علوم باغبانی

چکیده گلابی بدلیل باز شدن زودتر جوانه‌های گل نسبت به سیب به سرمازدگی حساس‌تر می‌باشد.به دنبال سرمای6/6- درجه سانتی‌‍ گراد هشتم اسفند سال 1392 ارزیابی مقاومت به سرمازدگی در 23 ژنوتیپ معروف به گلابی درگزی و ارقام دیگر گلابی شامل بل دی جون، اسپادانا، کوشیا، دم کج،فرنگی،ترش و تبریزی در شرایط آب و هوایی مشهد انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. میزان سرمازدگی جوانه‌های رویشی و زایشی ژنوتیپ‌های گلابی درگزی و سایر ارقام با روش هدایت الکتریکی، تعیین میزان پرولین در جوانه‌های زایشی و مشاهدات ظاهری بررسی گردید. بالاترین هدایت الکتریکی جوانه‌های زایشی در ژنوتیپ‌‌های درگزی شماره 10 و 19 و ارقام ترش و تبریزی و پایین‌ترین هدایت الکتریکی در ژنوتیپ‌های درگزی 8و 18 و رقم بل دی جون مشاهده شد. بیشترین هدایت الکتریکی جوانه‌های رویشی در ژنوتیپ های درگزی 10 و 19 و کمترین درژنوتیپ درگزی 21 و ارقام فرنگی و کوشیا مشاهده گردید.ژنوتیپ درگزی 20 بالاترین میزان پرولین (21 میکرو مول بر گرم) و ژنوتیپ‌های درگزی 2، 12، 13 و 14 و رقم اسپادانا مقدار ناچیزی پرولین (1/0 میکرو مول بر گرم)در جوانه‌های زایشی داشتند. همبستگی مثبت معنی‌داری بین میزان پرولین و هدایت الکتریکی مشاهده نشد. بر اساس تجزیه خوشه‌ایی با استفاده از روش WARDژنوتیپ‌ها و ارقام در 2 گروه مختلف قرار گرفتند. ارقام و ژنوتیپ‌های گروه دوم آسیب ظاهری، هدایت الکتریکی و میزان پرولین بیشتری داشتند. به طور کلی با توجه به نتایج این آزمایش، ژنوتیپ‌های درگزی مقاومت‌های متفاوتی به سرمازدگی نشان دادند که ممکن است منشا ژنتیکی متفاوت و یا ناشی از جهش در کلون‌های این رقم باشد.

چکیده با توجه به استفاده ی روزافزون از گیاهان دارویی در سطح جهان، اهمیت کشت و پرورش گیاهان دارویی به ویژه در سیستم‌های اکولوژیک، بیشتر آشکار شده است. به منظور بررسی اثر تراکم بوته و مقایسه‎ی کودهای آلی و شیمیایی در زراعت گاو زبان ایرانی (Echium amoenum Fisch & Mey.)، پژوهشی در سه سال زراعی متوالی 91-1390، 92-1391 و 93-1392 در مزرعه ی تحقیقاتی دانشکده ی کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به صورت اسپلیت پلات در زمان در قالب طرح پایه ی بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. کرت های اصلی شامل ترکیب فاکتوریل 3 تراکم کاشت (3، 5 و 10 بوته در متر مربع) و 4 نوع کود آلی و شیمیایی مختلف (کمپوست، ورمی‌کمپوست، کود گاوی، کود شیمیایی نیتروژن و شاهد) بود و زمان نمونه گیری و ثبت صفات مورد مطالعه (سال های زراعی دوم و سوم) به عنوان کرت فرعی در نظر گرفته شد. در این آزمایش صفاتی نظیر وزن خشک گل در بوته، تعداد گل در بوته، تعداد و وزن دانه در بوته، شاخص برداشت گل، عملکرد گل خشک و عملکرد دانه بررسی شدند. نتایج آزمایش نشان داد که اثر تراکم گیاهی بر عملکرد گل خشک معنی دار بود، به طوری که بیشترین مقدار عملکرد گل خشک (816 کیلوگرم در هکتار) در تراکم 5 بوته در متر مربع بدست آمد و به ترتیب 23 و 15 درصد نسبت به تیمارهای 3 و 10 بوته در متر مربع بیشتر بود. در هر دو سال زراعی مورد مطالعه اثر کودهای آلی و شیمیایی مختلف در تراکم 5 بوته در متر مربع تشدید شد، به عنوان مثال در سال زراعی دوم استفاده از کمپوست در تراکم 5 بوته در متر مربع به ترتیب منجر به افزایش 30 و 25 درصدی عملکرد دانه نسبت به کاربرد این کود در تراکم های 3 و 10 بوته در متر مربع شد. اگر چه استفاده از کود شیمیایی در بهبود عملکرد و اجزای عملکرد گاو زبان ایرانی بی تأثیر نبود، ولی تأثیرگذاری آن به مراتب کمتر از کودهای آلی بود. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از کودهای آلی به ویژه کود ورمی‎کمپوست در تراکم های مطلوب گیاهی می تواند ضمن بهبود خصوصیات کمی گاو زبان ایرانی، اثرات مخرب ناشی از مصرف کودهای شیمیایی را کاهش داده و سلامت محصول و پایداری تولید را تضمین کند.

