با همکاری انجمن علمی منظر ایران
دوره و شماره: دوره 30، شماره 1، بهار 1395 
مقالات پژوهشی

تأثیر ضایعات مختلف کشاورزی بر برخی از عوامل رشد، عملکرد و میزان پلی‌ساکارید خام میوه‌ قارچ دارویی ریشی (Ganoderma lucidum)

صفحه 88-92

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.35335

مسعود عظیمی، مجید عزیزی، محمد فارسی، سید حسین نعمتی

چکیده این پژوهش به منظور بررسی تاثیر ضایعات مختلف کشاورزی همراه با تراشه چوب بر برخی ویژگی‌های فیزیولوژیکی و پلی‌ساکارید میوه قارچ دارویی ریشی انجام شد. ضایعات کشاورزی شامل تفاله‌ سیاه دانه، تفاله چای، تفاله فندق، تفاله نارگیل، تفاله بادام و تفاله کنجد بودند و با دو نوع سبوس (گندم و برنج) به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار مقایسه شد. نتیجه‌های تجزیه واریانس نشان داد که نوع ضایعات کشاورزی استفاده شده بر سرعت رشد میسلیوم، وزن تر، وزن خشک و عملکرد زیستی قارچ ریشی در سطح 1 درصد معنی‌دار است. بیشترین سرعت رشد میسلیوم بدون اختلاف معنی‌دار مربوط به تفاله‌های چای، فندق، نارگیل و بادام (به ترتیب 33/15، 67/16، 33/15 و 33/14 روز تا پر شدن بستر از میسلیوم) و کمترین سرعت رشد میسلیوم در تیمار تفاله سیاه‌دانه (33/30 روز تا پر شدن بستر از میسلیوم) بود. تیمار تفاله بادام بیشترین وزن تر (31 گرم) و تیمار تفاله نارگیل کمترین وزن تر (74/15 گرم) را داشت. بالاترین وزن خشک در تفاله‌ بادام (51/6 گرم) و کمترین وزن خشک در تیمار تفاله‌ نارگیل (75/3 گرم) دیده شد. تیمار تفاله بادام بیشترین عملکرد زیستی(75/7 درصد) و تیمار تفاله‌های سیاه‌دانه، چای، فندق و نارگیل بدون اختلاف معنی‌دار کمترین عملکرد زیستی را داشتند.

مقالات پژوهشی

تاثیر محلول‌پاشی نیتروژن و روی بر صفات کمی چای ترش (Hibiscus Sabdariffa) در منطقه جیرفت

صفحه 93-101

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.37910

عبدالرضا رئیسی سربیژن، ناصر برومند، طاهره ظاهرآرا

چکیده به منظور بررسی اثر محلول پاشی نیتروژن و روی بر صفات کمی چای ترش آزمایشی بصورت اسپیلت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار انجام شد. تیمار ها شامل (NZn، N و Zn) در 8 سطح که کرت اصلی شامل 4 سطح N (0-1-2-3درصد) و سطوح فرعی شامل 2 سطح Zn (0-1درصد) در مزرعه پژوهشی دانشگاه آزاد جیرفت در سال 1389 به اجرا در آمد. در انتها، صفاتی همچون: قطر ساقه، وزن تر برگ، وزن خشک برگ، وزن تر بوته، وزن خشک بوته، ارتفاع بوته، وزن خشک برگ، وزن تر برگ، وزن هزار دانه و عملکرد موسیلاژ اندازه‌گیری گردید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد کود نیتروژن با سطح بالاتر بیشترین اثر را بر عملکرد و صفات کمی چای ترش داشته است، بیشترین تاثیر کود نیتروژن، کود روی و مخلوط کود نیتروژن و روی بر وزن تر کاسبرگ به ترتیب به میزان 481/215، 935/209 و 893/216 گرم می‌باشد. با توجه به نتایج این پژوهش و به‌منظور افزایش عملکرد و کیفیت گیاه چای ترش محلول‌پاشی گیاه با کودهای نیتروژن و روی توصیه می‌شود.

