت تابستان برتر از آن‌ها در کشت پاییز بودند. اگرچه گیاهان دو تاریخ کاشت از نظر دمای 50 درصد کشندگی بر اساس درصد نشت الکترولیت‌ها (LT50el) تفاوت معنی‌داری با یکدیگر نداشتند، اما از لحاظ دمای 50 درصد کشندگی بر اساس درصد بقاء (LT50su) و وزن خشک تفاوت معنی‌داری بین گیاهان کاشت تابستان و پاییز مشاهده گردید و LT50su و دمای کاهنده 50 درصد وزن خشک گیاه (RDMT50) به‌ترتیب در کاشت تابستان 6/18- و 3/11- درجه سانتی‌گراد و در کاشت پاییز 4/19- و 7/13- درجه سانتی‌گراد بود.

مقالات پژوهشی

اثرمحلول‌پاشی مونو و دی‌ پتاسیم فسفات بر برخی ویژگی‌های کمی و کیفی انار رقم ’ملس ساوه‘

صفحه 379-387

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42862

محمد علی عسگری سرچشمه، مصباح بابالار، مرجان السادات حسینی، مجید امانی‌بِنی

چکیده پژوهش حاضر به منظور مطالعه اثر محلول‌پاشی ترکیب دو نمک مونو پتاسیم فسفات و دی پتاسیم فسفات بر برخی ویژگی‌های کمی و کیفی انار رقم’ملس ساوه، در مرکز تحقیقات انار شهر ساوه در سال1390 اجرا گردید. جهت تنظیم pH محلول، نمک‌های مونو پتاسیم فسفات و دی پتاسیم فسفات به ترتیب با نسبت یک به سه با هم ترکیب شده و محلول ترکیبی (مونو و دی پتاسیم فسفات) مورد مطالعه قرار گرفت. محلول‌پاشی مونو و دی پتاسیم فسفات با چهار غلظت (0، 05/0، 1/0 و 2/0 درصد) و در دو مرحله (تمام گل و یک ماه بعد از تمام گل) در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در هر تیمار انجام پذیرفت. نتایج حاصله نشان داد محلول‌پاشی با غلظت‌های 1/0 و 2/0 درصد باعث افزایش معنی‌دار عملکرد، تعداد میوه و اسید قابل تیتراسیون در مقایسه با شاهد گردیده است، به‌طوری‌که محلول‌پاشی با غلظت 1/0 درصد باعث افزایش 16/12 درصدی عملکرد و افزایش 17/9 درصد در تعداد میوه نسبت به شاهد شده است. هم‌چنین محلول‌پاشی باعث افزایش معنی‌دار در مقدار عصاره آریل‌ها و شدت رنگ عصاره در مقایسه با شاهد شده است و بالاترین مقدار عصاره آریل‌‌ها و شدت رنگ عصاره به ترتیب با تیمار‌های 2/0 و 1/0 درصد به‌دست آمد. محلول‌پاشی با غلظت 2/0 درصد سبب کاهش 10 درصدی نسبت مواد جامد محلول به اسید قابل تیتراسیون در مقایسه با شاهد شده است. با توجه به نتایج این آزمایش مشاهده می‌شود که در اثر محلول‌پاشی مونو و دی پتاسیم فسفات با غلظت 1/0 درصد نتایج بهتری نسبت به سایر غلظت‌ها به‌دست آمده است.

مقالات پژوهشی

تأثیر اسید‌‌ سالیسیلیک و تنش شوری بر جوانه‌زنی بذر و آنتی‌اکسیدان‌های فراسودمند در جوانه‌های کلم براکلی