چکیده این مطالعه به منظور بررسی اثر اسانس های گیاهی آویشن و مرزه بر کیفیت و عمر گل جایی گل بریده نرگس، در قالب طرح کاملأ تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل: شاهد (آب مقطر)، اسانس مرزه در دو سطح 50 و 100 پی پی ام و اسانس آویشن در دو سطح 100 و 200 پی پی ام بود. دمای آزمایشگاه 2±20 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی آن 5±70 درصد بود. صفات مورد ارزیابی شامل: وزن تر گل، میزان جذب محلول نگهدارنده، پژمردگی گل، میزان فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیداز و عمر گل جایی می باشند. تجزیه و تحلیل داده ها توسط نرم افزار SASو مقایسه میانگین ها توسط آزمون LSD در سطح احتمال 5 درصد انجام شد. نمودارها و جدول ها با استفاده از نرم افزار Excel ترسیم گردید. نتایج حاصل نشان داد که تیمار 50 پی پی ام مرزه سبب بهبود جذب محلول و عمر گل جایی گل ها و کاهش فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیداز شد. در مقابل، تیمار 200 پی پی ام آویشن با صدمه به ساقه گل سبب کاهش کیفیت و عمر گل جایی شد. نتیجه گیری کلی این که تیمار اسانس مرزه در غلظت 50 پی پی ام نسبت به اسانس آویشن عمر گل جایی گل های نرگس را بیشتر افزایش داد و به نظر می رسد برای استفاده های تجاری مناسب تر می باشد.

چکیده با توجه به رشد جمعیت و اقلیم گرم و خشک اکثر شهرهای ایران، تامین و ایجاد آسایش دمایی مناسب در دوره‌های گرم سال ضروری است. به منظور ارزیابی و شبیه‌سازی تاثیر درصد فضای سبز و پوشش گیاهی بر تغییرات دما، رطوبت نسبی و آسایش دمایی شهروندان در دو سایت مسکونی در مشهد، در گرم‌ترین دوره سال 1391 آزمایشی انجام شد. در این آزمایش داده‌های اقلیمی ثبت شده در این دو سایت و داده‌های اندازه‌گیری شده مربوط به سازه‌های شهری و پوشش‌گیاهی با استفاده از برنامه کامپیوتری ان‌وای‌مت مدلسازی و تجزیه و تحلیل شدند. خروجی‌های مدل نشان داد که به‌رغم اختلاف اندک دما و رطوبت نسبی بین سایت‌های واقعی و شبیه‌سازی شده با پوشش گیاهی، تفاوتی از نظر شاخص متوسط نظرسنجی پیش‌بینی شده وجود نداشت و هر دو سایت با وجود پوشش گیاهی شبیه‌سازی شده تا حدود 5/19 درصد، در محدوده تنش گرمایی بسیار شدید قرار داشتند.

چکیده خیار یک گیاه فصل گرم و حساس نسبت به سرمازدگی می‌باشد و در صورت مواجهه با سرمای بهاره رشد آن به شدت کاهش یافته یا متوقف می شود. به منظور بررسی تاثیر مواد تنظیم کننده رشد (اسپرمیدین) بر ایجاد مقاومت به سرما در گیاهچه های خیار رقم سوپردامینوس، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با هشت تیمار و در سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل: دو سطح دما (6 و 12 درجه سانتی گراد) و چهار سطح اسپرمیدین (0، 25/0، 5/0 و 75/0 میلی گرم در لیتر) بود. وزن خشک ریشه چه، نسبت وزن ریشه به اندام‌های هوایی و درصد کلروفیل برگ تحت اثر تنش سرما و کاربرد اسپرمیدین قرار گرفتند. اثرات متقابل کاربرد اسپرمیدین و تنش سرما بر طول ساقه‌چه، طول ریشه‌چه، وزن خشک اندام‌های هوایی و نشت الکترولیت برگ و ریشهمعنی دار بود (p

چکیده گل رز مینیاتوری یکی از محبوب‌ترین گیاهان زینتی در جهان است که در سراسر دنیا به عنوان گیاه گلدانی و یا در فضای سبز پرورش داده می‌شود. تکثیر تجاری این گیاه عمدتاً از طریق قلمه‌ می باشد. به منظور بررسی اثر غلظت‌های مختلف ایندول بوتریک اسید، نفتالین استیک اسید و بسترهای کاشت مختلف بر ریشه‌زایی قلمه‌های رز مینیاتوری، آزمایشی در قالب فاکتوریل بر پایه طرح کامل تصادفی با سه تکرار و ۴۰ تیمار با ۳۶۰ قلمه اجرا گردید. در این تحقیق فاکتور اول تنظیم کننده رشد ایندول بوتریک اسید در چهار سطح (۰، ۱۰۰۰، ۲۰۰۰ و ۳۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر)، فاکتور دوم تنظیم کننده رشد نفتالین استیک اسید در پنج سطح (۰، ۵۰۰، ۱۰۰۰، ۱۵۰۰ و ۲۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر) و فاکتور سوم بسترهای متفاوت ریشه‌زایی شامل مخلوط حجمی از پرلایت، کمپوست ضایعات چای و ماسه به نسبت ۲:۲:۱، پرلایت، پیت و ماسه به نسبت ۲:۲:۱ بود. آنالیز آماری داده‌ها با نرم افزار SAS از روش مدل خطی تعمیم‌یافته LMG و مقایسه میانگین‌ها با آزمون حداقل اختلاف معنی‌دار در سطح احتمال ۵ درصد انجام شد. نتایج نشان داد که بالاترین درصد ریشه‌زایی قلمه‌ها در تیمار ۲۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر ایندول بوتریک اسید بدست آمد، در حالی‌که اثر تیمار نفتالین استیک اسید و بسترهای متفاوت ریشه‌زایی بر درصد ریشه‌زایی معنی‌دار نبود. اثرات متقابل دوگانه و سه‌گانه تیمارها بر سایر صفات اندازه‌گیری شده از جمله تعداد ریشه اولیه، تعداد ریشه ثانویه و قطر ریشه معنی‌دار بود. اثرات متقابل دوگانه تیمار NAA و بستر ریشه‌زایی بر صفت تعداد ریشه اولیه معنی‌دار نبود. بیشترین میانگین تعداد ریشه در قلمه‌ها و قطر ریشه در بستر پرلایت، کمپوست ضایعات چای و ماسه به نسبت ۲:۲:۱ و در تیمار ترکیبی تنظیم کننده‌های مصنوعی وجود داشت.