مقالات پژوهشی

اثر هیدروپرایمینگ و اسموپرایمینگ با GA3 و KNO3 بر جوانه‌زنی بذر ناترک (Dodonaea viscosa) تحت شرایط شوری

صفحه 102-111

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.37975

صفدر پورممبینی، نوراله معلمی

چکیده ناترک (Dodonaea viscosa) درختچه‌ای زینتی، همیشه سبز دایمی و دارای گسترش وسیعی در سرتاسر مناطق گرم دنیا می‌باشد. به منظور بهبود جوانه‌زنی بذر ناترک، اثرات آماده‌سازی (پرایمینگ) و سطوح مختلف شوری بر شاخص‌های جوانه‌زنی بذر این گیاه مورد مطالعه قرار گرفت. در این بررسی دو آزمایش متوالی بصورت طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد. در آزمایش اول تیمارها شامل هیدروپرایمینگ (تیمار با آب مقطر به عنوان شاهد) و اسموپرایمینگ شامل (نیترات پتاسیم 5/0 و 1 درصد و اسید جیبرلیک 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر) و در آزمایش دوم بر اساس بهترین نتایج آزمایش اول (تیمار اسید جیبرلیک 50 میلی گرم در لیتر) تیمار شوری با کلرید سدیم (0، 3، 6، 9 و 12 دسی‌زیمنس بر متر) مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج آزمایش اول نشان داد تیمار اسموپرایمینگ اثر معنی‌داری روی درصد جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه و ساقه‌چه و وزن تر ریشه‌چه داشت. اسید جیبرلیک50 میلی‌گرم در لیتر نسبت به بقیه تیمارها موثرتر بود. حداکثر درصد جوانه زنی (68 درصد)، طول ریشه‌چه (25/41 میلی‌متر) و ساقه‌چه (50/71 میلیمتر) و وزن تر ریشه‌چه (12/0 گرم) تحت تاثیر جیبرلیک اسید 50 میلی‌گرم در لیتر بدست آمد. نیترات پتاسیم 1 درصد کمترین تاثیر را بر درصد جوانه‌زنی (50 درصد)، طول ریشه‌چه (75/21 میلی‌متر) و وزن تر ریشه‌چه (06/0) گرم داشت. در آزمایش دوم اسید جیبرلیک 50 میلی‌گرم در لیتر در سطح احتمال 1 درصد بر تمام شاخص‌های جوانه‌زنی اثر معنی‌دار مثبت داشت و در سطح شوری 3 و 12 دسی‌زیمنس بر متر به ترتیب بیشترین و کمترین تاثیر را داشت. بطور کلی اسید جیبرلیک 50 میلی‌گرم در لیتر در سطح شوری 3 دسی‌زیمنس بر متر برای تکثیر ناترک با بذر نتایج بهتری را نشان داد.

مقالات پژوهشی

بررسی تأثیر باکتری Pseudomonas putida و قارچ Glomus intraradices بر برخی صفات مورفولوژی و بیوشیمیایی گیاه شنبلیله L). Trigonella foenum-graecum)

صفحه 112-121

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.38413

سیمین ایران خواه، علی گنجعلی، مهرداد لاهوتی، منصور مشرقی

چکیده شنبیله L).Trigonella foenum-graecum ) یک گیاه دارویی قدیمی متعلق به خانواده لگوم ها (Fabaceae) است. باکتری های محرک رشد، رشد گیاه را از طریق مکانیزم هایی مثل بهبود جذب عناصر معدنی و تولید فیتوهورمون ها افزایش می دهند. بعلاوه اثر مفید بعضی از این باکتری ها می‌تواند به علت برهم کنش با قارچ های ویزیکولار آرباسکولار میکوریز باشد. آزمایش با چهار تیمار (فاکتور اول) شامل تلقیح بذر با باکتری Pseudomonas putida، تلقیح با قارچ آرباسکولار میکوریز Glomus intraradices، تلقیح مضاعف باکتری و قارچ میکوریز و شاهد در دو سطح تنش خشکی (فاکتور دوم) 40 درصد ظرفیت زراعی و بدون تنش (80 در صد ظرفیت زراعی) بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در اتاقک رشد آزمایشگاه فیزیولوژی گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. صفاتی مانند بیوماس گیاه، مقدار پروتئین های محلول، محتوای ماده‌ی دارویی دیوزژنین و مقدار فسفر گیاه اندازه گیری و مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه واریانس داده ها نشان داد که تیمار گیاه شنبلیله با باکتری و قارچ آرباسکولار میکوریز، باعث افزایش صفات مورد بررسی در شرایط تنش خشکی می شود. باکتری Pseudomonas putida و قارچ آرباسکولار میکوریز Glomus intraradices از طریق افزایش میزان جذب عناصر غذایی، حفظ و نگهداری آب باعث افزایش بیوماس، مقدار پروتئین محلول و مقدار ماده دارویی دیوزژنین می شود. از آنجایی که دیوزژنین یک ترکیب دارویی بسیار مهم است می توان از طریق برقراری رابطه همزیستی گیاه شنبلیله با باکتری و قارچ آرباسکولار میکوریز مذکور تولید دیوزژنین را در گیاه افزایش داد.