صفحه 388-398

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42863

مصباح بابالار، جواد هاشمی، یونس مستوفی

چکیده سولفورافان ماده‌ای بسیار قوی در کنترل سرطان می‌باشد. این ماده در کلم براکلی تولید می‌شود و به نظر می‌رسد تنش شوری از طریق فعال کردن مقاومت اکتسابی سیستمیک باعث بیش‌تر شدن تولید سولفورافان گردد. با هدف به‌دست آوردن غلظت مناسب شوری برای تولید حداکثر سولفورافان، به‌همراه کنترل درصد جوانه‌زنی، تیمار با NaCl در 5 سطح0، 50، 100، 150، 200 میلی‌مولار به‌همراه اسیدسالیسیلیک (0 ، 100،200 میکرومولار) مورد آزمایش قرار گرفت. برای بررسی تأثیر تیمارها بر حداکثر درصد جوانه‌زنی، سرعت افزایش و زمان لگ، مدل لجستیک استفاده شد و سولفورافان و ویتامین ث با استفاده از HPLC اندازه‌گیری شدند. اسید سالیسیلیک مقاومت به شوری را افزایش داد. ترکیب اسید سالیسیلیک و کلرید سدیم غلظت سولفورافان و ویتامین‌ث را افزایش داد. تیمار100 میکرومولار اسید سالیسیلیک به‌همراه 100 میلی‌مولار کلرید سدیم بالاترین غلظت سولفورافان و ویتامین ث، به‌همراه بهترین فاکتورهای رشدی را ایجاد نمود.

مقالات پژوهشی

تأثیر ژل آلوئه‌ورا بر فعالیت آنزیم پلی‌فنل‌اکسیداز، خواص کیفی و ماندگاری میوه گیلاس‌رقم‌’سیاه مشهد‘

صفحه 399-406

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42864

محمدرضا اصغری، حجت خلیلی

چکیده امروزه استفاده از مواد شیمیایی برای کنترل ضایعات و حفظ کیفیت محصولات برداشت شده به دلیل اثرات مضر بر محیط زیست با محدودیت‌های جدی روبرو است. ژل آلوئه‌ورا به‌عنوان پوشش خوراکی سالم، اخیراًً پتانسیل خوبی در حفظ کیفیت و سلامت میوه و سبزی‌های مختلف از خود نشان داده است. این مطالعه برای بررسی اثر ژل آلوئه‌ورا بر ماندگاری و کیفیت پس از برداشت گیلاس رقم سیاه مشهد صورت گرفت. میوه‌ها به مدت 5 دقیقه در محلول ژل آلوئه‌ورا با دمای 22 درجه سانتی‌گراد به غلظت 25 درصد و 33 درصد تیمار شدند و میوه‌های شاهد در آب مقطر با دمای 22 درجه سانتی‌گراد غوطه‌ور گردیدند. میوه‌های خشک شده به‌طور تصادفی در دسته‌های 25 عددی تقسیم گردیده (به طور میانگین 160 گرم) ودر دمای 5/0±1 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 85 الی 95 درصد نگهداری شدند. بازارپسندی، اسیدیته کل، فنل کل، فعالیت آنزیم ‌پلی‌فنل‌اکسیداز، pH و درصد کاهش وزن میوه ها در روزهای اول، پانزدهم و سی‌ام اندازه‌گیری شدند. ژل آلوئه‌ورا با غلظت 33 درصد به‌طور معنی‌داری کیفیت میوه‌ها را تا آخر مدت نگهداری حفظ کرد. نتایج نشان داد که ژل آلوئه‌ورا 33 درصد محتوای فنل کل، میزان اسیدیته کل و بازارپسندی را در حد بالا حفظ کرده و هم‌چنین از افزیش pH و میزان فعالیت آنزیم پلی‌فنل‌اکسیداز و کاهش وزن میوه‌ها جلوگیری نمود به‌طوری‌که تفاوت معنی‌داری در سطح احتمال 1 درصد با میوه‌های شاهد داشتند. طبق نتایج این مطالعه، ژل آلوئه ورا می تواند به‌عنوان یک ترکیب تجاری، جایگزین خوبی برای تیمارهای شیمیایی پس از برداشت میوه‌ها باشد.