چکیده به منظور بررسی اثر سرمای زمستانه بر میزان خسارت به ارقام انگور و نیز ارزیابی میزان تحمل ارقام متداول انگور در استان همدان به سرما، این بررسی میدانی در سه منطقه رزن، ملایر و کلکسیون ارقام انگور مستقر در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان در سال زراعی 1387 به اجرا درآمد. بدین ترتیب پس از وقوع سرمای شدید در زمستان سال 1386 بعنوان یک تیمار طبیعی، در سه منطقه یاد شده 8 رقم انگور شامل ارقام کشمشی قرمز، کشمشی سفید، عسکری، فخری، مهدیخانی، یاقوتی، گزنه و دوزول شناسایی شده و شاخه‌های یکساله جهت بررسی‌های آزمایشگاهی به مرکز تحقیقات منتقل شدند. شاخه‌های یکساله به سه قسمت تقسیم شده و با مشاهده میکروسکوپی جوانه‌های زنده و فعال در قسمت‌های مختلف ساقه‌ها شمارش شده و در هر سه بخش از ساقه یکساله درصد جوانه‌های زنده مشخص شدند. تعیین درصد جوانه زنده به عنوان معیاری در ارزیابی شدت خسارت و میزان تحمل ارقام انگور به سرمازدگی مد نظر قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که رقم‌های مورد مطالعه از نظر میزان زنده بودن جوانه‌ها در قسمت‌های مختلف ساقه یکساله با همدیگر اختلاف معنی‌دار داشتند. بیشترین جوانه فعال در یک سوم ابتدای ساقه وجود داشت و به سمت انتهای ساقه بشدت از میزان زنده بودن آن‌ها کاسته شد. با مقایسه میانگین‌ها در ارقام مختلف، مشخص شد که دو رقم مهدیخانی و یاقوتی نسبت به سایر ارقام دارای درصد قابل توجهی جوانه زنده در هر سه ناحیه ساقه بودند. در مقایسه مناطق مزبور مشخصاً میزان خسارت در شهرستان همدان و رزن بیشتر از شهرستان ملایر بود.

چکیده به منظور بررسی تاثیر روش های مختلف مدیریت غنچه انتهایی بر کیفیت گل های تولیدی در سه رقم رز گلخانه ای، آزمایشی بصورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. فاکتور اول رقم (دانسینق کویین، اروس، چری برندی) و فاکتور دوم تیمارهای حفظ غنچه و خمش شاخه، حذف غنچه و خمش، حذف غنچه و خمش شاخه بعد از دو هفته بود. با توجه به نتایج حاصل از تجزیه واریانس آماری صفات، در بین ارقام و سطوح تیماری و اثرات متقابل آنها اختلاف معنی داری مشاهده شد که نشان دهنده وجود تنوع کافی بین ارقام از لحاظ صفات مورد بررسی و تاثیر تیمارهای اعمال شده بر روی کیفیت ارقام بود. یکی از صفات مهم مورد بررسی ظهور جست ها بر روی شاخه های خم شده بود که معلوم گردید تمایل ارقام به تولید این جست ها متفاوت است. علاوه بر این مشخص شد می توان با انتخاب تیمار مناسب غنچه انتهایی، تعداد جست های تولیدی را کنترل کرد. زمانی‌که غنچه انتهایی شاخه حفظ گردید تعداد و وزن جست ها بر روی شاخه های خمش یافته کاهش پیدا کرد. در بین ارقام، رقم چری برندی از لحاظ صفات بازار پسندی شاخه مثل طول و وزن تر شاخه نتایج بهتری نسبت به بقیه ارقام نشان داد.

چکیده بام‌ سبز یکی از پدیده‌های نو در معماری و شهرسازی و برخاسته از مفاهیم توسعه‌ی پایدار است که از آن می‌توان به منظور افزایش سرانه فضای سبز، ارتقای کیفیت محیط‌زیست و کاهش مصرف انرژی بهره برد. به منظور بررسی اثر برخی از بسترهای کشت بر میزان مصرف آب و ویژگی‌های رویشی و زایشی گیاه گازانیا (Gazania hybrida) در بام سبز از نوع گسترده آزمایشی به صورت فاکتوریل در بستر کاشت پایه (کوکوپیت 15، پرلیت 15، خاک‌برگ 10، کود دامی پوسیده 10، خاک زراعی 50 درصد) و با استفاده از فاکتورهای ورمی‌کمپوست (صفر، پنج و 10 درصد) و پوست برنج (صفر، هفت و 14 درصد) در قالب طرح کاملا تصادفی با 9 تیمار و 3 تکرار در سال 1393 به اجرا در آمد. صفات مورد بررسی شامل تعداد گل، متوسط گلدهی در روز، قطر گل، قطر ساقه، ارتفاع ساقه، طول و عرض بوته، تعداد گیاهچه، حجم ریشه، میزان کلروفیل، میزان مصرف آب و وزن بسترهای کاشت بود. نتایج نشان داد که تیمار ورمی‌کمپوست تاثیر معنی‌داری بر تعداد گل، قطر گل و ارتفاع ساقه داشته است در حالی که این تاثیر بر قطر ساقه مشاهده نشد. هم‌چنین در بیش‌تر صفات مورد بررسی اختلاف معنی‌داری بین تیمارهای اعمال شده و تیمار شاهد وجود داشت. از آنجایی که ورمی‌کمپوست به همراه پوست برنج باعث افزایش گلدهی و کاهش میزان مصرف آب گردید، بنابراین کاربرد ورمی‌کمپوست و پوست برنج به عنوان بستر کشت در بام های سبز توصیه می‌شود.