مقالات پژوهشی

تأثیر ترکیبات مختلف بستر کشت بر رشد فیکوس بنجامین ابلق Ficus benjamina var. Starlight

صفحه 122-132

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.40914

فاطمه بیدرنامنی، حسین زارعی، کامبیز مشایخی، مهدی شعبانی پور

چکیده انتخاب بستر کشت مناسب گیاهان زینتی یکی از مشکلات اکثر گلخانه داران می‌باشد. به منظور مقایسه تأثیر نوع بستر کشت بر رشد گیاه فیکوس‌بنجامین ابلق آزمایشی بر پایه طرح اسپیلت پلات در زمان با 9 بستر کشت از 8 نوع ماده افزودنی آلی و معدنی، در 8 زمان اندازه گیری در طول سال و 6 تکرار مورد بررسی قرار گرفت. آنالیز داده ها با نرم افزار SPSS در سطح احتمال 05/0 نشان داد تأثیر زمان بر قطر ساقه، ارتفاع، تعداد برگ و طول کل برگ‌های جدید معنی دار بود. هم چنین کاربرد بسترهای مختلف نشان داد تأثیر بستر بر قطر ساقه و ارتفاع گیاه معنی دار نبود، در حالی‌که بر فاکتورهای تعداد برگ جدید، تعداد شاخه فرعی و طول کل برگ های جدید (مجموع طول همه برگ‌ها در هر تیمار) معنی دار بود. اثر متقابل بستر و زمان نیز بر قطر ساقه، ارتفاع گیاه، تعداد برگ جدید و طول کل برگ‎های جدید معنی دار بود، ولی بر میزان افزایش قطر ساقه معنی دار نبود. بستر کشت حاوی ترکیب 1 ( 1:3؛ پرلیت : ماسه): 1 (1:1:1؛ خاکبرگ : پوسته برنج : کوکوپیت): 1 (1:1:2؛ کمپوست قارچ : کمپوست تنه درختان جنگلی: کود دامی پوسیده) با توجه به تولید بیشترین تعداد برگ، شاخه فرعی و طول کل برگ های جدید و با توجه به ارتفاع مناسب بهترین بستر کشت است، همچنین در ماه‌های مختلف اندازه‌گیری، با افزایش دمای هوا در فصول بهار بر رشد گیاه افزوده شد، تا جایی که بیشترین افزایش ارتفاع و تعداد برگ جدید در تیر ماه مشاهده شد. بنابراین از لحاظ اقتصادی بهتر است رشد این گیاه به فصول گرم موکول شود.

مقالات پژوهشی

اثر اوره و نیکل بر رشد، غلظت نیترات و عناصر معدنی کاهو رقم سیاهو در آبکشت

صفحه 69-79

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.35763

حسین نظری ممقانی، سید جلال طباطبائی

چکیده کودهای نیتراتی معمول ترین منابع نیتروژن مورد استفاده در کشت های هیدروپونیک هستند که این کودها سبب تجمع نیترات در سبزی های برگی می شوند. بنابراین، تامین نیتروژن گیاه از منبع اوره همراه با نیکل به عنوان کوفاکتور آنزیم اوره آز می تواند نقش مهمی را در کاهش تجمع نیترات در گیاهان ایفا کند. برای این منظور آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج سطح اوره (0، 25، 50، 75 و 100 میلی‌گرم بر لیتر) و دو سطح نیکل (0 و 2 میلی‌گرم بر لیتر) از منبع NiSO4 در چهار تکرار در شرایط آبکشت (Floating) در کاهوی رقم سیاهو (Lactuca sativa cv. Siyahoo)، اجرا شد. نتایج آزمایش نشان داد که، اثر غلظت های مختلف اوره، کاربرد نیکل و اثرات متقابل آن ها بر وزن تر و خشک اندام های هوایی گیاه معنی دار بود. بیشترین وزن تر و خشک در تیمار U50Ni0 بدست آمد. غلظت نیکل و پتاسیم بافت برگ توسط اوره، نیکل و اثرات متقابل آن ها بطور معنی داری (01/0P≤) تحت تاثیر قرار گرفت. غلظت نیتروژن کل برگ با افزایش غلظت اوره بطور معنی داری (01/0P≤) افزایش یافت؛ در اثرات متقابل نیز بیشترین و کمترین غلظت نیتروژن کل با 5/1 برابر اختلاف بترتیب در تیمارهای U0Ni2 و U0Ni0 بدست آمد. غلظت های مختلف اوره اثر معنی‌داری بر غلظت نیترات بافت برگ نداشتند ولی کاربرد نیکل و اثرات متقابل اوره و نیکل غلظت نیترات بافت برگ را به طور معنی داری (01/0P≤) کاهش داده بود بطوری‌که در تیمار U0Ni2 6/2 برابر کمتر از تیمار U0Ni0 نیترات ثبت شد. به نظر می رسد کاربرد نیکل بتواند نیترات برگ را کاهش دهد.

