علوم باغبانی

چکیده یکی از مراحل اساسی فرآیند پرورش قارچ خوراکی دکمه‌ای، مرحله خاکدهی است. در این مرحله، لایه‌ای از خاک پوششی مناسب بر روی کمپوست قرار می‌گیرد. مناسب‌ترین نوع خاک پوششی، خاک پیت است. یکی از مشکلات عمده بسیاری از تولیدکنندگان قارچ‌ در ایران، فقدان خاک پوششی مناسب می‌باشد. لذا ضرورت استفاده از یک ماده مناسب که به طور کلی یا جزئی جایگزین پیت شود بیش از پیش افزایش می‌یابد. در این پژوهش از روش کشت کیسه‌ای قارچ برای مطالعه امکان استفاده از کمپوست مصرف شده برای جایگزینی پیت در تولید قارچ خوراکی استفاده گردید. این تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل با فاکتورهای دو سطح کمپوست مصرف شده پاستوریزه یک‌ ساله و دو ساله (C1 و C2)، سه سطح شستشو، یک، دو و سه بار شستشو (L1، L2 و L3)، دو سطح EDTA صفر و 3/0 مولار (E1 و E2) و چهار نوع خاک پوششی شامل مخلوط کمپوست همراه خاک لوم، آزولای پوسیده همراه کمپوست، پیت همراه کمپوست به نسبت 1:1 و پیت خالص در قالب طرح کاملا تصادفی با دو تکرار در مرکز تولید قارچ دانشکده کشاورزی انجام شد. نتایج آنالیز داده‌ها نشان داد که بیشترین میانگین عملکرد بعد از پیت خالص با میزان 2/24% در مخلوط کمپوست همراه پیت به نسبت 1:1 مشاهده شد که در این تیمار میانگین عملکرد 7/11% و میانگین قطر کلاهک نیز به 1/44 میلی‌متر رسید. کمترین عملکرد و قطر کلاهک قارچ دکمه‌ای در تیمار آزولا همراه کمپوست مشاهده شد که عملکرد به 3/8% و قطر کلاهک به 37 میلی‌متر کاهش یافته بود. شستشوی کمپوست مصرف شده با محلول EDTA 3/0 مولار از نظر آماری عملکرد قارچ دکمه‌ای را به میزان 3/44 درصد و قطر کلاهک را به میزان 7/12 درصد کاهش داد.

چکیده مرکبات دارای مواد غذایی و متابولیت های متعددی شامل انواع قندها، ویتامین C، فلاونوئید و ترکیبات فنلی با ارزش غذایی و آنتی اکسیدانی بالا هستند. عواملی مانند رقم، نوع پایه و نوع اندام در میزان این ترکیبات مؤثرند. از اینرو در تحقیق حاضر میزان ساکارز، گلوکز، قند کل، ویتامین C، فلاونوئید و فنل در گوشت میوه، آلبدو و پوست دو رقم پرتقال پارسون براون و مارس پیوند شده روی پایه های نارنج، سیترنج، کلئوپاترا و رافلمون اندازه‌گیری شد. طبق نتایج به دست آمده، بیشترین میزان ویتامین C در رقم پارسون براون روی پایه سیترنج و کلئوپاترا به دست آمد. بیشترین میزان قند کل در ارقام پارسون براون و مارس روی پایه رافلمون بدست آمد (01/0>P). همچنین بیشترین میزان گلوکز در پرتقال مارس روی پایه رافلمون ثبت شد (01/0>P). در میان پایه ها، رقم پارسون براون بر رافلمون از میزان ساکارز بالاتری برخوردار بود. کمترین مقدار گلوکز و ساکارز نیز در پرتقال پارسون براون روی پایه کلئوپاترا بدست آمد (01/0>P). بر اساس نتایج این تحقیق، بیشترین میزان فنل (84/28 میلی‌گرم در گرم) و فلاونوئید (57/22 میلی‌گرم در گرم) در پوست رقم مارس روی پایه رافلمون به دست آمد. طبق نتایج ضرایب همبستگی، بین میزان فنل با فلاونوئید همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد (01/0>P).