چکیده صفت پاکوتاهی از جمله صفات مهم در اصلاح گیاهان زراعی و باغی محسوب می شود. استفاده از پایههای پاکوتاه در درختان میوه، افزایش عملکرد در واحد سطح و تسهیل در عملیات زراعی و داشت را به دنبال دارد. ژنهای متعددی در بروز این صفت دخیل هستند. جهش در دو ژن GAI و PIP2 با دو مکانیسم مختلف در بروز صفت پاکوتاهی در برخی گونه های گیاهی نقش دارند. در این مطالعه، آنالیز in silico و فیلوژنتیکی ژن های GAI و PIP2 از نظر تعداد اسید آمینه، ساختار دوم و سوم و محل تغیرات پس از ترجمه، تعداد اگزون و اینترون، هدف گیری4 و عملکرد آنها بررسی شد. در بررسی فیلوژنتیکی بین 17 گونه مختلف، گونه گردو بر اساس توالی ژنومی و پروتئینی هر دو ژن GAI و PIP2 از نظر تکاملی همانطور که انتظار می رفت، در گروه گیاهان دو لپه و چوبی قرار گرفت. با انجام همردیفی های چندگانه5 و بررسی نواحی حفاظت شده این ژن ها درگیاهان، مشخص گردید که بین این ژن ها به رغم تفاوت در طول cDNA شباهت زیادی خصوصاً در نواحی حفاظت شده، ساختار دو بعدی و سه بعدی وجود دارد. با استفاده از نرم افزار PSIPRED، در ساختار دو بعدی پروتئین، هلیکس ها و صفحات بتا برای هر دو ژن مشخص شد. در مقایسه ساختار سه بعدی پروتئین PIP2 گردو، مشابه ترین پروتئین، زنجیره A پروتئین PIP2 اسفناج (Spinacia oleracea) به‌دست آمد. همچنین با مقایسه ساختار سه بعدی پروتئین GAI گردو در بانک PDB مشابه ترین ساختار مربوط به زیرواحد بتای پروتئین GAI آرابیدوپسیس6 بدست آمد، که 48 درصد درناحیه دومین DELLA شباهت داشت. با آنالیز هدف گیری و تعیین تعداد اگزون و اینترون مشخص شد که ژن GAI دارای یک اگزون و بدون اینترون و دارای هدف گیری هسته ای و ژن PIP2 دارای 4 اگزون و 3 انترون بود که هدف گیری آن در غشا سیتوپلاسمی سلول قرار دارد. همچنین نتایج، تجزیه Tcoffee نشان داد که ژن PIP2 نسبت به GAI در طول تکامل در بین گونه های گیاهی بسیار حفاظت شده تر است.

چکیده به منظور بررسی تأثیر کاربرد کودهای آلی و زیستی بر برخی صفات مورفولوژیک و عملکرد گیاه دارویی زوفا (Hyssopus officinalis L.)، شامل ارتفاع بوته، تعداد شاخه در بوته، وزن تر بوته، وزن خشک بوته، عملکرد تر پیکره، عملکرد خشک پیکره رویشی و میزان و عملکرد اسانس، آزمایشی به صورت طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در هشت تیمار و سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی شرکت کشاورزی ران در شهرستان فیروزکوه در سال 1391 انجام گرفت. تیمارهای آزمایش شامل 20 تن کمپوست در هکتار، 12 تن ورمی کمپوست در هکتار، کود زیستی (تلقیح بذر با ازتوباکتر و آزوسپیریلوم)، 10 تن کمپوست همراه با 6 تن ورمی کمپوست در هکتار، 20 تن کمپوست در هکتار همراه با کود زیستی، 12 تن ورمی کمپوست در هکتار همراه با کود زیستی، 10 تن کمپوست همراه با 6 تن ورمی کمپوست و کود زیستی و شاهد (عدم مصرف کود) بودند. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که بیشترین ارتفاع بوته (7/42 سانتی متر) و تعداد شاخه در بوته (2/7 شاخه) در تیمار مصرف 20 تن کمپوست در هکتار همراه با کود زیستی و بیشترین وزن تر بوته (1/67 گرم) و عملکرد تر پیکره رویشی (5/6396 کیلوگرم در هکتار) در تیمار مصرف 20 تن کمپوست در هکتار حاصل گردید. همچنین بیشترین وزن خشک بوته (5/26 گرم در بوته) در تیمار مصرف 10 تن کمپوست همراه با 6 تن ورمی کمپوست و کود زیستی و نیز بیشترین عملکرد خشک پیکره رویشی (6/2601 کیلوگرم در هکتار)، میزان اسانس (200/0 درصد) و عملکرد اسانس (21/5 کیلوگرم در هکتار) در تیمار مصرف 12 تن ورمی کمپوست همراه با کود زیستی بدست آمد. بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق، مصرف کودهای آلی و زیستی می‌تواند موجب بهبود ویژگی‌های مورفولوژیک و عملکرد گیاه زوفا گردد.

چکیده با توجه به گسترش اراضی شور در دنیا و ایران، شناسایی ارقام متحمل به شوری اهمیت زیادی دارد. انتخاب ارقام مقاوم به شوری از طریق کشت در محیط هیدروپونیک روشی کم هزینه و مطمئن جهت صرفه‌جویی در زمان محسوب می‌شود. به منظور ارزیابی خصوصیات مورفولوژیکی گیاهچه کاهو به تنش شوری، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار در پژوهشکده زیست فناوری دانشگاه زابل به صورت کشت هیدروپونیک انجام شد. در این آزمایش تأثیر سه سطح شوری (0، 2 و 4 دسی زیمنس بر متر) بر خصوصیات مورفولوژیکی 15 ژنوتیپ کاهو بررسی شد. نتایج نشان دادند که شوری بر روی رشد گیاهچه ژنوتیپ‌های کاهو تأثیر معنی‌داری (01/0 ≥P) داشتند. براساس نتایج آزمایش ژنوتیپ کاهوی برگی ورزنه اصفهان بیشترین مقدار طول بوته و ژنوتیپ Romaine lettuce long green Teresa بیشترین طول ریشه را به خود اختصاص دادند. افزایش تنش شوری منجر به کاهش معنی‌دار (01/0 ≥P) طول بوته در همه ژنوتیپ‌های کاهو شد. با استفاده از تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ Romaine lettuce long green Teresa در گروه ژنوتیپ متحمل به شوری و ژنوتیپ‌های کاهوپیچ اورست، Lettuce May Queen، Curly endive hair angel وRomaine lettuce long blonde Galaica در گروه ژنوتیپ‌های حساس به شوری قرار گرفتند. نتایج نشان داد که غلظت بحرانی حساسیت به تنش شوری در اندام‌های گیاه از قبیل طول ریشه، طول بوته، وزن تر بوته و وزن خشک بوته، سطح شوری 4 دسی زیمنس بر متر می باشد.