مقالات پژوهشی

تاثیر کاربرد خاک پوش پلاستیکی تیره و شفاف بر عملکرد و اجزای عملکرد خربزه در شرایط تنش شوری

صفحه 80-87

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.36224

پیمان جعفری، امیرهوشنگ جلالی

چکیده به منظور ارزیابی تأثیر کاربرد خاک پوش پلاستیکی تیره و شفاف بر عملکرد و اجزای عملکرد خربزه در شرایط تنش شوری، پژوهشی با استفاده از طرح کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در منطقه ورامین انجام شد. سه کیفیت آب آبیاری 2، 5 و 8 دسی زیمنس بر متر به عنوان فاکتور اصلی و سه تیمار خاک پوش پلاستیکی (بدون خاک پوش، خاک پوش شفاف و خاک پوش تیره) به عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج این پژوهش نشان داد برهمکنش تأثیر تیمار شوری و استفاده از خاک پوش بر صفات عملکرد میوه، تعداد میوه در هر بوته، متوسط وزن میوه، طول میوه، تعداد روز تا اولین برداشت و درصد مواد جامد محلول در میوه از نظر آماری معنی‌دار بود. در سطوح شوری‌های 2، 5 و 8 دسی‌زیمنس بر متر عملکرد میوه در خاک پوش شفاف نسبت به تیمار شاهد به ترتیب 6/19، 59 و 4/45 درصد افزایش داشت. در تیمارهای مشابه شوری، این اعداد برای خاک پوش تیره به ترتیب برابر بود با 7/15، 9/41 و 4/21 درصد. سطوح شوری 2، 5 و 8 دسی زیمنس بر متر و استفاده از خاک پوش شفاف به ترتیب با عملکرد چین اول 44/7، 72/7 و 98/6 تن در هکتار به طور معنی دار مقادیر عملکرد بیشتری نسبت به تیمارهای بدون خاک پوش و خاک پوش تیره تولید نمودند. راندمان مصرف آب در حالت استفاده از خاک پوش شفاف و تیره نسبت به تیمار شاهد، به ترتیب 3/17 و 4/13 درصد افزایش داشت. با توجه به نتایج، استفاده از خاک پوش‌های پلاستیکی در شرایط شوری آب آبیاری می‌تواند اثرات مضر تنش شوری را کاهش دهد.

مقالات پژوهشی

تاثیر سالیسیلیک اسید و سولفات منیزیم کلاته بر بهبود کیفیت میوه (ویژگی های فیزیکی) گلابی رقم لوئیزبون

صفحه 133-140

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.42011

مه جبین عادل، محمد اسماعیل امیری، محمد علی نجاتیان

چکیده لزوم دارا بودن مشخصات کیفی مطلوب در میوه گلابی از نظر صفات وزن مخصوص میوه (معیار اصلی درجه بندی گلابی) و نسبت طول به قطر (درجه بندی فرعی) به دلیل نقش آن ها در بازارپسندی و نرخ گذاری این محصول بدیهی است. کیفیت میوه در هنگام برداشت به عنوان یکی از اجزاء باروری گیاه تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله تغذیه قرار می گیرد. در پژوهش حاضر، اثر محلول‌پاشی سالیسیلیک اسید با غلظت های صفر، 1/0 و 5/0 گرم در هزار و سولفات منیزیم کلاته با غلظت های صفر، 5/0 و 7/0 گرم در هزار بر شاخص های فیزیکی کیفیت میوه گلابی رقم لوئیزبون بصورت ساده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی مورد مطالعه قرار گرفت. گیاهان تحت آزمون ده ساله و در یک باغ محصور و یکنواخت گلابی در روستای جهان آباد از توابع استان قزوین قرار داشتند. پس از اعمال تیمارهای فوق، اندازه گیری صفات وزن میوه، حجم میوه، وزن مخصوص میوه (W/V)، طول میوه، قطر میوه و شاخص شکل میوه (L/D) در سال 1392 صورت گرفت. نتایج نشان داد که تغذیه گیاه با ترکیبات آلی و معدنی بر ویژگی های کیفی میوه تاثیر داشت و بین ترکیبات مختلف تیماری از این نظر اختلاف معنی داری وجود داشت (p < 0.01). به طوری که دامنه تغییرات بین تیمارهای مختلف در خصوص صفات طول میوه بین 67/64 تا 82/76 میلی متر، قطر میوه بین 01/45 تا 81/57 میلی متر، نسبت طول به قطر 28/1 تا 59/1 میلی متر، حجم میوه 67/54 تا 7/128 سانتی متر مکعب، وزن میوه 39/67 تا 7/121 گرم و وزن مخصوص میوه 72/0 تا 97/0 گرم بر سانتی متر مکعب متغیر بود. نتایج نشان داد که میوه های تیمار شده با سالیسیلیک اسید با غلظت 5/0 نسبت به سایرین دارای نسبت طول به قطر بالاتر و وزن مخصوص پائین تری بوده و تیمار فوق می تواند بسته به هدف به عنوان تغذیه پیشنهادی جهت تولید میوه های گلابی کشیده تر و سبک تر مورد توجه قرار گیرد. مضاف بر این، تیمار توام سالیسیلیک اسید با غلظت 5/0 و سولفات منیزیم کلاته با غلظت 7/0 گرم در هزار نیز بدلیل اختصاص بیشترین وزن مخصوص میوه به خود می تواند به عنوان تغذیه پیشنهادی جهت تولید میوه های گلابی با وزن بیشتر مدنظر قرار گیرد.