چکیده سمیت بور از مهم‌ترین اختلالاتی است که می‌تواند رشد گیاه را در خاک‌های نواحی خشک و نیمه خشک در سراسر جهان محدود سازد. تجمع بور معمولاً در لایه‌های عمیق‌تر خاک به علت آب شویی آن اتفاق می‌افتد و اصلاح خاک در این شرایط مشکل می‌باشد. بنابراین، انتخاب محصولاتی با درجه تحمل بیش‌تر یک راه حل پیشنهادی عملی برای مسئله سمیت می‌باشد. بدین منظور و جهت ارزیابی اثرات غلظت‌های مختلف بور بر خصوصیات رویشی و فیزیولوژیکی آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش سطح بور (2/0، 10، 20، 30، 40 و50 میلی‌گرم بر لیتر) و دو رقم (کنسروالیا و آمیگدالولیا) همراه با چهار تکرار به اجرا درآمد. نتایج نشان داد که با افزایش سطوح بور وزن‌‌تر و خشک برگ، ساقه و ریشه در مقایسه با شاهد در هر دو رقم کاهش یافت. رقم آمیگدالولیا در غلظت‌های بالای بور دیگر قادر به رشد نبود و کاهش چشمگیری در تولید برگ‌های جدید داشت اما رقم کنسروالیا در غلظت‌های بالا نیز رشد نمود، هر چند که رشد این رقم نیز به مقدار قابل توجهی کاهش پیدا نمود. کارایی فتوسیستم II (Fv/Fm) نیز در هر دو رقم با افزایش سطوح بور کاهش یافت، اما رقم آمیگدالولیا نسبت به کنسروالیا کاهش بیش‌تری نشان داد. علائم ظاهری سمیت بور 45 روز بعد از شروع آزمایش در رقم آمیگدالولیا در غلظت‌های 30، 40 و 50 میلی‌گرم بر لیتر اتفاق افتاد، ولی در رقم کنسروالیا 75 روز بعد از شروع آزمایش در غلظت‌های 40 و 50 میلی‌گرم بر لیتر این علائم مشاهده گردید. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که زیتون می‌تواند مقاومت خوبی نسبت به سمیت بور داشته باشد، گرچه مقدار این مقاومت به مقدار زیادی به رقم وابسته است.

چکیده به منظور بررسی واکنش گیاه دارویی شوید به تنش خشکی در مرحله رشد رویشی آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. در این تحقیق صفات مورفوفیزیولوژیک گیاه شوید در شرایط آبکشت و در محیط تنش با پتانسیل های اسمزی شامل: صفر (شاهد)، 5/1-، 2-، 5/2- و 3- بار مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آنالیز واریانس مشاهدات نشان داد که، تنش خشکی تاثیر معنی داری (01/0 p≤) بر ویژگی‌های ظاهری مانند طول ساقه، طول ریشه، سطح برگ و تعداد برگ داشت. مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که، با افزایش تنش خشکی کلیه صفات فوق کاهش یافتند. همچنین تنش خشکی تاثیر معنی داری (01/0p≤) بر میزان کلروفیل a، b و کل، کاروتنوئید، پروتئین های محلول، ترکیبات فنلی و عناصر پتاسیم، فسفر و کلسیم بخش هوایی و ریشه داشت. همچنین تنش خشکی تاثیر معنی داری بر نسبت کلروفیل a/b داشت (05/0(p≤. مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که، با افزایش تنش، میزان کلروفیل، کاروتنوئید، پروتئین های محلول، غلظت عناصر پتاسیم، فسفر و کلسیم بافت و نسبت پتاسیم بخش هوایی به ریشه کاهش یافت، در حالی که میزان ترکیبات فنلی بخش هوایی و ریشه افزایش یافت. در این آزمایش نسبت طول ساقه به ریشه و نسبت پتاسیم بخش هوایی به ریشه تحت تاثیر تنش خشکی قرار نگرفتند (05/0p≤). به طور کلی گیاه دارویی شوید به تنش خشکی توسط افزایش سطوح ترکیبات فنلی واکنش نشان می دهد.