چکیده در این پژوهش با هدف بررسی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های گردو در شهرستان آزادشهر، ۱۰۲ ژنوتیپ گردو از چهار منطقه (وامنان، کاشیدار، رودبار و سیدآباد) با 30 خصوصیت مورفولوژیکی مربوط به میوه، برگ و ... ارزیابی مقدماتی شدند. نتایج آنالیز تشریحی صفات نشان داد که ژنوتیپ های این منطقه تنوع بالایی از لحاظ صفات میوه چون درصد مغز میوه، وزن مغز، میوه، رنگ مغز و آسان جدا شدن مغز از میوه دارند. ژنوتیپ Ka17 و Va31 دارای بیشترین میانگین وزن میوه (79/19گرم)، ژنوتیپ Va31 دارای بیش ترین وزن مغز (4/9 گرم) و ژنوتیپ ROOD4 و Va34 برای صفت آسان جدا شدن مغز از میوه (خیلی آسان) و مطلوب بودن طعم میوه (مطلوب) شاخص بودند. آنالیز کلاستر ژنوتیپها با تولید چهار خوشه اصلی به خوبی توانست ژنوتیپهای منطقه سیدآباد را از سایر ژنوتیپها جدا کند. بیشتر ژنوتیپهای منطقه وامنان و کاشیدار در خوشه یک و دو قرار گرفتند و ژنوتیپ‌های منطقه رودبار در گروه چهارم قرار گرفتند. در خوشه بندی صفات شکل و اندازه میوه و برگ، رنگ ، وزن و درصد مغز میوه تأثیر بیش تری داشتند. با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق، تنوع ژنتیکی خوبی در ژنوتیپ های گردوی این منطقه وجود دارد که می تواند به عنوان مواد اصلاحی در اختیار به نژادگران قرار گیرند.

چکیده با هدف افزایش درصد گیرایی پیوند و کاهش خسارت سرمازدگی در نهالهای پیوندی گردو، در این تحقیق در آزمایشی اثرات فاکتوریلی سه روش پیوند (اسکنه ای، تاجی و زینی) و دو نوع پوشش محل پیوند (خاک اره مرطوب و پوشش سوپر جاذب+پنبه) و در آزمایش دیگر اثرات فاکتوریلی سه روش پیوند (اسکنه ای، تاجی و زینی) و دو سطح محلول پاشی (کلسیم + روی + بور و عدم محلول پاشی (شاهد)) بر درصد گیرایی پیوند، درصد عناصر بافت، رشد کیفی نهال و میزان سرمازدگی نهال ها در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در شرایط فضای باز بررسی شدند. بر اساس نتایج آزمایش اول، روش پیوند و پوشش محل پیوند بر درصد گیرایی و رشد کیفی (طول و قطر) پیوندک تاثیر معنی داری داشت. در هر سه روش پیوند استفاده از پوشش خاک اره باعث افزایش معنی دار درصد گیرایی به 0/90، 3/77 و 3/63 درصد به ترتیب در پیوندهای زینی، اسکنه ای و تاجی گردید. بر اساس نتایج آزمایش دوم، کمترین درصد سرمازدگی سرشاخهها نیز در پیوند زینی و اسکنهای مشاهده گردید و محلول پاشی عناصر کلسیم، بور و روی در مقایسه با شاهد سبب افزایش معنی دار عناصر فوق در بافت و کاهش درصد خسارت سرمازدگی (6/11 در مقابل 4/29%) در سرشاخه های نهال پیوندی گردید. بنابراین، استفاده از پیوند زینی، اسکنهای و تاجی با پوشش خاک اره و نیز محلول پاشی نهالهای پیوندی با کلسیم، روی و بور در نهالستانها توصیه می‌گردد.

چکیده در این پژوهش اثر سیستم‌های مدیریت ارگانیک، تلفیقی و متداول بر خصوصیات فیزیکوشیمیایی میوه انار رقم رباب شیراز در زمان برداشت بررسی شد. خصوصیات فیزیکی میوه و آریل، ویژگی‌های کیفی میوه مانند مواد جامد محلول (TSS)، اسید قابل تیتر (TA)، شاخص طعم (TSS/TA) و pH آب انار، ترکیبات بیوشیمیایی مانند میزان آنتوسیانین کل، فنل کل، فلاونوئید کل و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی آب انار و مقدار عناصر غذایی پوست میوه و آریل اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که وزن میوه، وزن آریل، میزان آب پوست و TSS در سیستم مدیریت مرسوم به طور معنی‌داری بیش‌تر از مدیریت ارگانیک است. از نظر میزان pH، TA، TSS/TA، آنتوسیانین کل و فلاونوئید کل تفاوت معنی‌داری بین سیستم‌های مدیریتی باغ وجود نداشت، درحالی‌که میزان فنل کل و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی میوه‌های سیستم مدیریت ارگانیک به طور معنی‌داری بیش‌تر از میوه‌های سیستم مدیریت مرسوم بود. نتایج تجزیه عناصر غذایی نشان داد که غلظت فسفر، کلسیم و منیزیم پوست میوه و غلظت نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم آریل میوه‌های تولید شده در سیستم مدیریت ارگانیک کمتر از سیستم مدیریت مرسوم بود، اما نسبت کلسیم به دیگر عناصر در آریل میوه‌های ارگانیک به طور معنی‌داری بیش‌تر از سیستم مدیریت مرسوم بود. همبستگی مثبت و معنی‌داری بین فنل کل و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی آب انار وجود داشت. در مجموع، نتایج نشان داد میوه‌های ارگانیک با داشتن میزان فنل کل و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی بالاتر از ارزش غذایی بالاتری برخوردارند، همچنین آریل این میوه از نسبت کلسیم به نیتروژن، پتاسیم و منیزیم بالاتری برخوردارند، که می تواند روی کیفیت پس از برداشت میوه‌ها موثر باشد.