مقالات پژوهشی

اثر تیامین، اسید آسکوربیک و اسید جیبرلیک، بر برخی شاخص های رشد، میزان رنگیزه‌ها و قند احیاء در گل اطلسی

صفحه 141-150

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.42153

مسلم صالحی، وحیدرضا صفاری، شیما حسن زاده فرد

چکیده گیاهان بستر ساز از جمله اطلسی با توجه به تنوع عادت رشد و رنگ از عناصر بسیار مهم فضای سبز در شهرها به شمار رفته و بسیار مورد توجه طراحان فضای سبز قرار گرفته است. این پژوهش روی گل اطلسی با هدف افزایش شاخص های رشد (طول شاخه جانبی، طول ریشه، قطر ساقه، قطر گل، تعداد گل، تعداد شاخه جانبی) و صفات بیو شیمیایی (کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل، کارتنوئید، قند احیا)، در قالب آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با 5 تکرار اجرا گردید. فاکتورها بر این اساس که دو ویتامین و یک تنظیم کننده رشد (اسید آسکوربیک، تیامین و اسید جیبرلیک هر سه با غلظت صفر و 100 میلی‌گرم در لیتر) مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس نتایج حاصل، GA3 نسبت به دو ویتامین کاربردی تاثیر قابل توجهی بر کلیه شاخص های اندازه‌گیری شده به جز کارتنوئید داشت و همچنین اثرهای ترکیبی GA3 و اسید آسکوربیک بر شاخص های مرتبط با رشد ساقه‌ها، ریشه و قطر گل و ترکیب GA3 و تیامین بر رنگیزه‌ها، میزان قند، کارتنوئید و تعداد گل در میان تیمارهای دو گانه قابل توجه بود. در کلیه شاخص‌های اندازه‌گیری شده در این پژوهش، اثرهای متقابل دو گانه و سه گانه معنی‌دار شد و در نهایت ترکیب توام هر سه ماده کاربردی (اسید آسکوربیک، تیامین و اسید جیبرلیک هر سه با غلظت 100 میلی‌گرم در لیتر) موجب افزایش قابل توجه شاخص‌های مرتبط با رشد و نمو ریشه و ساقه‌ها، تعداد و قطر گل، رنگیزه‌ها و قند احیاء نسبت به شاهد و دیگر تیمارها شد و به عنوان بهترین تیمار، پیشنهاد گردید.

مقالات پژوهشی

بررسی مورفولوژیکی، فنولوژیکی و تغییرات صفات کمی و کیفی میوه طی دوره‌های رشدی حبه انگور رقم قزل اوزوم

صفحه 49-58

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.30739

حامد دولتی بانه، نرجس خاتون عابدی، تورج جدیدی

چکیده این مطالعه به منظور بررسی ویژگی های گیاه شناسی، جوانه‌زنی گرده و نوع گل، درجه روز لازم برای مراحل فنولوژیکی و مطالعه تغییرات صفات کمی و کیفی در مراحل رشدی حبه انگور رقم قزل اوزوم در سال 1390 انجام گرفت. میزان جوانه زنی دانه های گرده روی محیط کشت مایع و جامد تست شدند. مجموع درجه روز برای هر یک از مراحل فنولوژیکی با استفاده از داده های جمع آوری شده از نزدیک ترین ایستگاه هواشناسی و همچنین تغییرات میزان مواد جامد محلول، اسید تارتاریک، اسیدیته، وزن و قطر بذر و حبه در طی رشد میوه مطالعه شدند. نتایج نشان داد که گرده های رقم قزل‌اوزوم در هیچ کدام از محیط های کشت اعم از مایع و جامد جوانه نزدند. با توجه به واژگون بودن پرچم ها و عدم جوانه زنی گرده ها انگور رقم قزل‌اوزوم ارومیه نر عقیم (ماده فیزیولوژیک) می باشد. این رقم از زمان باز شدن جوانه ها تا رسیدن میوه به مجموع حرارتی 1483 درجه روز (بالای 10درجه سانتی‌گراد) نیاز دارد. روند تغییرات اسیدهای قابل تیتراسیون و مواد جامد محلول عکس هم بودند بطوریکه با گذشت زمان و توسعه حبه ها میزان اسید کاهش و قند افزایش یافت. روند تغییرات وزن و قطر حبه به صورت منحنی سیگموئید مضاعف بود. در فاز اول وزن و قطر حبه به سرعت افزایش یافت و حدود 60 روز به طول انجامید. در فاز دوم یا فاز تاخیری تغییرات قطر و وزن حبه ها بسیار کند بود درحالی‌که وزن بذر در این مرحله به حداکثر رسید. این فاز به مدت 25 روز طول کشید. بعد از این مرحله فاز سوم شروع شد که با دگرفامی همراه بود، مقدار قند افزایش و اسید میوه نیز تا حدودی کاهش داشت. در این مرحله قطر و وزن حبه ها به حداکثر خود رسیدند.