چکیده پایه GF677 به طور معمول بعنوان پایه مقاوم به کمبود آهن برای هلو و بادام استفاده می‌شود. بنابراین تکثیر انبوه از طریق کشت بافت برای تولید تجاری این پایه مهم می‌باشد. امروزه کاربرد بیوراکتورهای گیاهی در ریزازدیادی گیاهان می‌تواند هزینه تولید را کاهش داده و آن را توجیه اقتصادی نماید. بر این اساس، هدف از اجرای این تحقیق بررسی امکان استفاده از بیوراکتور تناوبی در ریزازدیادی پایه هیبرید هلو و بادام و بهینه‌سازی شرایط کشت آن می‌باشد. در این تحقیق، 15-10 عدد گیاهچه‌های حاصل از کشت جوانه‌های جانبی در شرایط درون شیشه با ارتفاع 2-5/1 سانتی‌متر در بیوراکتورها (تک پارچه و دو پارچه) و ظروف کشت رایج کشت گردیدند. محیط کشت استفاده شده در بیوراکتورها MS تغییر یافته حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر BAP، 2/0 میلی‌گرم در لیتر GA3 و 3% ساکارز به صورت مایع برای تکثیر در بیوراکتور مورد استفاده قرار گرفت و تغذیه تناوبی ریزنمونه‌ها در هر 24 ساعت به مدت 10 دقیقه برقرار گردید. مقایسه تکثیر در مرحله پرآوری شاخه در بیوراکتور و ظروف 300 میلی‌لیتری با 3 تکرار انجام گرفت. نتایج نشان داد که تکثیر در بیوراکتورها از حیث تعداد شاخه، ارتفاع شاخه، وزن‌تر و وزن خشک در مقایسه با سیستم کشت رایج در سطح 1 درصد تفاوت معنی‌داری داشتند. به طوری که در بیوراکتور متوسط حدود 600 شاخه با ارتفاع 43/7 سانتی‌متر در مقابل 20 شاخه با ارتفاع 47/2 سانتی‌متر در ظرف رایج تولید شد.

چکیده به منظور انتخاب بهترین ارقام شلیل در شرایط اقلیمی مشکین شهر، 11 رقم شلیل (ایندیپندنس، استارگلد، استارک سانگلو، سانکینگ، گیوتا، شبرنگ کرج، قرمز پاییزة مشهد و 4 رقم جدید وینبرگر، وگا، اوریون و جی‌او‌ایا) از نقاط مختلف کشور جمع‌آوری و روی پایه بذری میسوری پیوند شده و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی (RCBD) با 3 تکرار در زمین اصلی کشت و ارزیابی گردیدند. ارقام مورد مطالعه از لحاظ صفات رویشی (قطرتنه، رشد رویشی سالانه، ارتفاع درختان، سطح گسترش تاج)، زایشی (زمان شروع، طول دوره و خاتمه گلدهی، تراکم تشکیل میوه، وضعیت باردهی و زمان رسیدن میوه) و خصوصیات کمی و کیفی میوه ارزیابی شدند. بررسی‌ها نشان داد که از لحاظ رشد رویشی سالانه، رقم وگا، قرمز پاییزه مشهد، گیوتا و سانکینگ نسبت به سایر ارقام برتری دارند و از لحاظ عملکرد رقم استارردگلد به ترتیب با 43/11 و 9524 کیلوگرم در واحد درخت و واحد سطح نسبت به سایر ارقام از خود برتری نشان داد. ارقام ایندیپندنس، استارک سانگلو، قرمز پاییزة مشهد، وینبرگر وگیوتا به ترتیب در رده‌های بعدی قرار گرفتند. رقم اوریون هم به ترتیب با 93/5 و 4942 کیلوگرم در واحد درخت و واحد سطح با رقم وگا کمترین عملکرد را داشتند. نتایج کلی این تحقیق نشان داد که به ترتیب ارقام استارردگلد، ایندیپندنس، استارک سانگلو و وینبرگر از لحاظ صفات رویشی، عملکرد و صفات کمی و کیفی میوه نسبت به سایر ارقام برتری داشته و جهت کشت، احداث باغات جدید، اصلاح و جایگزینی در باغات شلیل منطقه ارقام امید بخش محسوب می‌شوند.

چکیده عدم تامین نیاز سرمایی مشکل عمده‌ای در تولید محصولات مناطق معتدله کشت شده در مناطقی با شرایط آب و هوائی گرم است. بنابراین تعیین نیاز سرمائی ارقام مختلف انگور امری ضروری به نظر می‌رسد. بنابراین هدف از این پژوهش تعیین میزان نیاز سرمائی ارقام انگور شامل: ’کلاهداری‘، ’کشمشی قرمز‘، ’یاقوتی‘ و ’کشمشی سفید‘ بود، که به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با ۱۲ تیمار دمایی سرمادهی (شاهد بدون سرمادهی، 50، 10۰، 2۰۰، 300، 400، 500، 6۰۰،700،800، 900 و 1000 ساعت) با 3 تکرار انجام گرفت. نتایج آزمایش نشان داد که اثر تیمار‌های سرمادهی و رقم بر صفات مورد مطالعه شامل درصد شکفتن جوانه‌ها، تعداد روز تا اولین جوانه شکفته شده، تعداد روز تا آخرین جوانه شکفته شده، فاصله زمانی شکوفایی کامل جوانه‌ها و نسبت وزن‌تر به خشک دارای اختلاف معنی‌داری است. با افزایش مدت سرمادهی از 200 تا 1000 ساعت در رقم ’یاقوتی‘، و از 300 تا 1000 ساعت در سه رقم دیگر اختلاف معنی‌داری در درصد شکفتن جوانه‌ها بدست نیامد. به هر حال حداقل زمان سرمادهی برای رسیدن به درصد قابل قبول شکفتن جوانه‌ها در رقم ’یاقوتی‘ 100ساعت و در سه رقم دیگر 200 ساعت بدست آمد. به طور کلی با افزایش مدت سرمادهی از0 تا 1000 ساعت تعداد روز برای شکفتن کامل جوانه‌ها در ارقام ’کلاهداری‘، ’کشمشی قرمز‘، ’یاقوتی‘ و ’کشمشی سفید‘ سفید به ترتیب 19، 19، 22 و 15 روز کاهش یافت. همچنین بیشترین نسبت وزن‌تر به خشک قسمت رویشی قلمه‌ها در دامنه دمائی 200 تا 1000 ساعت سرمادهی بدست آمد.