چکیده اسطوخودوس راست جزء گیاهان دارویی اسانس‌دار از خانواده نعناع و بومی ایران می باشد و به صورت سنتی و صادراتی در درمان درد مفاصل، دل‌پیچه و زکام کاربرد دارد. به منظور بررسی اثر پیش تیمار اسیدسالیسیلیک بر جوانه زنی بذر اسطوخودوس راست، در سطوح یکسان تنش شوری و خشکی دو آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه سطح اسیدسالیسیلیک (0، 1/. و 5/. میلی مولار) و چهار سطح تنش شوری و خشکی (0، 2-، 4- و 6- بار) در سه تکرار انجام شد. از NaCl وPEG به ترتیب برای ایجاد تنش شوری و خشکی استفاده گردید. نتایج دو آزمایش نشان داد که با افزایش تنش شوری و خشکی به طور معنی دار از درصد جوانه زنی، طول ریشه چه، ساقه چه و بنیه بذر کاسته شد. در زمان عدم تنش شوری و خشکی، پیش تیمار با اسیدسالیسیلیک منجربه افزایش معنی داری در صفات مورد بررسی در مقایسه با شاهد نشد. ولی با اعمال تنش شوری و خشکی در سطح 4- و 6- بار، پیش تیمار باعث افزایش معنی دار تمامی صفات مورد بررسی شد. طول ساقه چه در بین سایر صفات از حساسیت بالاتری نسبت به تنش شوری و خشکی‌ برخوردار بود. علاوه‌‌بر آن مشاهده گردید که جوانه زنی بذرهای اسطوخودوس راست تا حدودی شرایط تنش خشکی را بهتر از شرایط شوری تحمل می‌کند. در مجموع نتایج نشان داد که پیش تیمار بذر توسط اسیدسالیسیلیک در مناطق شور و خشک می تواند باعث مقاومت بذر گیاه دارویی اسطوخودوس راست در مرحله جوانه زنی شود.

چکیده تعیین نیاز سرمایی و گرمایی درختان میوه نقش محوری در شناسایی ارقام دیر گل دارد. به این منظور مطالعه‌ای با هدف تعیین نیاز سرمایی و گرمایی چند رقم زردآلوی استان خراسان رضوی در شرایط آزمایشگاهی و مزرعه‌ای انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل (دو فاکتور) در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار انجام گرفت. فاکتور اول رقم در چهار سطح (نوری دیررس، دیررس مشهد، شمس مشهد و مشهد 44) و فاکتور دوم، ساعات سرمایی در پنج سطح (0،100،300،500،700) صورت گرفت. نتایج نشان داد که ارقام از نظر زمان گلدهی تفاوت زیادی نداشتند. درصد گل‌های باز شده در شرایط آزمایشگاه در ارقام نوری دیررس و دیررس مشهد نسبت به بقیه بالاتر بود. بیشترین درصد گلدهی در بین ارقام مربوط به رقم نوری دیررس با سپری شدن 700 ساعت سرما بود. نیاز سرمایی ارقام در شرایط مزرعه‌ای بر اساس مدل‌های یوتا، نیاز سرمایی کم، کارولینای شمالی و ساعات سرمایی بررسی شد که میزان واحدهای سرمایی برآورد شده توسط مدل یوتا 1588 واحد سرمایی و نسبت به سایر مدل‌ها بیشتر بود. نتایج ارزیابی نیاز گرمایی ارقام نشان داد نیاز گرمایی دو رقم نوری دیررس، شمس مشهد حدود 3300 واحد و در ارقام دیررس مشهد و مشهد-44، 3379 واحد محاسبه شد.

چکیده رشد دو یا چند محصول به صورت توام در یک مکانامکان برقراری روابط مکملی و بهره وری بهینه تر از عامل زمان و مکان را فراهم می‌سازد. به منظور بررسی عملکرد سه گیاه رازیانه، کنجد و لوبیا در ترکیب های مختلف کشت مخلوط ردیفی، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکراردر مزرعه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 1390-1389 به اجرا در آمد. تیمارهای آزمایش عبارت بودند از: کشت خالص رازیانه، کنجد و لوبیا، کشت مخلوط ردیفی کنجد- لوبیا با تراکم معمول (1:1)، کشت مخلوط ردیفی رازیانه- لوبیا با تراکم معمول (1:1)، کشت مخلوط ردیفی رازیانه- کنجد با تراکم معمول (1:1) و کشت مخلوط رازیانه- کنجد- لوبیا با تراکم معمول (1:1:1). نتایج این بررسی در رازیانه حاکی از تأثیر معنی دار تیمارهای کشت مخلوط و خالص بر عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، تعداد چتر در بوته، تعداد چتر بارور در بوته، تعداد چترک در بوته و اسانس بخش رویشی بود. هم چنین تأثیر این تیمارها در کنجد بر عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، شاخص برداشت، ارتفاع گیاه و وزن دانه در کپسول معنی دار بود. نتایج این آزمایش تأثیرات معنی داری را در ارتباط با عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و تعداد دانه در غلاف در مورد گیاه لوبیا نشان داد. ارزیابی تیمارهای کشت مخلوط با استفاده از نسبت برابری زمین نشان داد که بیش ترین مقدار این نسبت (22/1) در تیمار کشت مخلوط رازیانه- کنجد مشاهده شد که حاکی از تاثیرات مثبت دو گیاه بر یکدیگر می‌باشند.