مقالات پژوهشی

تأثیر اسیدهیومیک و چای‌کود مواد آلی بر فیزیولوژی گیاهی و ویژگی‌های میوه پپینو (Solanum muricatum)

صفحه 59-68

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.31662

جمال جوانمردی، عذرا حسن شاهیان

چکیده به‌منظور بررسی امکان استفاده از کودهای با منشاء ارگانیک در تولید میوه پپینو (Solanum muricatum Ait.) ، اثرات کاربرد کود ارگانیک Humistar (حاوی6/8 درصد اسیدهیومیک) به‌میزان 50 لیتر در هکتار و چای‌کودهای آلی گوسفندی و گاوی به‌طور جداگانه با نسبت تهیه 1:5 و 1:10 بر فیزیولوژی مرحله زایشی گیاه و برخی ویژگی‌های میوه، آزمایشی طی دو سال بصورت آزمون فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که به‌جز اثر سال زراعی و صفت مواد جامد محلول میوه، اثر متقابل چای‌کود مواد آلی و اسیدهیومیک بر صفات زایشی گیاه و ویژگی‌های کمّی و کیفی میوه پپینو معنی‌دار است. کاربرد چای‌کود گوسفندی 1:10 به‌تنهایی باعث تولید بالاترین میزان مواد جامد محلول در میوه‌ها به‌میزان 45 درصد بیشتر نسبت به تیمارهای شاهد و چای کود گاوی گردید. همین تیمار در ترکیب با اسیدهیومیک، کمترین تعداد روز لازم از انتقال نشاء تا اولین گلدهی و بیشترین درصد ماده خشک میوه (10 برابر نسبت به شاهد) را به‌دنبال داشت. اسیدهیومیک به‌تنهایی باعث بیشترین درصد تشکیل میوه به‌میزان 60 درصد (دو برابر تیمار شاهد)، زودرسی میوه (53 روز تا رسیدگی میوه)، بالاترین میزان ترکیبات فنولیک کل شامل 1/56 میلی‌گرم گالیک اسید در صد گرم بافت میوه (بیش از 50 درصد افزایش نسبت به شاهد) و افزایش اسیداسکوربیک (26/15 میلی‌گرم در صد گرم آب میوه) گردید. با توجه به نتایج بدست آمده می‌توان برای مقاصد مختلف مصرف میوه‌ها (فرآوری یا تازه‌خوری)، نسبت‌های متفاوتی از اسیدهیومیک و چای‌کود گاوی و گوسفندی را بکار برد تا کیفیت مورد نظر در محصول ایجاد گردد.

مقالات پژوهشی

اثر اسید سالیسیلیک بر برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک گل‌های بستری خانواده آفتابگردان تحت شرایط کم آبی