مقالات پژوهشی

بررسی تأثیر روش های مختلف خشک‌کردن بر زمان خشک‌شدن و برخی خواص بیوشیمیایی نعنا فلفلی (.Mentha piperita L)

صفحه 407-415

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42865

فاطمه روزدار، مجید عزیزی، عسکر غنی، غلامحسین داوری نژاد

چکیده برای انجام این تحقیق، آزمایشی بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار و 11 تیمار اجرا شد. شش توان مختلف ماکروویو شامل 100، 180، 300، 450، 600 و 900 وات، دو دمای آون شامل 50 و 70 درجه سانتی گراد، روش خشک‌کن، سایه مصنوعی و نمونه تازه به عنوان تیمارهای این آزمایش مورد مقایسه قرار گرفتند. در روش‌های مختلف خشک‌کردن، کاهش وزن نمونه ها تا رسیدن محتوای رطوبتی به 10/0 بر پایه وزن خشک رسید ادامه داشت. پس از خشک شدن نمونه ها صفاتی مانند مدت زمان خشک‌شدن، درصد اسانس، خصوصیات رنگ (L*، a*، b*، هیو و درجه خلوص رنگ) و برخی خصوصیات بیوشیمیایی (میزان فنل کل، فلاوونوئید کل، فلاون و فلاونول کل، کربوهیدرات کل و فعالیت آنتی‌اکسیدانی) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان دهنده تأثیر معنی دار روش های مختلف خشک‌کردن بر تمامی صفات مورد مطالعه بود. کم‌ترین و بیش‌ترین زمان خشک‌کردن (03/5 و 570 دقیقه) به ترتیب مربوط به تیمارهای خشک‌کردن با توان 900 وات ماکروویو و روش خشک‌کردن در خشک کن بود. بیش‌ترین درصد اسانس (6/2 درصد) در روش خشک‌کردن در خشک کن به دست آمد. بالاترین میزان شاخص b* و درجه خلوص رنگ در نمونه تازه و سپس در تیمارهای سایه مصنوعی و خشک‌کن بود و کم‌ترین میزان در تیمارهای ماکروویو 180 و 900 وات بود. هم‌چنین بالاترین میزان فنل کل در نمونه تازه و سپس در نمونه های خشک ‌شده در ماکروویو 900 وات و سایه مصنوعی بود در حالی‌که کم‌ترین میزان فنل کل در تیمار آون با دمای 70 درجه سانتی گراد به دست آمد. بیش‌ترین فعالیت آنتی اکسیدانی مربوط به نمونه تازه، نمونه‌های خشک شده در سایه مصنوعی و ماکروویو (600 و 900 و 450 وات) بود و کم‌ترین میزان فعالیت آنتی اکسیدانی در نمونه های خشک شده در آون با دمای 70 و 50 درجه سانتی گراد بود.

مقالات پژوهشی

اثر دور آبیاری بر برخی از خصوصیات رشدی پرتقال تامسون ناول پیوند شده بر روی سه پایه مرکبات

صفحه 416-426

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42866

محمود قاسم نژاد، علی مومن پور، علیرضا عبداله پور، علیرضا شیخ اشکوری

چکیده در این پژوهش، اثر دور آبیاری بر خصوصیات رشدی پرتقال تامسون ناول پیوند شده روی سه پایه به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در زمان با سه تکرار در موسسه تحقیقات مرکبات کشور واقع در رامسر، ارزیابی گردید. فاکتورها شامل نوع پایه در سه سطح (پونسیروس (Poncitus trifoliata)، ترویرسیترنج (Citrus sinensis  Poncitus trifoliata) و نارنج Citrus aurantium)) و دور آبیاری در چهار سطح ( 2، 4، 6 و 8 روز یک بار) و شش زمان نمونه‌برداری با فاصلة هر 16 روز یک‌بار شامل T1 (22/3/89)، T2(8/4/89)، T3(24/4/89)، T4(9/5/89)، T5(25/5/89) و T6 (10/6/89) بودند. در طی دوره تیمار آبیاری صفات رویشی از قبیل ارتفاع پیوندک، تعداد برگ، قطر پایه و پیوندک، درصد رطوبت برگ و میزان کلروفیل برگ اندازه‌گیری شدند. هم‌چنین پس از اتمام دوره آزمایش، میزان نیتروژن، فسفر و پتاسیم مخلوط خاکی نیز اندازه‌گیری گردیدند. نتایج نشان داد که زمان نمونه برداری، نوع پایه و دور آبیاری بر خصوصیات رشدی مطالعه شده پیوندک و پایه تاثیر می‌گذارد. ارتفاع پیوندک، تعداد برگ، قطر پایه و پیوندک با گذشت زمان افزایش یافتند، به طوری‌که میزان افزایش در تمام صفات تا زمان T3 معنی‌دار بود، ولی از زمان T3 تا T6 میزان افزایش معنی‌دار نبود. تفاوت بین پایه‌های مختلف در جذب عناصر غذایی در فواصل آبیاری کوتاه (دو روز) بیش‌تر دیده شد. پایه پونسیروس نسبت به دو پایه دیگر از نظر جذب عناصر غذایی در شرایط تنش خشکی کارآتر بود و با افزایش فواصل آبیاری میزان نیتروژن، فسفر و پتاسیم باقی مانده در ترکیب خاکی که پایه‌های پونسیروس در آن قرار داشتند، کم‌تر بود. در مجموع، پایه‌های استفاده شده در این پژوهش که از پایه‌های رایج مرکبات در شمال ایران هستند، در شرایط تنش خشکی، برتری چندانی از لحاظ صفات رویشی نسبت به یکدیگر نشان ندادند.