چکیده گل مریم، یکی از مهمترین گلهای شاخه بریده در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان بوده و دارای رتبه چهارم در میان گل‌های شاخه بریده و رتبه دوم بین گلهای پیازی کشور است. فاصله کاشت و مقدار مصرف نیتروژن از عوامل مهم برای بهبود رشد و کیفیت گل مریم هستند. جهت بررسی اثر فاصله کاشت و نیتروژن بر خصوصیات کمی و کیفی گل مریم، آزمایش مزرعه‌ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی (RCBD) با 3 تکرار انجام گردید. شش سطح نیتروژن به عنوان فاکتور اول (صفر، 50، 100، 150، 200 و 250 کیلوگرم در هکتار) با استفاده از نمک نیترات آمونیوم و چهار فاصله کاشت به عنوان فاکتور دوم (10×10، 15×15، 20×20 و 25×25 سانتی‌متر×سانتی‌متر) بود. نتایج نشان داد که فاصله کاشت (25×25 سانتی‌متر) اثر معنی‌داری بر ارتفاع ساقه گل دهنده، قطر ساقه، طول خوشه، قطر گلچه، طول عمر گلدانی گل و جذب عناصر غذایی نیتروژن، فسفر و پتاسیم توسط گیاه داشت. مصرف 200 کیلوگرم نیتروژن در هکتار، شاخص‌های رشد و عملکرد گل مریم مانند ارتفاع ساقه گل دهنده، طول خوشه، قطر ساقه و غلظت نیتروژن در گیاه را به طور معنی‌داری بهبود بخشید.

چکیده این تحقیق به منظور مطالعه عوامل مؤثر بر استقرار، رشد و پرآوری شاخساره ریز نمونه های گردوی ایرانی، ژنوتیپ Z60 انجام شد. آزمایش استقرار بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی، شامل بررسی اثر دو نوع محیط کشت DKW و WPM و غلظت های مختلف هورمون BA (0، 5/0 و 1 میکرو مولار) انجام شد. ریز نمونه های تک گره از شاخه های جوان ژنوتیپ Z60 در اواخر اردیبهشت ماه تهیه شدند. مقایسه میانگین داده های مربوط به دو محیط کشت نشان داد که محیط DKW نسبت به WPM بهتر عمل کرده بود اما تأثیر دو محیط بر شاخص های رشد تفاوت معنی داری نداشت. همچنین بین دو غلظت 5/0 و 1 میکرو مولار BA تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد، اما تفاوت این دو غلظت با محیط فاقد BA معنی‌دار بود. در آزمایش پرآوری، دو هورمون BA و کینیتین در سه غلظت 4/4، 6/6 و 8/8 میکرو مولار در محیط کشت DKW مورد بررسی قرار گرفت. داده های این آزمایش بصورت طرح کاملاً تصادفی نامتعادل تجزیه شد. اثر تیمار های مختلف هورمونی و غلظت آنها بر شاخص های رشد ژنوتیپ Z60 نشان داد که هورمون BA در غلظت 8/8 میکرو مولار نسبت به سایر تیمار ها مؤثرتر بود، هر چند که بین آنها و سایر تیمار ها (8/8 میکرو مولار کینیتین و غلظت های 4/4 و 6/6 میکرو مولار هر دو سیتوکینین) در اغلب صفات مورد ارزیابی اختلاف معنی‌داری وجود نداشت.