صفحه 151-162

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.47987

سید مجید زرگریان، علی تهرانی فر، سید حسین نعمتی، بهرام سیاوش پور

چکیده کم آبی یکی از مهم‌ترین مشکلات مناطق خشک و نیمه خشک می‌باشد. هرگاه میزان آب دریافتی گیاه کمتر از تلفات آن باشد کم آبی پدید می‌آید که در این شرایط استفاده از تنظیم کننده‌های رشد گیاهی مانند اسید سالیسیلیک راهکاری برای جلوگیری از اثرات مخرب کم آبی و افزایش سازگاری گیاه می‌باشد. به منظور بررسی اثر اسید سالیسیلیک بر برخی از ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک تعدادی از گل‌های بستری خانواده آفتابگردان شامل ابری (Ageratum houstonianum ‘Blue Danube’)، جعفری آفریقایی (erecta ‘Discovery Yellow’ Tagets)، جعفری فرانسوی ‘Hero Harmony’) patula Tagets)، آهار (Zinnia elegans ‘Lilliput rose’) و وصال (chinensi ‘Milady Mix’ Callistephus) تحت شرایط کم آبی، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در محوطه گروه باغبانی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1392 انجام شد. فاکتور اصلی دو حجم آبیاری (50 و 100 درصد نیاز آبی)، فاکتور فرعی اسید سالیسیلیک (0 و 1 میلی‌مولار) بودند. ویژگی‌های مورفولوژیکی اندازه‌گیری شده (ارتفاع، سطح برگ، تعداد گل، وزن خشک گل، ریشه و اندام هوایی) و ویژگی‌های فیزیولوژیکی (کلروفیل های a، b و کل، کاروتنوئید، هدایت روزنه‌ای، محتوای نسبی آب برگ و نشت یونی) بودند. نتایج نشان داد کاربرد اسید سالیسیلیک در شرایط کم آبی به علت تفاوت‌های مورفولوژیکی و ژنتیکی گل‌ها بر ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی آن‌ها اثرات یکسانی نداشت. در شرایط کم آبی کاربرد اسید سالیسیلیک موجب بیشترین بهبود صفات مذکور در آهار و جعفری آفریقایی گردید. کمترین اثر نیز در گیاه وصال مشاهده شد.

مقالات پژوهشی

بررسی سازگاری و مطالعه ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی تعدادی از ارقام زیتون (Olea europaea L.) در شرایط اقلیمی طارم

صفحه 19-34

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.26236

محمود عظیمی، علی اصغر زینانلو، کریم مصطفوی

چکیده برای بررسی سازگاری و مطالعه ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی تعدادی از ارقام زیتون در شرایط اقلیمی طارم این پروژه از سال 1383 به مدت 5 سال در ایستگاه تحقیقات زیتون طارم انجام گردید. ارقام مورد ارزیابی در این بررسی مانزانیلا، ماری، کنسروالیا، زرد، میشن، آمیگدالولیا، روغنی، آربکین، لچینو، بلیدی، زرد، ماستوئیدس، پیکوال و کرونیکی بودند. طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار و 4 درخت در هر پلات منظور گردید. در این بررسی صفات رویشی، صفات گل و میوه و حساسیت تاج درختان به باد، حساسیت به سرمای زمستانه، عملکرد در هکتار و عملکرد تجمعی 5 ساله، اندازه‌گیری گردید. مقایسه میانگین ارقام ارزیابی‌شده در طی 5 سال نشان داد که تعداد گل در گل‌آذین در اکثر ارقام به‌جز لچینو، بلیدی و کرونیکی از نظر آماری در یک سطح قرار داشتند. ارقام مانزانیلا و میشن بیشترین و لچینو و بلیدی کمترین گل در گل‌آذین را دارا بودند. آربکین، کرونیکی، بلیدی، زرد، کنسروالیا، پیکوال و روغنی در مقایسه با سایر ارقام درصد گل کامل بیشتری داشتند. عملکرد ارقام کنسروالیا، زرد، کرونیکی، آربکین، ابوسطل و میشن نسبت به سایر ارقام بیشتر بود. عملکرد این ارقام به ترتیب 4265، 3498، 3104، 2625، 2273 و 2101 کیلوگرم در هکتار بوده است. عملکرد تجمعی 5 ساله ارقام ذکرشده به ترتیب بالا 22472، 17490، 15520، 13125، 11365 و 10505 کیلوگرم بوده است. ارقام آمیگدالولیا، کنسروالیا، بلیدی و ماستوئیدس از بیشترین درصد روغن در ماده خشک برخوردار بودند. هم‌چنین ارقام روغنی، ماری، کرونیکی و آربکین درصد روغن بالایی داشتند.