مقالات پژوهشی

اثر مدیریت تغذیه‌ای بر عملکرد گل و رشد بنه در گیاه زعفران مزروعی (Crocus sativus L.)

صفحه 427-434

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v0i0.42891

پرویز رضوانی مقدم، علی اصغر محمدآبادی، حمید رضا فلاحی، مهسا اقحوانی شجری

چکیده به منظور مطالعه و شناخت اثرات کودهای مختلف آلی و شیمیایی بر عملکرد کلاله، شاخص‌های رشد بنه و عملکرد علوفة زعفران مزروعی (Crocus sativus L.)، آزمایشی در سال‌های زراعی 1389-1385، در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و دوازده تیمار اجرا شد. تیمارهای مورد آزمایش عبارت بودند از: سطوح مختلف کود شیمیایی (250 کیلوگرم سوپرفسفات تریپل + 50 کیلوگرم اوره در هکتار، 250 کیلوگرم سوپر فسفات تریپل + 100 کیلوگرم اوره، 250 کیلوگرم سوپر فسفات تریپل + 300 کیلوگرم اوره در هکتار)، سطوح مختلف کود گاوی (20، 40 و60 تن در هکتار)، کود گوسفندی (20، 30 و40 تن در هکتار) و کود مرغی (5، 10 و 15 تن در هکتار). نتایج این آزمایش نشان داد که بیش‌ترین عملکرد گل تر (315 کیلوگرم در هکتار) و کلاله خشک (8/3 کیلوگرم در هکتار) در تیمار 250 کیلوگرم سوپر فسفات تریپل + 300 کیلوگرم اوره در هکتار و بیشترین مقدار عملکرد علوفه (3410 کیلوگرم در هکتار) و نیز تعداد بنه دختری در هر کلون، در تیمار 40 تن کود گوسفندی به‌دست آمد. بیش‌ترین وزن بنه موجود در هر کلون (119 گرم)، متوسط قطر بنه (6/1 سانتی‌متر) و متوسط تعداد جوانه در هر بنه (5/6 جوانه) در تیمار 250 کیلوگرم سوپرفسفات تریپل + 300 کیلوگرم اوره مشاهده شد. بیش‌ترین وزن متوسط بنه (4/2 گرم) در تیمار 100 کیلوگرم در هکتار اوره و بیش‌ترین تعداد کل جوانه‌های موجود در هر کلون (410 جوانه)، در تیمار 30 تن کود گوسفندی به دست آمد. با افزایش سطح مصرف کودهای شیمیایی و گوسفندی، اکثر شاخص‌های رشد و عملکرد زعفران بهبود یافت، در صورتی‌که با افزایش سطح مصرف کودهای گاوی و مرغی اکثر این صفات روندی کاهشی نشان داد. به طورکلی بیش‌ترین مقدار اکثر شاخص‌های مورد مطالعه در تیمارهای استفاده از کودهای شیمیایی و گوسفندی و کم‌ترین مقدار آن‌ها در تیمار کاربرد کود مرغی به دست آمد.