چکیده به منظور بررسی اثر مالچ و دور آبیاری بر رشد رویشی زیتون رقم سویلانا آزمایشی در قالب طرح اسپلیت ‌پلات در زمان و مکان با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار با دو عامل، مالچ (کرت اصلی) در 3 سطح: پلی اتیلن، کاه و کلش و بدون مالچ (شاهد) و دور آبیاری (کرت فرعی) در 3 سطح: 3 روز یکبار، 6 روز یکبار (شاهد) و 10 روز یکبار در ایستگاه تحقیقات زیتون دالاهو شهرستان سرپل‌ذهاب به انجام رسید. این تحقیق در پاییز 1384 با کشت نهال‌های زیتون رقم مذکور شروع شد و زمان اعمال تیمارهای مختلف از فروردین 1387 بعد از استقرار نهال‌های زیتون شروع و دو سال ادامه یافت. درختان کاشته شده در فاز رویشی (به علت عدم میوه‌دهی درختان زیتون) مورد مقایسه قرار گرفتند. اندازه‌گیری‌ها در مرحله فاز رویشی شامل ارتفاع نهال، قطر تنه و میزان رشد سالیانه (رشد فصل جاری) بود که در انتهای فصل رشد اندازه‌گیری و مقایسه گردیدند. سپس داده‌های آماری با استفاده از نرم افزار MSTAC مورد تجزیه و تحلیل قرار‌‌‌‌‌‌‌ گرفت، و مقایسه میانگین‌ها به روش دانکن انجام شد. نتایج نشان داد که، مالچ باعث افزایش ارتفاع نهال، قطر تنه و رشد سال جاری نسبت به تیمار بدون مالچ گردید، از طرفی دور آبیاری 3 روزه نیز باعث افزایش ارتفاع نهال، قطر تنه و رشد سال جاری و تیمار آبی 10 روزه باعث کاهش مقدار ارتفاع نهال، قطر تنه و رشد سال جاری گردید. اثر متقابل مالچ و دور آبیاری نیز بر روی صفات اندازه‌گیری شده در تیمارهای مختلف در سطح 5 درصد معنی‌داری بوده به طوری که بیشترین مقدار ارتفاع نهال، قطر تنه و رشد سال جاری مربوط به تیمار مالچ کاه و کلش و دور آبیاری 3 روزه می‌باشد. تیمار دور آبیاری 6 روزه همراه با مالچ در مقایسه با تیمار دور آبیاری 3روزه بدون مالچ تاثیر بیشتری بر روی این صفات داشت.

چکیده abstract

چکیده شناسایی و نامگذاری ارقام سیب بومی و حتی ارقام وارداتی مورد کشت در ایران برای دانشجویان، محققین و باغداران بخوبی روشن نیست و کلید‌ واژهایی در این موارد در دسترس نمی‌باشد. بنابراین در هر منطقه‌ای دارای نام محلی و گاهی مشابه می‌باشند. هدف از پژوهش حاضر تعیین خصوصیات ریخت‌شناسی و فیزیکوشیمیایی ارقام مهم بومی و خارجی سیب مورد کاشت در استان خراسان رضوی و ارائه ی کلید ‌واژه‌هایی جهت شناسایی آنها می‌باشد. ارقام بومی بیجندی اخلمد، عبدالمجیدی، گلشاهی پیش رس، کمپوتی، علیموری و همچنین ارقام خارجی پرایم رز، رد اسپار، فوجی، برابرن و اینگرید پیوند شده روی پایه رویشی MM.106 در محل باغ گلستان واقع در استان خراسان رضوی در سال های 1389 و 1390 مورد بررسی قرار گرفتند. 62 صفت کمی و کیفی مختلف مربوط به خصوصیات درخت، برگ، شکوفه و خصوصیات فیزیکوشیمیایی میوه در آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 10 تکرار ارزیابی شد. نتایج نشان داد که رقم پرایم رز دارای میوه‌هایی به فرم پّخ، رد اسپار هرمی متمایل به کروی، بیجندی اخلمد کروی و سایر ارقام به فرم کروی پّخ بود. مدل برچه‌ها در علیموری و پرایم رز کاملاً باز و در سایر ارقام بسته بود. مقایسه میانگین‌ها حاکی از آنست که بیشترین تنوع بین ارقام در صفاتی مانند عمق گلگاه، سفتی میوه، ضخامت پوست میوه، طول و قطر میوه، طول بذر، پهنای برگ، اسید میوه، pH میوه وجود داشت. نتایج تجزیه همبستگی بین صفات بیانگر وجود همبستگی مثبت و معنی دار بین صفات طول دمبرگ با نسبت طول برگ به پهنا (07/0±74/0r=) و وزن میوه با طول میوه (03/0±96/0r=) در سطح احتمال 1 درصد بود.