مقالات پژوهشی

ارزیابی خصوصیات کمی و کیفی برخی از ارقام زردآلو در شهرستان زنجان

صفحه 35-48

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.26784

ساناز مولائی، علی سلیمانی، مهرشاد زین العابدینی

چکیده در این پژوهش چهار رقم و دو ژنوتیپ ایرانی زردآلو با استفاده از صفات مورفولوژیک و پومولوژیک مورد ارزیابی قرار گرفتند. با توجه به نتایج، تنوع زیادی در بین ارقام مورد مطالعه از نظر صفات نسبت مواد جامد محلول (TSS) به اسیدیته قابل تیتراسیون TA))، وزن خشک گوشت، نسبت وزن گوشت به وزن هسته ومیزان TSS وTA و درصد تشکیل میوه مشاهده شد. بر اساس نتایج همبستگی، TA همبستگی معنی دار منفی با وزن خشک گوشت و نسبت TSS به TA نشان داد و صفت طول مادگی نیز دارای همبستگی مثبت معنی-دار با درصد تشکیل میوه بود. همچنین مقایسه میانگین صفات نشان داد که بیشترین مقدار وزن و حجم میوه مربوط به رقم دانشکده بوده و رقم شاهرودی دارای بیشترین مقدار TSS و سفتی بافت بود، همچنین رقم شکرپاره در مقایسه با ارقام مود نظر دارای بیشترین وزن خشک و نسبت وزن گوشت به وزن هسته بود. در تجزیه فاکتور که برای تعیین تعداد مولفه های اصلی موثر استفاده شد، صفات موثر در دو فاکتور قرار گرفتند که مجموعا 2/90 درصد از تغییرات کل توجیه کردند که فاکتور مستقل اول (05/73 درصد) شامل تمام صفات مربوط به میوه، درصد تشکیل میوه اولیه و ثانویه و طول پهنک برگ و فاکتور دوم (21/17 درصد) شامل قطر گل، طول هسته و درصد آب میوه بودند. همچنین با توجه به نمودار تجزیه به مولفه های اصلی، ارقام شاهرودی، شکرپاره و دانشکده در یک گروه، اما رقم بادامی، ژنوتیپ C و ژنوتیپ D به صورت جداگانه قرار گرفتند.

مقالات پژوهشی

تاثیر شوری بر رشد و پارامترهای فیزیولوژیک نهال چهار رقم زیتون (Olea europea L.) در شرایط گلخانه‌ای

صفحه 1-10

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.22931

فرزانه علیایی، بهرام بانی نسب، سیروس قبادی

چکیده زیتون اگرچه گیاهی به نسبت مقاوم به شوری است اما خشکسالی های اخیر و کاهش کیفیت آب آبیاری سبب کاهش عملکرد این گیاه به خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک کشور شده است. انتخاب ارقام مقاوم به شوری از مهم‌ترین روش‌های موثر در بهره‌وری از آب و خاک‌های شور است. لذا به منظور بررسی تحمل به شوری چهار رقم زیتون (آمیگدال، دکل، شیراز و زرد) پژوهشی گلخانه ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی در چهار سطح شوری (0، 100، 150 و 200 میلی‌مولار کلرید سدیم) در دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان انجام گرفت. نتایج نشان داد با افزایش شوری ارتفاع نسبی، سطح نسبی برگ، وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه، محتوای آب برگ، میزان کلروفیل فلورسانس و کلروفیل نسبی کاهش اما شاخص خسارت ظاهری، پرولین و پراکسیداسیون غشای لیپیدی افزایش یافت. ارقام زیتون نیز در شرایط یکسان تنش واکنش های متفاوتی از خود بروز دادند به گونه ای که مقایسه پارامترهای اندازه گیری شده مذکور در چهار رقم نشان داد که رقم زرد و شیراز مقاوم-ترین و آمیگدال حساس ترین رقم زیتون به شوری بود.

مقالات پژوهشی

تأثیر کاربرد ویناس و افزودنی نیتروژن و فسفر بر رشد و عملکرد گیاه گوجه‌فرنگی

صفحه 11-18

https://doi.org/10.22067/jhorts4.v30i1.24245

احمد گلچین، امین وطنی، فاطمه رخش

چکیده به‌منظور بررسی تأثیر کاربرد ویناس بر رشد و عملکرد گیاه گوجه‌فرنگی رقم سوپراوربانا، آزمایشی در بهار سال 1386 به‌صورت گلدانی در گلخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان اجرا شد. به‌منظور انجام این تحقیق آزمایشی با 24 تیمار و در سه تکرار به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی طراحی گردید. در این آزمایش از ویناس چغندرقند با سه غلظت مختلف شامل غلظت های 40 (C1)،20(C2) و 10 (C3) (میلی گرم بر لیتر) بار رقیق شده آن استفاده شد. به هر یک از این غلظت ها، افزودنی های فسفر، نیتروژن و فسفر + نیتروژن اضافه گردید. مقدار نیتروژن و فسفر اضافه شده به ترتیب 224 و 62 میلی گرم در لیتر بود. پس از پایان دوره رشد، عملکرد میوه، ماده خشک، وزن خشک ریشه و اندام هوایی و ارتفاع بوته گیاه گوجه‌فرنگی اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که با افزودن فسفر به ویناس، عملکرد و ارتفاع گیاه افزایش می یابد. افزودن فسفر + نیتروژن موجب افزایش درصد ماده خشک میوه، وزن خشک ریشه و اندام هوایی و همچنین افزودن نیتروژن به ویناس موجب کاهش عملکرد و ارتفاع گیاه گوجه‌فرنگی گردید.