چکیده این تحقیق به منظور بررسی تاثیر چند نوع محیط کشت پایه و تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی بر استقرار و پرآوری درون‌شیشه‌ای فندق (Corylus avellana) انجام گرفت. برای این منظور، جوانه‌ها‌ی جانبی و انتهایی رقم فرتیل فندق در فصل بهار تهیه شده و پس از ضدعفونی روی محیط کشت‌های NRM، MS و MS½ حاوی 01/0 میلی‌گرم در لیتر IBA و سطوح مختلف BAP کشت شدند. نتایج نشان داد که بین محیط کشت‌های مختلف و همچنین سطوح متفاوت BAP تفاوت معنی‌داری از نظر درصد شاخه‌‌دهی، تعداد برگ در هر ریزنمونه و طول ساقه رشد کرده وجود دارد. بر‌اساس مقایسات گروهی مستقل، اگرچه درصد شاخه‌دهی محیط کشت پایه MS به طور معنی‌داری بیشتر از محیط کشت NRM و MS½ بوده ولی طول ساقه‌های رشد کرده در محیط کشت NRM به طور معنی‌داری بیشتر از دو محیط کشت پایه دیگر بود. به‌طوری که محیط کشت NRM حاوی 01/0 میلی‌گرم در لیتر IBA و یک میلی‌گرم بر لیتر BAP با 50% شاخه‌دهی، 33/5 برگ در هر ساقه و cm 6/1 طول ساقه رشد کرده مناسبترین شرایط را برای مرحله استقرار و رشد ریزنمونه‌ها فراهم آورد. ساقه‌های رشد کرده در مرحله استقرار، به صورت ریزنمونه‌های تک گره به محیط کشت NRM حاوی 05/0 میلی‌گرم در لیتر IBA و غلظت‌های مختلف BAP و TDZ انتقال داده شد. بیشترین درصد رشد به همراه کمترین درصد کالوس‌زایی و قهوه‌ای شدن در تیمار 5 میلی‌گرم بر لیتر BAP به همراه 05/0 میلی‌گرم بر لیتر IBA به دست آمد.

چکیده به منظور بررسی تنوع ژنتیکی این گیاه 22 جمعیت از گونه های بومی آویشن شامل، 13 جمعیت از گونه T. daenensisو سه جمعیت از گونه T. migricus و دو جمعیت ازگونه T.kotschyanusو یک جمعیت از هرکدام از گونه های T. pubsence و T. fedtschenkoi و T. vulgaris و T. transcaspicus مورد ارزیابی مورفولوژیک، و میزان اسانس قرار گرفتند. جمعیت ها به صورت طرح بلوک های کاملا تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی کشت شدند. تجزیه واریانس صفات مورفولوژیک و میزان اسانس تفاوت معنی داری را بین جمعیت های آویشن نشان داد. نتایج همبستگی صفات، همبستگی مثبتی را بین صفات ارتفاع و تعداد ساقه و طول برگ و تاریخ اولین آثار گل دهی با صفات عملکرد (وزن خشک و تر) و میزان اسانس (حجم و وزن اسانس) نشان داد. نتایج حاصل از تجزیه رگرسیون به روش گام به گام نیز تا حد زیادی با نتایج همبستگی ساده مطابقت داشت. با توجه به دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه ای صفات مورفولوژیک و میزان اسانس، جمعیت ها در سه دسته اصلی قرار گرفتند. در نتایج تجزیه به عامل های اصلی مجموع صفات با چهار عامل اصلی قابل توجیه بودند.

چکیده چهار گیاه بادرنجبویه، نعناع گربه‌ای، ریحان مقدس و ریحان بوشهری در شرایط آب و هوایی اهواز کشت و تغییرات روزانه فتوسنتز خالص، هدایت روزنه‌ای و نرخ تعرق توسط دستگاه LCA4 اندازه‌گیری شدند. بیشترین نرخ فتوسنتز خالص بادرنجبویه، نعناع گربه‌ای و ریحان بوشهری در ساعت 9 صبح، زمانی‌که شدت جریان فتونی فتوسنتزی به ترتیب 1488، 1598 و 1645 میکرومول فتون بر متر مربع در ثانیه بود، ثبت گردید. بیشترین نرخ فتوسنتز خالص ریحان مقدس، زمانی که شدت جریان فتونی فتوسنتزی 1821 میکرومول فتون بر متر مربع در ثانیه بود، مشاهده گردید. شدت نور زیاد باعث بازدارندگی نوری در چهار گیاه گردید. نقطه اشباع گیاهان مورد مطالعه در شرایط منطقه حدود 1500میکرومول فتون بر متر مربع در ثانیه بود. روند تغییرات فتوسنتز خالص گیاهان با هدایت روزنه‌ای همبستگی مثبت و معنی‌داری داشت. همچنین هدایت روزنه‌ای همبستگی مثبت و معنی‌داری با نرخ تعرق گیاهان داشت. بیشترین کارایی مصرف آب به جز نعناع گربه‌ای که در ساعت 10 ثبت گردید، در سایر گیاهان در ساعت 9 مشاهده شد. چهار گیاه مورد مطالعه بیشترین عملکرد کوانتومی تثبیت فتوسنتز در ساعت 7 داشتند. اختلاف معنی‌داری بین چهار گیاه از نظر صفات دمای برگ، هدایت روزنه‌ای، نرخ فتوسنتز، کارایی مصرف آب و عملکرد کوانتومی فتوسنتز مشاهده شد. بادرنجبویه به دلیل هدایت روزنه‌ای بالاتر نسبت به سایر گیاهان، دمای برگ کمتری داشت. بیشترین فتوسنتز خالص، کارایی مصرف آب و عملکرد کوانتومی در ریحان مقدس مشاهده گردید. در مجموع، با توجه به صفات مذکور به نظر می‌رسد که ریحان مقدس و ریحان بوشهری بتوانند شرایط اقلیمی اهواز را تحمل نمایند.

چکیده به منظور بررسی اثر عناصر نیتروژن و فسفر بر خصوصیات رشدی گیاه دارویی سرخارگل، آزمایشی گلدانی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل دو کود نیتروژن (0، 1 و 2 گرم در کیلوگرم خاک) و فسفر (0، 75/0 و 5/1 گرم در کیلوگرم خاک) بود. به این منظور کود نیتروژن به صورت سرک و به طور مساوی در دو نوبت (ابتدای نشاء کاری و یک ماه بعد از نشاء) و کود فسفر در هنگام نشاء بر اساس مقادیر گفته شده به خاک اضافه شد. صفات مورد مطالعه شامل ارتفاع، تعداد شاخه جانبی، سطح و وزن برگ، وزن ساقه، نسبت وزن برگ به ساقه، وزن خشک اندام هوایی، تعداد و وزن گل، شاخص کلروفیل، مجموع طول ریشه، میانگین قطر ریشه، میانگین سطح ریشه، وزن خشک ریشه و نسبت ساقه به ریشه بوته بود. نتایج نشان داد برهمکنش دو تیمار کودی نیتروژن × فسفر در صفات وزن خشک برگ و نسبت وزن خشک اندام هوایی به ریشه معنی‌دار شد. حداکثر تعداد گل با 4/4 عدد در تیمار 1 گرم نیتروژن حاصل شد و بیشترین میزان وزن خشک گل به میزان 9/7 گرم در هر بوته در تیمار 2 گرم نیتروژن مشاهده شد. به‌طور کلی در صفات ارتفاع گیاه، تعداد گل و وزن خشک گل کاربرد 1 گرم نیتروژن و در صفات سطح و وزن خشک برگ و وزن خشک ریشه کاربرد 5/1 گرم فسفر در هر کیلوگرم خاک مطلوب بود. در نهایت نتایج نشان داد که کاربرد 2 گرم نیتروژن و 5/1 گرم فسفر در هر کیلوگرم خاک بهترین شرایط رشدی و عملکرد را در این گیاه ایجاد می‌کند.

چکیده زنبق از رده تک لپه‌ای‌ها و گیاهان بومی ایران بوده که در نقاط مختلف کشور به صورت وحشی می روید. گونه‌های زنبق ارزش زینتی و دارویی بسیار زیادی دارند. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی برخی ژنوتیپ‌های زنبق با استفاده از آغازگرهای ISSR، نمونه‌های مختلف زنبق‌های وحشی شاملIris kopetdaghensis ،Iris songarica ، Iris fosteriana از نقاط مختلف استان خراسان جمع‌آوری گردید. در این بررسی 16 آغازگر مورد بررسی قرار گرفت و از میان آن‌ها شش آغازگر (CA)8G ،(CT)8RG ،(TC)8C ،(TG)8G ، (AC)8YG و(AG)8YT که پلی مورفیسم قابل ملاحظه‌ای نشان دادند برای این مطالعه استفاده شدند. در بررسی توسط شش نشانگر مولکولی ISSRاز میان 126 باند تکثیر یافته، تعداد 119 باند چندشکلی نشان دادند (4/94درصد). بیشترین تعداد جایگاه‌های چندشکل را آغازگرهای (TC)8C و (AC)8YG و کمترین میزان جایگاه‌های چندشکل را آغازگر (CA)8G تولید نمود. نتایج حاصل از تجزیه کلاستر نشانگر مولکولی نشان داد که این نشانگر قادر به تشخیص گونه‌ها و ژنوتیپ‌های جمعیت یک گونه از یکدیکر است. نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده از نشانگرهای مولکولی جهت برنامه‌های اصلاحی زنبق بخصوص انگشت نگاری مفید می‌باشد و نشانگر مولکولی ISSR کارایی لازم را برای مطالعه تنوع ژنتیکی و مدیریت ژرم‌پلاسم زنبق را دارد. همچنین توصیه می‌شود از توده‌های بومی زنبق وحشی به‌عنوان یک منبع غنی ژنتیکی در برنامه‌های آتی زنبق استفاده شود.

چکیده عارضه خشکیدگی خوشه خرما در چند سال اخیر مهم‌ترین مشکل تولیدکنندگان خرما در نواحی جیرفت، بم وکهنوج بوده است که خسارت هنگفتی به باغداران وارد نموده است. از این‌رو جهت کاهش خسارت این عارضه آزمایشی به صورت بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در منطقه ریگان انجام شد. تیمارهای آزمایشی عبارت بودند از: شاهد، محلول پاشی با نیترات کلسیم، محلول پاشی با سولفات پتاسیم و محلول پاشی با سولفات-پتاسم + نیترات کلسیم. نتایج حاصل نشان داد که اثر تیمارها بر صفات طول میوه، قطر میوه، وزن میوه، قطر هسته، وزن هسته و خشکیدگی خوشه معنی دار شد. در پایان پژوهش مشخص شد که کاربرد جداگانه سولفات پتاسیم و نیترات کلسیم ضمن بهبود خواص کمی و کیفی میوه خرما تا حدود زیادی باعث کاهش خسارت عارضه خشکیدگی خوشه خرما گشتند اما با این حال ترکیب هر دو تیمار دارای اثرات مثبت بهتر و بیشتری بود.